Hakka Yürüyen Alevi -Bektaşi Canlar İçin Cenaze Erkanı-Hakka Yürüme Töreni

images (15)     

 HAKKA YÜRÜME ERKANI

“Bir gider bin geliriz,Ölüm ölür biz ölmeyiz”

Kemal SOYER

Anadolu Aleviliğinde varlığın evreni yaşam süreği “don değiştirme” ve “devriye”ile tanımlanır. Bu nedenle ölüm kavramı yerine   Alevilerin ataları olan Hititlerin kullandıkları “Aki olma” dan kaynaklı “Hakka Yürüme-Hak ile Hak Olma” deyimleri kullanılır .Bilimsel literatürde Sümer, Hatti ve Hititler “Bin Tanrılı Halk” sanıyla anılmaktadır. Zazaca “biane-olmak” ve “bine-nefes” gibi  anlamlara da  gelen “Bin Tanrı” kavramı, Alevilikte “Hızır Ali, Bin Ali” ve“Binbir donda baş gösteren Ali-El Mürteza” deyimleriyle yaşamaktadır.Bu tespitlerle Alevilikte uygulanan “Hakka Yürüme Törenleri” devriyeli don değiştirme ve bir nevi dirilik törenleri iken, günümüzde Siyasal İslamı ve onun değerlerini yücelten Arapça dualar eşliğinde uygulanan ölü törenleri haline getirilmiştir.

Anadolu Aleviliğinin, evreni kültürel değerleriyle birlikte asimilasyonu, Anadolu-Mezopotamya topraklarının işgali ve Alevi Halk varlığının ortadan kaldırılmasına yönelik amaçlarla örgütlenmiş Siyasal İslamik uygulamalardan kurtarılıp korunabilmesi için,Alevi-Bektaşi süreğine sızan İslamcı ritüeller ile Siyasal İslamı esas alan dini doğmalara son verilerek  tüm Alevi Erkanlarıyla “Hakka Yürüme Törenleri”nin evrensel ölçekte kültürel değerler  oluşturup taşıyan Anadolu Alevi Halk Kimliğine, evrenin varoluşsal üilahi düzenini ifade eden Gök Tanrısı Ali Kültü ile insan ve doğa sevgisine dayalı evreni ve edebi içeriklere kavuşturulması gerekmektedir.Bu düşüncelerle tarafımdan kaleme alınmış olan aşağıdaki metin Antalya Elmalı Akçainiş Köyünde 28.11.2007 tarihinde “Hakka Yürüyen” Hamza TANAL Can’ın ardından oğlu Serdar TANAL tarafından seslendirilmiş, töreni yöneten Alevi Dedesi Hüseyin Gazi METİN tarafından uygulanmıştır. Söz konusu metin tüm Alevi-Bektaşi  Camiası için revize edilip geliştirilmiş haliyle siz değerli canların görüş ve değerlendirmelerine sunulmuştur.

Hakka giden Can’ın hayattayken kendi sesiyle yapılan kayıttan veya cura eşliğinde güzel sesli bay ve bayanın seslendireceği   örnek metin.

Tören düzeni: Hakka yürüyen canın tabutu yüzü doğu yöne bakacak şekilde merkezde duracak, katılımcılar onun etrafında hilal ay veya halka oluşturacak şekilde cemal cemale gelecekler.

MERHABA CANLARIM;

DEĞERLİ DOSTLARIM , VEFALI KONUKLARIM;

ÇARKI DEVRAN HALİNDEKİ EZEL HANEMİZİN AHİR KAPISINA HOŞGELDİNİZ.

EZELDEN AHİR’E GİDEN ŞOL REVİ YOLDA,DÜNYEVİ MEKANDA BİR MİHMAN OLARAK SİZLERLE  BİRLİKTE OLDUM.

ATALARIMIZIN BU TOPRAKLARDA BİNLERCE YIL ÖNCE GELİŞTİRDİKLERİ İNSAN-I KAMİL YOLDAN YÜRÜYEREK, YURDUMUZA, KÜLTÜRÜMÜZE, NESLİMİZE VE YAŞAM SÜREĞİMİZE SAHİP ÇIKAN CANLARA YOLDAŞ,SIRRIMIZI SER EDENLERE SIRDAŞ, HAKKA  KEMERBEST BİR TAŞ OLMAYA ÇALIŞTIM.

CETLERİMİZİN UĞRUNDA SER VEREREK EMANET ETTİKLERİ “EZEL ALİ ABBA YOLU”NA SAHİP BİR CAN OLARAK,SİZLERLE BİRLİKTE BİR ÇOK DAR VE DİDAR GÖRDÜM. NESLİMİN YAŞAM YOLU VE SÜREĞİNDEN BAŞKA HİÇ BİR YOLA İKRAR VE İMAN VERMEDİM,ALİ KENDİ OLAN HÜNKAR HACI BEKTAŞ-I VELİ’DEN GAYRİ ERE KEMERBEST OLMADIM.

DÜNYEVİ EYLEMLERİMLE HÜNKAR HACI BEKTAŞ ,BALIM SULTAN VE ABDAL MUSA DERGAHLARINDA PİR SULTANLARIN, MANSURLARIN, NESİMİLERİN, GÖK ATA İLE YER ANAMIZIN DAR-U DİVANINA ÇEKİLDİM, HUZURUNUZDA SORGULANIP YARGILANDIM. YAR İLE YAR,CAN İLE CAN,DOST İLE DOST OLMAYA ÇALIŞTIM. KIRDIĞIM  VEYA KIRILDIĞIM GÖNÜLLER OLDU, ONLARLA HELALLEŞTİM.

CANLARIM;

SİZLERDEN EBEDİYEN AYRILMIYORUM. KUBBE-İ RAHMANDA BİN BİR DONDA BAŞ GÖSTEREN ALİ EL MÜRTEZA DONLU BEDENLERİMİZ DÜNYEVİ GÖREVLERİNİ TAMAMLAYARAK KIRKLAR MAKAMINA GERİ DÖNMEKTE, HAKK İLE YEKTAŞ OLMAKTADIR. BUGÜN ARANIZDAN AYRILARAK CÜMLE CANLAR  CANI  YAR ALİ’YE , ENEL HAKK’A DOĞRU YOLA ÇIKIYORUM. HUZURDA OLAN VEYA OLMAYAN TÜM CANLARA HAKKIMI HELAL EDİYORUM. EN-EL HAKKA, YOLUMUZA VE SİZLERE HİZMET EDEN BEDENİMLE BİR EKSİĞİM, BİR KUSURUM VAR İSE; HAKLARINIZI HELAL EDİN, ETMEYENLERİNİZ OLURSA , ULU DİVANA BİLDİRİN.

DOSTLARIM;

NESLİMİZİN YOLU, ALİ-İ ABBA’DA BİRLİĞE EREN EVREN İLE BAĞRINDAKİ CÜMLE CANLAR VE VARLIK ALEMİNİN EZELDEN EBEDE UZANAN İLAHİ YAŞAM YOLUDUR.

BU YOLU YAŞAYAN GÜRÜH-U NACİ HALKIMIZIN TARİHİ KÖKLERİYLE YAŞAM SÜREKLERİ ANADOLU-MEZOPOTAMYA UYGARLIKLARINI KURAN ATALARIMIZIN KADİM KÜLTÜR VE İNANÇLARINDAN,

TANRIMIZIN “EN’EL HAKK” ADIYLA İFADESİ, SÜMERLİ ATALARIMIZIN GÖK TANRILARI OLAN “AN” VE “EL” ADLARI İLE SU TOPRAK VE BİLGELİK TANRISI  ENKİ’NİN “HAY-İ HAKK” SANINDAN,

KAMİL İNSAN KAVRAMI; HİTİTLİ ATALARIMIZIN KAMMALİYA ADIYLA ANDIKLARI TANRI DAĞI İLE AN-I SİUNİ ŞEKLİNDEKİ TANRI-İNSAN KAVRAMINDAN,

KADİM YOLUMUZUN “YOL BİR, SÜREK BİN BİR” ŞEKLİNDEKİ İFADESİ DE KAİNATIN HER YERİNDE, HER VARLIKTA, DAMARLARIMIZDA AKAN HER DAMLA KANDA, VE ANI DAİMDEKİ HER NEFESTE HAZIR VE NAZIR OLAN HAKKIN “HIZIR ALİ-BİNALİ” ADINA DAYANMAKTADIR.

CANLARIM;

FIRAT’IN KAYNADIĞI ERZURUM’UN  DUMLU BABA DAĞI,

MURAT ‘IN KAYNADIĞI AĞRI’NIN ALİ BABA DAĞI ,

DİCLE’NİN KAYNADIĞI HAZAR GÖLÜ VE BAŞINDAKİ HAZAR BABA DAĞI HIZIR HAKKIN-SERÇEŞME HÜNKAR’IN KADİM MAKAMLARI, ANADOLU-MEZOPOTAMYA TOPRAKLARI DA EZELİ VE EBEDİ ANA YURDUMUZDUR.

BU NEDENLE,KADİMDEN GÜNÜMÜZE ŞOL KIRKLAR MEYDANINDA, HAKKIN DAR-U DİVANINDA YOLUNA İKRAR İLE BEND OLUP UĞRUNA CAN-U SER VERDİĞİMİZ YOLUMUZUN SERVERİ OLAN HAZRETİ HIZIR ALİ ABBA; ANADOLU-MEZOPOTAMYA TOPRAKLARI İLE BAĞRINDAKİ  KADİM UYGARLIKLARIN VE ONLARA TEMEL TAŞ OLAN ALEVİ-BEKTAŞİ YOLUNUN SER ÇEŞMESİDİR. O’UÇARSUYUN, MUNZURUN, DİCLE ,FIRAT VE KIZILIRMAĞIN GÖZELERİNDEKİ HIZIR-I İLYAS’DIR. O’ANADOLU’NUN OTURAK BABALI DAĞLARI,SU KAYNAKLARI VE DİLEK AĞAÇLARIYLA SEMBOLİZE EDİLEN TAHTLARDA KUTSADIĞIMIZ,BİN BİR VARLIK DONLU KUDRET KANDİLİYLE YOLUMUZU IŞITAN, GÖZLEYEN VE KORUYAN EZEL VE AHİR ALİ’DİR.

CANLARIM;

EZEL YOLUMUZUN TEMEL DÜSTURU “EL’E ,BEL’E VE DİL’E” SAHİP ÇIKMAKTIR.

EL; YURDUMUZ İLE BU YURDUN EZEL SULTANI OLAN EN’EL HAKK ‘I,

BEL;ENGÜR BAĞLARININ EFENDİSİ OLAN BALIM SULTANI, EKONOMİK YAŞAM KAYNAKLARIMIZ   İLE  NESLİ ALİ-İ ABBA  OLAN HALKIMIZI,

DİL İSE; HALKLARIMIZIN ANA DİLLERİNİ, KÜLTÜR VE UYGARLIK BİRİKİMİNİ TANIMLAMAKTADIR. ELİMİZE, BELİMİZE VE DİLİMİZE SAHİP ÇIKALIM.

EZEL ALİ, KALPLERİMİZDEKİ MİHMAN ,DAMARLARIMIZDAKİ KAN, YOLUMUZA SERVER OLAN CANDIR. BU YURDUN ASLİ SAHİBİ OLAN ANADOLU HALKI EZELDEN BERİ O’NUN ELİNE, BELİNE ,DİLİNE VE YOLUNA BAĞLANMIŞ, TOPRAKLARIMIZI İŞGALE,EVRENİ İNANÇLARIMIZI YOK ETMEYE ÇALIŞAN YABANCI HALKLAR ,KÜLTÜR VE İNANÇLARA KARŞI MÜCADELE EDEREK MİLYONLARCA ŞEHİT VERMİŞTİR.

CANLARIM SİZLERE HAZRETİ PİRİN NEFESİYLE SON ARZUMU BİLDİRİYORUM;

NESLİ ALİ ABBA ,GÜRÜH-Ü NACİ ECDADIMIZIN EZEL BELLEĞİYLE, MİLYONLARCA ŞEHİT VE ŞÜHEDASIYLA ATALARIMIZIN OLUŞTURDUĞU UYGARLIK MEŞ’ALESİNİ YÜCELERDEN YÜCEYE, ÇAĞDAN ÇAĞA TAŞIYINIZ. HALKIMIZA, POST OLARAK VERİLEN TOPRAKLARIMIZA, HAK LOKMASI OLARAK VERİLEN RIZIKLARIMIZA VE İNSAN-I KAMİL YOLUMUZA KASTEDEN İÇ VE DIŞ DÜŞMANLARIMIZA KARŞI CANLARIMIZI AYDINLATIP KORUYUNUZ. ANADOLU’NUN EL’İNE, BEL’İNE VE DİLİNE SEVGİYLE SAHİP ÇIKAN CANLARLA AYDINLIK GELECEĞİMİZİ HEP BİRLİKTE İNŞAA EDİNİZ. IRKLAR ÜSTÜ SÜREĞİMİZİN GEREĞİ OLARAK HER TÜRDEN IRKÇILIKLA MÜCADELE EDİNİZ TOPLUMSAL YAPILAŞMADA İNSAN VE DOĞA SEVGİSİNE DAYALI ETNO KÜLTÜREL ÇEŞİTLİLİK İÇİNDE BİRLİK,İNSAN HAKLARINDA EŞİTLİK, DOĞA VE VARLIK ALEMİNİN BİRLİKTE YAŞAMINI ESAS ALAN ORTAK ÜRETİM, TÜKETİM VE YÖNETİM ANLAYIŞLARINI  OLUŞTURUP, GELİŞTİRİNİZ.

HER ZAMAN VE HER KOŞULDA GERÇEĞİN DEMİ DEVRANINA “ÜÇLERİN, BEŞLERİN, YEDİLERİN KIRKLARIN DEMİNE HÜ,MÜMİNE YA ALİ “ DEYİNİZ.

EY YÜCELERDEN YÜCE OLAN CENABI BARİ;

BENİM ARZU VE İSTEKLERİMİ YOLUMDAN YÜRÜYEN TÜM CANLARA NASİP EYLE, DON DEĞİŞTİREN BEDENİMİ VE RUHUMU TÜM GERÇEKLERİYLE ULU DİVANINA, DARINA KABUL EYLE. CÜMLE CANLARA VE BANA HAYIR VE HASENATLI YENİ DONLAR VE HAYIRLI HİZMETLER NASİP EYLE,

Halk Hünkar kabul eyleye diyecek

Bu bölümde konuşmacı kişi

DEĞERLİ CANLAR .

HAKKA GİDEN (Anne Adı………..)den doğma (Adı Soyadı…….. ) CANIMIZ SİZLERDEN RIZALIK  VE HAK YOLU İZNİ DİLEDİ.

CÜMLE CANLAR  BU  CANDAN RAZIMISINIZ …Halk…..RAZIYIZ HAK YOLUNDA DEVRİ YÜRÜYE  diyecek (ÜÇ KEZ TEKRAR)

Konuşmacı: ULU DİVAN   DEFTERİNE KAYDOLA

HAKKA YÜRÜYEN ….CANIMIZIN DİLEK VE TEMENNİLERİYLE ALİ ABBA YOLU’NA TALİP OLMAYA , CAN-U SER İLE İKRAR VERİYORMUSUNUZ . Halk HÜ … EYVALLAH. diyecek

EY HAKK; SENİN YOLUNDA YÜRÜYEN, BİZLERE MİHMAN OLAN (Anne Adı)………… DEN DOĞAN (Adı ve Soyadı)CANI HAKK İLE HAKK CÜMLE CANLAR  RAZI OLARAK YÜCE KATINA UĞURLUYORUZ.ONU TÜM GERÇEKLERİYLE VARLIĞINA VE BİRLİĞİNE KABUL EYLE.  (Halk….HÜ EYVALLAH, DEVRİ DAİM OLSUN  diyecek.

Metin okunduktan sonra fonda çalınan cura eşliğinde güzel sesli genç bir erkek ve kız tarafından aşağıdaki düvaz ve devriye şiir tarzında okunacaktır.(Bu bölüm sanatçılar tarafından seslendirilmiş CD veya Ses bantlarından sunulabilir)

Seyyit Mehemmet

Şu fani dünyaya geldim giderim

Ezel binbir çiçeğin bittiğin gördüm

Anamın rahminden cihana geldim

Nice bin yıl yattığım gördüm

Atamın belinden kana boyandım

Al yeşil nurlu kandile indim

Binbir varlık donlu cihana

Erenlerin ikrar verdiğin gördüm

Sülük sohbetinin ya sünneti kaç

Eğer kamil isen; gel bir irfan aç

Dünya kurulmadan güveren ağaç

Güverip; Andar’ın bittiğin gördüm

Şahın emri ile , gül şaha çekti

Bülbülü de kendi oduna yaktı

Bunca melaike seyrana çıktı

Ol telli turnanın öttüğün gördüm

Deryada çark eden balık donunda

Peydah oldum Şol Kırkların dağında

Evvel kul yoğudu Cennet bağında

Cebrail’in getirip diktiğin gördüm

Seyyit Mehemmed’im sırra sır kattım.

Yalan dünya sana çok gelip gittim

Adem-i Safiullah ile arzuhal ettim

İnsanları katere çektiğin gördüm.

Gufrani (Devriye)

Katre idim ummanlara karıştım
Kaç bulandım kaç duruldum kimbilir
Devre edip alemleri dolaştım
Bir sanata kaç sarıldım kimbilir

Bulut olup ağdığımı bilirim
Boran ile yağdığımı bilirim

Yedi anadan doğduğumu bilirim
Kaç ebeden, kaç soruldum kimbilir.

Kaç kez gani oldum kaç kere fakir
Kaç kez altın oldum kaç kere bakır
Bilmem ki kaç katıp ismimi okur
Kaç defterde kaç dürüldüm kimbilir

Bazı nebat oldum toprakta sürdüm
Bilmem kaç atanın sulbünde durdum
Kaç defa cenneti alaya girdim
Cehenneme kaç sürüldüm kimbilir

Kaç kez alet oldum elde bakıldım
Semadan kaç kere indim çekildim
Balcık olup kerpiç kerpiç döküldüm
Kaç bozuldum kaç kuruldum kimbilir

Dünyayı dolaştım hep kara batak
Görmedim bir karar bilmedim durak
Üstümü kaç örtü bu kara toprak
Kaç serildim kaç dirildim kimbilir

Gufrani’yim tarikatım boş değil
İyi bil ki kara bağrım taş değil
Felek ile hiç hatırım hoş değil
Kaç barıştım kaç darıldım kimbilir

Nefesler okunduktan sonra katılımcı canlara teşekkür edilip tören tamamlanmış olacaktır.

                 

   

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir