{"id":2031,"date":"2015-09-01T20:31:00","date_gmt":"2015-09-01T20:31:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.yolunezeli.com\/?p=2031"},"modified":"2024-02-13T10:14:24","modified_gmt":"2024-02-13T10:14:24","slug":"sumer-ve-hititlerden-anadolu-halk-kulturune-izdusumler-alinin-sirri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/?p=2031","title":{"rendered":"AL\u0130&#8217;N\u0130N SIRRI-  S\u00dcMERLERDEN G\u00dcN\u00dcM\u00dcZE EZEL-AH\u0130R AL\u0130, HIZIR AL\u0130 B\u0130N AL\u0130"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><b><a href=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/ali.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-4862 alignright\" src=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/ali.jpg\" alt=\"\" width=\"138\" height=\"186\" \/><\/a><a href=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/2-Enlil-chief-god-of-All-On-Earth-262x300.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-3318 alignleft\" src=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/2-Enlil-chief-god-of-All-On-Earth-262x300.jpg\" alt=\"2-Enlil-chief-god-of-All-On-Earth-262x300\" width=\"171\" height=\"196\" \/><\/a><\/b><\/p>\n<p><i>\u00a0\u00a0<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><em>\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">\u00a0 \u00a0<em>Tanr\u0131 ENL\u0130L-Ezel AL\u0130 ve \u0130ran k\u00f6kenli resimde AL\u0130. Enlil&#8217;in boynuzlu ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 Ali&#8217;nin t\u00fcrban\u0131nda.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><a href=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/BOYNUZLU-AL\u0130.jpg\"><br \/>\n<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-5401\" src=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/BOYNUZLU-AL\u0130.jpg\" alt=\"\" width=\"225\" height=\"206\" srcset=\"https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/BOYNUZLU-AL\u0130.jpg 442w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/BOYNUZLU-AL\u0130-300x275.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 225px) 100vw, 225px\" \/><\/a><span style=\"text-align: center;\"><em>AL\u0130-Ba\u015fl\u0131\u011f\u0131nda G\u00fcne\u015f ve Tanr\u0131 Boynuzu<\/em>\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>\u00a0 AL\u0130&#8217;N\u0130N SIRRI<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-size: medium;\"><b>S\u00dcMER VE H\u0130T\u0130TLERDEN ANADOLU HALK K\u00dcLT\u00dcR\u00dcNE \u0130ZD\u00dc\u015e\u00dcMLER<\/b><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #ff0000;\"><em><span style=\"font-size: medium;\">Uyar\u0131:A\u015fa\u011f\u0131daki yaz\u0131 Ankara 33 Noterli\u011finin 31.08.2015 Tarih ve 17805 Yevmiye No\u2019lu\u00a0 Onay\u0131 ile telif hakk\u0131 Kemal SOYER\u2019e ait olup,izinsiz al\u0131nt\u0131 yap\u0131lamaz,\u00e7o\u011falt\u0131l\u0131p kullan\u0131lamaz ,taraf\u0131mdan g\u00fcncellenen tarihsel i\u00e7eri\u011fiyle ilgili senaryolar, yaz\u0131l\u0131, \u00e7izili, g\u00f6rsel, i\u015fitsel \u00fcr\u00fcnler olu\u015fturulamaz.<\/span><\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: medium;\"><b>Kemal SOYER \/Y.Mimar <\/b><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">Anadolu-Mezopotamya halklar\u0131n\u0131n evren, do\u011fa ve varl\u0131k alemiyle, do\u011fa \u00fcst\u00fc g\u00fc\u00e7lerin nitelik ve i\u015flevlerine y\u00f6nelik olarak ana dilleriyle olu\u015fturduklar\u0131 terminoloji temelinde y\u00fczlerce adla tan\u0131mlad\u0131klar\u0131 tanr\u0131 ve tanr\u0131\u00e7alar toplulu\u011fu bilimsel literat\u00fcrde \u201cpolitehism-\u00e7ok tanr\u0131l\u0131l\u0131k\u201d kavram\u0131yla de\u011ferlendirilmi\u015f, ancak; Prof.Dr Ekrem Akurgal\u2019\u0131n da ifade etti\u011fi gibi, Anadolu ve Mezopotamya k\u00f6kenli tanr\u0131lar toplulu\u011fu \u00f6z\u00fcnde birka\u00e7 tanr\u0131n\u0131n yerel \u00e7e\u015fitlemeleriyle ayn\u0131 erkek ve kad\u0131n tanr\u0131dan gelmi\u015f(<\/span><\/span><sup><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><b>1)<\/b><\/span><\/span><\/sup><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">, ayr\u0131ca\u00a0 yaz\u0131s\u0131z d\u00f6nemde tanr\u0131lar\u0131 tan\u0131mlamak amac\u0131yla lakap-atrib\u00fct olarak kulland\u0131klar\u0131 kartal, bo\u011fa, geyik ,aslan ve turna gibi hayvanlar ile varl\u0131\u011f\u0131n birli\u011fini ifade eden insan ba\u015fl\u0131 kanatl\u0131 bo\u011fa, bo\u011fa-adam, tanr\u0131 ba\u015fl\u0131 kanatl\u0131 arslan gibi kar\u0131\u015f\u0131k bedenli varl\u0131klar nedeniyle de hayvan bi\u00e7imli tanr\u0131lara tap\u0131n\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi yanl\u0131\u015f yarg\u0131 ve sapt\u0131rmalara konu edilmi\u015ftir.<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">Anadolu\u2013Mezopotamya k\u00f6kenli halklar Neoliti\u011fin Akeramik D\u00f6neminden itibaren g\u00f6k ve f\u0131rt\u0131na tanr\u0131lar\u0131n\u0131 bask\u0131n olarak bo\u011fa, geyik, kartal ve aslan gibi lakap hayvanlar\u0131yla sembolize etmi\u015f, bu temelde S\u00fcmerler g\u00f6k tanr\u0131s\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layan semavi bo\u011faya <\/span><\/span><sup><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><i>GUD<\/i><\/span><\/span><\/sup><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><i> ALU(G\u00f6k Bo\u011fa adam- Gaomordem)<\/i><\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">, Hattiler El\u00a0<\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><i>Taru<\/i><\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"> gibi adlar vermi\u015f, tanr\u0131 ise, S\u00fcmerce <\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><i>dingir-\u0130lu<\/i><\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">, Akadca <\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><i>\u0130lu<\/i><\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">, Hattice <\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><i>\u015eapu, <\/i><\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">Hitit\u00e7e <\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><i>Siu, Sius<\/i><\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"> veya <\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><i>Siuni<\/i><\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">, Hurrice <\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><i>H\u00fcda<\/i><\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"> ve <\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><i>Eni <\/i><\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">gibi<\/span><\/span><i> <\/i><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">kavramlarla ifade edilmi\u015ftir.<\/span><\/span><span style=\"font-size: medium; font-family: Cambria, serif; color: initial;\">250 y\u0131ll\u0131k bilimsel kaz\u0131 ve ara\u015ft\u0131rmalar sonucunda Bereketli Hilal ad\u0131yla an\u0131lan b\u00f6lgedeki eski d\u00fcnya halklar\u0131na ait tanr\u0131lar panteonunun S\u00fcmerlerin evren-do\u011fa ve varl\u0131k terminolojisiyle ifade ettikleri tanr\u0131lar\u0131n siyasi ve k\u00fclt\u00fcrel ama\u00e7larla farkl\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f versiyonlar\u0131 oldu\u011fu, zaman i\u00e7inde evren ,do\u011fa ve ba\u011fr\u0131ndaki varl\u0131k aleminin ayn\u0131 vardan var oldu\u011funun kavranmas\u0131yla tanr\u0131 kavram\u0131; iki g\u00f6n\u00fcl birli\u011fine giren tanr\u0131-tanr\u0131\u00e7a ve varl\u0131k \u00e7iftini ifade eden \u00a0\u201cMe-u mat-e Eli\u201d ile Alevili\u011fin Hititlerin <\/span><strong style=\"font-size: medium; font-family: Cambria, serif; color: initial;\">&#8220;Bin Tanr\u0131s\u0131&#8221;<\/strong><span style=\"font-size: medium; font-family: Cambria, serif; color: initial;\"> k\u00f6kenli \u201cBin bir donda ba\u015f g\u00f6steren Ali El M\u00fcrteza \u201d deyimi gibi evrensel \u00f6l\u00e7ekte \u201cVarl\u0131\u011f\u0131n Birli\u011fi\u201dne oturan\u00a0 <\/span><strong style=\"font-size: medium; font-family: Cambria, serif; color: initial;\">HIZIR( HAZAR)\u00a0 AL\u0130 -HIZIR LALE <\/strong><span style=\"font-size: medium; font-family: Cambria, serif; color: initial;\">ad\u0131yla\u00a0 ifadesini bulmu\u015ftur. Anadolu-Alevi Bekta\u015fi s\u00fcre\u011fi bu ger\u00e7e\u011fi Pir Sultan Abdal&#8217;\u0131n &#8220;Pir Sultan&#8217;\u0131m ad\u0131m HAZAR,Aln\u0131m\u0131zda Ak Yaz\u0131lar &#8220;dizesiyle haf\u0131zaya alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">S\u00fcmerler Kimdir : <\/span><\/span><\/strong><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">F\u0131rat,Dicle,K\u0131z\u0131l\u0131rmak gibi su boylar\u0131nda yerle\u015fik d\u00fczene ge\u00e7en Anadolu orijinli Alevi-Bekta\u015fi halk olup S\u00fcmer, Hatti, Hitit, Hurri, Luvi, Elam, Elippi, Kasit ve Urartu gibi kadim uygarl\u0131klar\u0131 yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Siyaset bilimi onlar\u0131n asl\u0131n\u0131 inkar etmi\u015f,sadece karaba\u015fl\u0131 halk olarak tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">S\u00fcmerce \u0130lk insan LU , insan \u00e7ifti LULU, Halk kavram\u0131 DUMU.LU.ULU.LU &#8216;dur .LULU ve DUMU LULU\u00a0 (Lulu&#8217;n\u0131n \u00e7ocuklar\u0131) kavramlar\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde LOLAN ve DIMIL\u0130\u00a0 halk ad\u0131yla ya\u015famaktad\u0131r.\u0130\u015fte S\u00fcmer&#8217;in asl\u0131 budur. LULU ad\u0131 temelinde erkek LO, kad\u0131n LE ile ifade edilmektedir.<\/span><\/span><\/p>\n<p>\u00a0<span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><b>S\u00fcmer Tanr\u0131lar\u0131:<\/b><\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">S\u00fcmerlere g\u00f6re evren ve tanr\u0131lar alemi olarak nitelendirilen varl\u0131klar \u201cNammu\u201d adl\u0131 karanl\u0131k bir denizden do\u011fmu\u015ftur.Bu deniz \u00f6nce ANK\u0130 denilen evreni da\u011f\u0131 yarat\u0131r.Sonra ate\u015f, hava,su ve toprak \u00f6zl\u00fc An-Antu, Enlil-Ninlil ve Enki\u2013Ninki adl\u0131 e\u015fli tanr\u0131lar do\u011farlar. Tanr\u0131 An g\u00f6\u011f\u00fcn, Hava Tanr\u0131s\u0131 o\u011flu Enlil \u201cL\u0130L\u201d denilen atmosfer ile \u201cK\u0130\u201d denilen yerin, Enki ise Su, Toprak ve Bilgeli\u011fin Tanr\u0131s\u0131\u2019d\u0131r (2)<\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">.G\u00f6k Tanr\u0131s\u0131 An zamanla \u00a0o\u011flu Enlil ile b\u00fct\u00fcnle\u015ftirilmi\u015f, b\u00f6ylece Enlil S\u00fcmerlerde en b\u00fcy\u00fck tanr\u0131 olarak an\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.K\u0131sa ad\u0131 El olan Tanr\u0131 Lulu ad\u0131yla insan\u0131n babas\u0131, Tevrat&#8217;ta Elohim ve Elya ad\u0131yla an\u0131l\u0131rken , Arap as\u0131ll\u0131 Alevi \u0130slamc\u0131lar ve \u015eia taraf\u0131ndan\u00a0 tanr\u0131sal ki\u015filik y\u00fcklenen Ebu Talibin o\u011flu Ali&#8217; ye asimile edilmi\u015ftir.Halk inanc\u0131nda H\u0131z\u0131r \u0130lyas\u00a0 ad\u0131yla an\u0131lan ikili, S\u00fcmer D\u00f6nemi Alevilerin evren ve do\u011fa tanr\u0131lar\u0131 olan Enlil ve Enki&#8217;dir.<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><b>Tanr\u0131 Enlil ve E.KUR Tap\u0131na\u011f\u0131:<\/b><\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">S\u00fcmerler Enlil\u2019e dini merkezleri olan Nippur\u00a0\u015eehrindeki \u201cE\u2019.KUR(3)\u00a0adl\u0131<\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">\u00a0tap\u0131nakta, da\u011fl\u0131k co\u011frafyada ise S\u00fcmerce <\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><i>kur<\/i><\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">&#8211;<\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><i>hursag \u00a0<\/i><strong>(4)<\/strong><\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">\u00a0 Hitit\u00e7e <\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><i>hekur <\/i><strong>(5)<\/strong><\/span><\/span><strong><sup><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">\u00a0 <\/span><\/span><\/sup><\/strong><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">denilen da\u011f zirvelerinde tap\u0131nm\u0131\u015flard\u0131r. Tanr\u0131 Enlil Lulu diliyle\u00a0 &#8220;HAKK&#8221; kelimesini olu\u015fturan &#8220;HO-KO&#8221; i\u00e7erikli bo\u011fa-da\u011f ve insan donuyla \u201cUlu Da\u011f &#8211; Eli Hakk&#8221;<b>\u00a0<\/b><strong> (6) ,<\/strong><\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">\u00a0\u201cg\u00fc\u00e7l\u00fc \u00f6k\u00fcz\u201c \u00a0<b>(7) <\/b>ve Gaomordem <\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">lakab\u0131yla an\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Da\u011flar\u0131n kral\u0131 Lakab\u0131 Lu Gal KURKURRA&#8217;d\u0131r. Bu nitelikleriyle Anadolu&#8217;da Tanr\u0131 Enlil\u00b4e adanan &#8220;ULU DA\u011e&#8221;lar \u00a0&#8220;Ali Da\u011f\u0131&#8221; ad\u0131yla an\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Do\u011fal da\u011flar\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 Mezopotamya d\u00fczl\u00fcklerinde Tanr\u0131 Enlil\u2019e yedi kat g\u00f6\u011f\u00fc-yedi tanr\u0131y\u0131 temsil eden kozmik da\u011f imgeli \u201cZigguratlar<strong>&#8221; (8)\u00a0<\/strong>yap\u0131lm\u0131\u015f,<\/span><\/span><sup><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><b>\u00a0<\/b><\/span><\/span><\/sup><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">yer ile g\u00f6\u011f\u00fcn ba\u011f\u0131 anlam\u0131nda \u201cDURANK\u0130\u201d<strong>(9)<\/strong><\/span><\/span><b>\u00a0<\/b>ad\u0131 verilen\u00a0\u00a0<span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">bu tap\u0131naklar \u00a0Alevi halk k\u00fclt\u00fcr\u00fcndeki &#8220;&#8221;Ziyaret Da\u011flar&#8221; ile A\u011fr\u0131 Da\u011f\u0131, ( E.Kur) , Toroslar (Tur) ,Elmal\u0131 Abdal Musa T\u00fcrbesi\u2019nin ard\u0131ndaki\u00a0 Dur\/Tur Da\u011f\u0131 , \u00dcrg\u00fcp Durhasan\/ Turasan-\u0131 Veli, Hakkari(<em>Hekur-E.KUR)<\/em> Tiri\u015fin\u00a0 ve Turi Sina gibi adlarla ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r. Musevilerin Tanr\u0131 Elohim&#8221;le (AL\u0130 HOMA) g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc iddia edilen Musa \u00fczerinden kendile\u015ftirdikleri Tur Da\u011f\u0131 (Tur-i Sion), ger\u00e7ekte Hattilerin Tanr\u0131 TARU&#8217;ya Makam olarak adad\u0131klar\u0131\u00a0 Toros Da\u011flar\u0131&#8217;d\u0131r. Musa ad\u0131 da Tanr\u0131sal k\u00fclt Abdal MUSA&#8217;dan al\u0131nt\u0131d\u0131r. Tanr\u0131 Enlil, babas\u0131 \u201cAn\u201d\u0131n yetkilerine sahip olarak tanr\u0131lar\u0131n babas\u0131 ve &#8220;Belum&#8221; denilen bey lakab\u0131yla k\u0131saca &#8220;An EL, Bel ve Bal\u0131m&#8221;, S\u00fcmerce \u201cemesal\u201d <\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">denilen kad\u0131n diliyle \u201cMulil\u201d ad\u0131yla , e\u015fi Ninlil ise Mullissu veya Muliltu <strong>(10) <\/strong><\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">ad\u0131yla an\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Tanr\u0131n\u0131n &#8220;An-El&#8221; ad\u0131 ile &#8220;Belum&#8221; lakab\u0131 Alevilikte \u201cEnel Hakk\u201d , Bal\u0131m Sultan ve KAL-U BAAL ad\u0131yla , Mulil ad\u0131 ise, <\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">ozan mahlas\u0131 \u201cMeluli\u201d ile birlikte Sivas&#8217;ta\u00a0 ve Varto Haz\u0131r Baba Da\u011f\u0131 eteklerindeki \u201cMel\u00fcl Baba\u201d ziyaretleriyle ya\u015fat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><b>Tanr\u0131 Enki ve Engurra Tap\u0131na\u011f\u0131<\/b><\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">:S\u00fcmerlerde ki\u015file\u015ftirilmi\u015f Hava\u2013Nefes ve G\u00f6k Tanr\u0131s\u0131 Enlil\u2019den sonra ikinci b\u00fcy\u00fck tanr\u0131 Su ,Toprak ve Bilgelik Tanr\u0131s\u0131 Enki\u2019dir. Akadca \u201cE.\u2019a\u201d ,Hitit\u00e7e E.AS denilen Enki\u2019ye k\u00fclt merkezi olan Eridu\u00a0 \u015eehrinde anlam\u0131 \u201ctatl\u0131 sular\u0131n evi\u201d olan \u201cE\u2019.ENGUR.RA\u201d adl\u0131 bir tap\u0131nak yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r <strong>(11)<\/strong><\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">. \u0130nsan ve d\u00fcnyevi varl\u0131klar\u0131n olu\u015fumunda temel rol oynayan Tanr\u0131 Enki, tap\u0131na\u011f\u0131 ENGURRA temelinde Alevilikte Ab-\u0131 Hayat&#8217;\u0131n (A.AB.BA HATT\u0130) ba\u015f\u0131ndaki Ser\u00e7e\u015fme H\u00fcnkar,H\u0131z\u0131r Qal-Hazar G\u00f6l-Bing\u00f6l , Binali ve H\u0131z\u0131r Lale adlar\u0131yla, tatl\u0131 su tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131n &#8220;Absu&#8221; ad\u0131 ve &#8220;E.A.Sarru&#8221; lakab\u0131yla da Lolanl\u0131lar\u0131n atas\u0131 Abuzer-Av\u015far , Ali Abbas ve \u00a0Celal Abbas ad\u0131yla an\u0131lmaktad\u0131r. Cennetin \u0131rmaklar\u0131n\u0131n do\u011fdu\u011fu Varto Bing\u00f6l Da\u011f\u0131 Enki&#8217;nin Tatl\u0131 Su Tap\u0131na\u011f\u0131 olup, S\u00fcmerce galaksili\u00a0 g\u00f6k derya ABSU&#8217;dan\u00a0 kaynakl\u0131 olarak\u00a0 ABUS ve Bin Tanr\u0131dan H\u0131z\u0131r Qal ENK\u0130, Binu Qal \/Bing\u00f6l\/ Hazar G\u00f6l ve H\u0131z\u0131r Lale (Lulu-Lola)ad\u0131yla an\u0131lmaktad\u0131r. Hatti Beyliklerinin ilk ba\u015fkenti KAN\u0130\u015e &#8216;ten adlanan Erzurum&#8217;un HINIS \u0130l\u00e7esinin Bing\u00f6l Da\u011f\u0131 eteklerinde ilk kuruldu\u011fu kale kentin ad\u0131 KOL H\u0130SAR olup, HIZIR KAL ENK\u0130 ad\u0131 ta\u015f\u0131r. Panteondaki etkinliklerine g\u00f6re belli makam r\u00fctbelerine sahip tanr\u0131lar aras\u0131nda 40 say\u0131l\u0131 <\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif; font-size: medium;\">makam r\u00fctbesiyle Tanr\u0131\u00a0<\/span><span style=\"font-size: medium; font-family: Cambria, serif;\">Enki tap\u0131na\u011f\u0131 E.&#8217;ENGUR.RA ile birlikte Alevilikte K\u0131rklar Makam\u0131 olarak an\u0131lmaktad\u0131r. Tanr\u0131 Irmak F\u0131rat ve Dicle&#8217;nin halk dilindeki ad\u0131; ya\u015f \u00fcz\u00fcm\u00fcn ad\u0131yla\u00a0 Hengure ,Ser\u00e7e\u015fme Tanr\u0131lar\u00a0 ise &#8220;H\u00fcnkar&#8221; san\u0131yla an\u0131lmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><b>Pen\u00e7e-i Ali Abba:\u00a0<\/b><\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">S\u00fcmer ve Hititlerde ilahi panteondaki etkinlik s\u0131ras\u0131na g\u00f6re tanr\u0131lar\u0131n say\u0131sal makam r\u00fctbeleri vard\u0131r. S\u00fcmerlerin An-Antu, Enlil-Ninlil, Enki-Ninki adl\u0131 e\u015fli tanr\u0131lar\u0131 ile Tanr\u0131\u00e7a Ninhursag\u2019 dan olu\u015fan yedi tanr\u0131s\u0131, kaderleri tayin eden \u201c<\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><b>yedi tanr\u0131lar \u201d <\/b><\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">ve<\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><b> \u201cb\u00fcy\u00fck tanr\u0131lar\u201d <\/b><\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">olarak bilinen <\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><b>\u201cElli tanr\u0131\u201d<\/b><\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">san\u0131yla an\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r <strong>(12).<\/strong> S\u00fcmerin yedi tanr\u0131s\u0131 Alevilikteki yediler, evrenin yedi kat g\u00f6k ve yer\u00a0 imgesiyle &#8220;Yedi K\u0131z\u0131lba\u015f&#8221; kavram\u0131n\u0131n k\u00f6kenidir. <\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">S\u00fcmerlerde en b\u00fcy\u00fck say\u0131 60 oldu\u011fundan G\u00f6k Tanr\u0131s\u0131 An 60, k\u0131sa ad\u0131 \u201cEl\u201d olan Enlil\u2019in makam r\u00fctbesi 50, Enki\u2019nin ise 40\u2019d\u0131r <\/span><\/span><sup><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><b>(13-14)<\/b><\/span><\/span><\/sup><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">. Tanr\u0131 El, Alevilikte \u201cSer\u00e7e\u015fme Eli\u201d ve \u201cOli\u201d adlar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, Zazaca-K\u00fcrt\u00e7e 50 say\u0131s\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layan \u201cpenci\u201d ile S\u00fcmerce deniz \u201cA.ABBA\u201d \u00a0ve baba \u201cabu\u201d temelinde <\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><b>\u201c Pen\u00e7e-i Ali ABBA\u201d <\/b><\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">san\u0131yla an\u0131lmaktad\u0131r. Tanr\u0131 EL&#8217;in ad\u0131 ve i\u015flevleri , Alevi- Bekta\u015filikte Ye\u015fil Elli H\u00fcnkar Hazzi Bekta\u015fi Veli (Baal)ve g\u00f6\u011fs\u00fcne bast\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ye\u015fil eliyle sembolize edilmi\u015ftir. <\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><b>K\u0131rklar Makam\u0131:<\/b><\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">Su Toprak ve Bilgelik Tanr\u0131s\u0131 ENK\u0130\u2019nin E.&#8217;ENGUR.RA adl\u0131 40 r\u00fctbeli makam\u0131 Alevilikteki K\u0131rklar Makam\u0131\u2019d\u0131r. Bu makam da\u011f temelinde ;K\u0131rklar Da\u011f\u0131, Zazaca\u2013K\u00fcrt\u00e7e \u00e7\u0131l(40) temelli \u00c7al, \u00c7\u0131la ve Cilo Da\u011f\u0131 ,k\u0131rklar temelli \u00c7\u0131lmer\u0131q, \u00c7\u0131llebi (\u00c7elebi),K\u0131rklar\u0131n Evi&#8217;nden \u201c\u00c7\u0131lhani\u201d, K\u0131rklar\u0131n \u00dcz\u00fcm\u00fcnden \u00c7\u0131leng\u00fcr, \u00a0k\u0131rk \u00e7e\u015fmeden \u201c\u00c7\u0131lkani-\u00c7\u0131lhini\u201d \u00e7a\u011flayandan \u201c\u00c7algan\u201d, Ser\u00e7e\u015fme\u2019 den \u201cSerkani, Serekani, Taru Hini, Akp\u0131nar\u2019 dan \u201cKanisipi\u201d ve\u00a0 Ayd\u0131nlanma Evi \u201c\u00c7\u0131lahane\u201d ve yeralt\u0131 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 temsilen\u00a0 \u00c7ilehane adlar\u0131yla an\u0131lmaktad\u0131r.\u00a0<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><b>Ser\u00e7e\u015fme-H\u00fcnkar Tanr\u0131lar:<\/b><\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"> Zazaca \u201csuqulunge\u201d denilen turna, kaz ve kartal anlam\u0131na da gelen \u201cqaz-qulung\u201d ve \u201cKulungo\u201d benzeri lakaplar\u0131yla birer tanr\u0131 olarak\u00a0 d.ENGUR denilen F\u0131rat-Dicle&#8217;nin ba\u015f\u0131ndaki da\u011flarda duran Tanr\u0131 Enki, S\u00fcmer D\u00f6nemi silindir m\u00fch\u00fcr bask\u0131lar\u0131nda kollar\u0131ndan nehirler akan tanr\u0131 motifiyle tan\u0131mlanm\u0131\u015f <strong>(15)<\/strong>,\u00a0<\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><b>\u00a0<\/b>Dersim&#8217;de Munzur ve Harsik (Harsiya Lola-Hursag) \u00e7aylar\u0131n\u0131n birle\u015fti\u011fi H\u0131z\u0131r G\u00f6l\u00fc&#8217;nde (Gol&#8217;a \u00c7eto) oldu\u011fu gibi bu motif , Alevilikte H\u0131z\u0131r Kal Engi&#8217;nin iki suyun birle\u015fti\u011fi yerde durdu\u011fu inanc\u0131yla yer etmi\u015ftir. Turna ,kaz ve kartal lakaplar\u0131yla sembolize edilen HIZIR Tanr\u0131&#8217;n\u0131n\u00a0 Da\u011f\u0131 Hazzi (Ura), Bal\u0131kesirde oldu\u011fu gibi k\u0131saca Kaz Da\u011f\u0131, Erciyes Da\u011f\u0131\u00a0 Harharas, Varto -Bing\u00f6l Da\u011f\u0131 Harsiya-Lola (Kur\u00e7e X\u0131z\u0131ri-Kur\u00e7\u0131ke-Evd\u0131leli) , Gelinta\u015f\u0131 ve D\u00f6nerta\u015f K\u00f6yleri aras\u0131ndaki bir Ziyaret da\u011f da KULUNGO (Qal Enki) ad\u0131yla an\u0131lmaktad\u0131r. S\u00fcmer \u015fehri Uruk&#8217;ta Kasitler D\u00f6nemine ait \u0130nanna Tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131n \u00f6n cephesi ellerinde su kadehi tutan\u00a0 Anadolu su ve da\u011f tanr\u0131lar\u0131yla bezenmi\u015ftir. S\u00fcmerce \u00a0<\/span><\/span><sup><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">d<\/span><\/span><\/sup><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">Eng\u00fcr ad\u0131yla ilahi nehirler olarak tan\u0131mlanan Dicle\u2013F\u0131rat&#8217;\u0131n kayna\u011f\u0131nda duran s\u00f6z konusu tanr\u0131lar Alevi Halk inan\u00e7lar\u0131nda \u201c<strong>Ser\u00e7e\u015fme H\u00fcnkar Tanr\u0131lar&#8221;<\/strong> san\u0131yla yer alm\u0131\u015flard\u0131r. Anadolu halk k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde Ferhat ve \u015eirin ad\u0131yla yer alan kadim hikaye kahramanlar\u0131 da \u00a0s\u00f6z konusu F\u0131rat-Dicle su \u00a0tanr\u0131lar\u0131d\u0131r.\u00a0 (Resim 1-2)<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><b>Hac\u0131 Bekta\u015f-\u0131 Veli ve Tanr\u0131 ENK\u0130<\/b><\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">: Hac\u0131 Bekta\u015f ad\u0131, bo\u011fa ba\u015f\u0131ndaki evrenden olu\u015fan Hatti G\u00fcne\u015fi(Bo\u011fe Tiji) ile Hitit-Hurri Tanr\u0131s\u0131 Te\u015fu Baba&#8217;dan ,&#8221;Ali Kendidir&#8221;san\u0131 ise Tanr\u0131 Enlil ve onun k\u0131saca &#8220;El&#8221;ad\u0131ndan kaynakl\u0131d\u0131r. S\u00fcmerlerin Tanr\u0131 Enki\u2019nin kollar\u0131ndan akan \u0131rmaklar ve i\u00e7indeki bal\u0131klarla ifade edildi\u011fi \u0130.\u00d6.3.c\u00fc binin son yar\u0131s\u0131na ait silindir m\u00fch\u00fcr bask\u0131s\u0131ndaki sahne,<\/span><\/span> <span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">Velayetname\u2019de \u201cHac\u0131 Bekta\u015f-\u0131 Veli&#8217;nin F\u0131rat \u0131rma\u011f\u0131n\u0131n yan\u0131na geldi\u011finde , bal\u0131klar\u0131n sudan \u00e7\u0131k\u0131p ona selam verdikleri\u201d kerametiyle anlat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (16)<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">.Bu temelde Hac\u0131 Bekta\u015f ad\u0131yla an\u0131lan Tanr\u0131 \u00a0Enki, ger\u00e7ekte cennetin \u0131rmaklar\u0131 olan F\u0131rat,- Murat, Dicle ve Bing\u00f6l Da\u011f\u0131ndan do\u011fan Gihon(GA H\u0130N\u0130 \/K\u0130 H\u0130N\u0130\/KO\u011eE\/Aras) , Pison (Pasin ) ve Peri\u00a0 sular\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131ndaki Ser\u00e7e\u015fme H\u0131z\u0131r Kal ENK\u0130&#8217;dir.\u00a0<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><b>K\u0131rklar Meclisi:\u00a0<\/b><\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">Evren, S\u00fcmerce <\/span><\/span><sup><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">GIS<\/span><\/span><\/sup><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"> GESTIN<b>(17)<\/b><\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">\u00a0Zazaca \u201c<\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><i>dar-a hengure\u201d<\/i><\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"> veya \u201c<\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><i>dar-a tire\u201d<\/i><\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"> denilen asma a\u011fac\u0131, meyveleri koruk \u00fcz\u00fcmler ve Nam.LU.ULU<\/span><\/span><sup><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">.LU <b>(18)<\/b><\/span><\/span><\/sup><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">denilen ilahi cemiyet imgesindedir. <\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif; font-size: medium;\">Varolu\u015fsal\u00a0<\/span><span style=\"font-size: medium; font-family: Cambria, serif;\">yap\u0131s\u0131 ve i\u015fleyi\u015f d\u00fczeni temelinde\u00a0<\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif; font-size: medium;\">\u00a0<\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif; font-size: medium;\">insan , <\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif; font-size: medium;\">evren-tanr\u0131 ve ba\u011fr\u0131ndaki varl\u0131k aleminin ayn\u0131 vardan var oldu\u011fu, t\u00fcm\u00a0<\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif; font-size: medium;\">bireylerin Hakk ile Hakk olarak e\u015fit insan haklar\u0131na sahip olduklar\u0131, insanlar\u0131n Hakk yolunda yolda\u015f ,ayn\u0131 vardan karde\u015f olduklar\u0131 ve kendilerini peygamber ilan edenler dahil insan haklar\u0131 konusunda kimseye ayr\u0131cal\u0131k tan\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011finin<\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif; font-size: medium;\">\u00a0<\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif; font-size: medium;\">kudret \u00fcz\u00fcm\u00fcn\u00fcn\u00a0 k\u0131rklara e\u015fit\u00e7e pay edilmesi ve kan karde\u015fli\u011fi rit\u00fceliyle kavrat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Ar\u015f-\u0131 Ali\u2019deki Tanr\u0131lar Meclisi, Alevili\u011fin K\u0131rklar Meclisi\u2019nin temelidir. Bu tespitimiz Yunus Emre mahlasl\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki dizelerde de yer alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">\u201c<span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><i>Bezm-i ezelden padi\u015fah elime sundu bir kadeh,<\/i><\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><i>\u0130\u00e7eliben k\u0131lar\u0131m ah, bilmezem ki ne belad\u0131r,<\/i><\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><i><b>Bir sakiden i\u00e7tim \u015farap,ar\u015ftan y\u00fcce meyhanesi,<\/b><\/i><\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><i>Ol sakinin mestan\u0131y\u0131z,canlar onun peymanesi<\/i><\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">\u201d <\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><b>Eng\u00fcr Sular:<\/b><\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"> F\u0131rat \u2013Dicle aras\u0131<\/span><\/span><b> <\/b><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">topraklar\u0131n S\u00fcmerce ad\u0131 <\/span><\/span><sup><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">Ki.<\/span><\/span><\/sup><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">ENGUR\u2019dur.\u00a0 S\u00fcmerlerde evrenin do\u011fdu\u011fu g\u00f6k derya\u00a0 Tanr\u0131\u00e7a Namma LUL\u0130, di\u011fer ad\u0131yla\u00a0 <\/span><\/span><sup><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">d.<\/span><\/span><\/sup><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">Eng\u00fcr ad\u0131yla an\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Namma Luli ad\u0131, Alevilikte Zulmet Deryas\u0131 ve LULU adl\u0131 evreni varl\u0131k \u00e7iftlerinin anas\u0131, A.Eng\u00fcr ise\u00a0 tatl\u0131 su \u0131rmaklar\u0131 anlam\u0131nda olup, g\u00f6k ve yer k\u00fcrede bu imgeler Karadeniz , F\u0131rat -Dicle \u0131rmaklar\u0131 ve LULU -DIMIL\u0130 halk ad\u0131yla e\u015fitlenmi\u015ftir. S\u00fcmerce Cennet Ba\u011f\u0131 denilen \u0131rmaklar aras\u0131 topraklar\u0131n ad\u0131 olan K\u0130 ENG\u00dcR =Asma\/\u00dcz\u00fcm Ba\u011f\u0131, Alevilikte ya\u015fayan ad\u0131yla\u00a0 Tanr\u0131 Hadada temelli Dede Ba\u011f\u0131&#8217;d\u0131r. Ba\u011fdat ad\u0131 ger\u00e7ekte Ba\u011f Dede&#8217;dir. S\u00fcmerce \u0131rmak belirteci \u0130D, G\u00f6k Tanr\u0131s\u0131 AN, Lulu\/D\u0131m\u0131li diliyle d\u00fcnyevi (Udne)\u00a0 r\u0131z\u0131k ad\u0131 &#8220;adan&#8221;d\u0131r. Bu b\u00f6lge Kara \u00fcz\u00fcm GESTIN\/\u015earap EV\u0130 anlam\u0131nda\u00a0 E&#8217;.ADAN\u00a0 gibi tatl\u0131 su \u0131rmaklar\u0131 olan F\u0131rat ve Dicle&#8217;nin g\u00f6ksel imgeleriyle ADDU-AN, \u0130D EN(\u0130D AN)&#8217;den Aden ve DI L\u0130MU AN denilen D\u00fcnyevi Cennet olarak an\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Zazaca \u201chengure\u201d, T\u00fcrk\u00e7e \u201ceng\u00fcr\u201d \u00fcz\u00fcmle sembolize edilen tatl\u0131 su Tanr\u0131 Eli&#8217;nin K\u0131rklar Meclisine sundu\u011fu kozmik Ab-\u0131 Eng\u00fcr\u2019le temsil edilmi\u015ftir. Engur ad\u0131 &#8220;H\u0131z\u0131r H\u00fcnkar&#8221; ad\u0131n\u0131n temelidir. <\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><strong>Cennetin Irmaklar\u0131<\/strong> : KUMME KU IM\u00a0 ve SUBARTU &#8216; dan adlanan\u00a0 G\u0131mg\u0131m veya Varto&#8217; daki H\u0131z\u0131r Qal Da\u011f\u0131 , Cennetin \u0131rmaklar\u0131n\u0131n kaynad\u0131\u011f\u0131 Tanr\u0131 Da\u011f\u0131 ve Ser\u00e7e\u015fme H\u0131z\u0131r ile Eli&#8217;nin K\u00fclt Makam\u0131d\u0131r. F\u0131rat&#8217;\u0131n Karasu kolu Erzurum Dumlu Baba&#8217;dan ,Murat Kolu A\u011fr\u0131 (E&#8217;.KUR) Ali Da\u011f\u0131 ile Varto Bing\u00f6l-H\u0131z\u0131r QAL Da\u011f\u0131ndan (Go\u015fkar-Sorpalag, Heftreng-K\u0131z\u0131lca-Kani\u015f Suyu \/H\u0131n\u0131s Deresi), Dicle Hazar G\u00f6l\u00fc ve Hazar Baba Da\u011f\u0131ndan,\u00a0 Aras -Pasin ve Peri Suyu\u00a0 Varto Hazar Baba Da\u011f\u0131ndan do\u011fmaktad\u0131r.\u00a0 Munzur- Harsi, Peri-Yedisu \u00e7aylar\u0131 da Cennet Irma\u011f\u0131 F\u0131rat&#8217;t\u0131n kutlu kollar\u0131ndand\u0131r.\u00a0 Puran-Beri veya Peri Suyu(F\u0131rat) -Yedi Su Erzurum Karag\u00f6l Da\u011f\u0131 ile Varto Bing\u00f6l Da\u011f\u0131-Yedisu Vadisinden do\u011far. Ardlar\u0131nda Paland\u00f6ken Da\u011f\u0131 var (Baal-Dagan) , Munzur Tunceli Munzur Baba Da\u011f\u0131&#8217;\u0131ndan, Harsi Suyu P\u00fcl\u00fcm\u00fcr Lolan\u00a0 Harsiya-Lolu K\u00f6y\u00fc (Kovuklu),Abbas Z\u0131ma\u011f\u0131&#8217;\u0131ndan do\u011far, (APSU -Bo\u011fal\u0131 Da\u011f\u0131) .<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"> Dumlu Baba S\u00fcmerlerde kollar\u0131ndan \u0131rmaklar akan Tanr\u0131 Enki ad\u0131yla an\u0131lan LULUB\u0130-DIMIL\u0130 Halk\u0131n\u0131n HIZIR KAL ENK\u0130, HIZIR LALE (X\u0131z\u0131r&#8217;e LOLA) adl\u0131 tanr\u0131s\u0131d\u0131r. DUMLU Baba ad\u0131, F\u0131rat&#8217;\u0131n Hitit\u00e7e ad\u0131 \u0130D MALA ad\u0131na oturan \u0130D, MUL-LU =Y\u0131ld\u0131z Irmak i\u00e7eri\u011findedir.Bu temelde Dumlu Baba Da\u011f\u0131&#8217;n\u0131n yan\u0131ndaki da\u011f\u0131n ad\u0131 Y\u0131ld\u0131z Da\u011f\u0131&#8217;d\u0131r. S\u00fcmerce tanr\u0131 \u00e7ok \u0131\u015f\u0131nl\u0131 bir y\u0131ld\u0131zla sembolize edilmi\u015ftir. Y\u0131ld\u0131z belirteci MUL ve LU &#8216;dur. Tanr\u0131 ENL\u0130L ve di\u011fer ad\u0131\u00a0 MELUL\u0130\u00a0 y\u0131ld\u0131z MULULU i\u00e7eri\u011finde olup, tanr\u0131 \u0131rmaklar olan F\u0131rat ve Dicle er-di\u015fi suyu ve \u00e7ift l\u00fcleli \u00e7e\u015fme imgesinde LULU, MA&#8217; \u00fcl Hayat ve LU LE ad\u0131\u0131 ta\u015f\u0131r. Bu imgeler Bing\u00f6l Da\u011f\u0131 eteklerindeki\u00a0 Tanr\u0131 Da\u011f\u0131 ile Lulu&#8217;nun anas\u0131 Tanr\u0131\u00e7a N\u0130NHURSA\u011e ad\u0131 ta\u015f\u0131yan\u00a0 Kur\u00e7\u0131qe\/G\u00f6rg\u00fc K\u00f6y\u00fc ile Enlil&#8217;in Makam\u0131 E.KUR\u00a0 ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan ALIKIRI K\u00f6y\u00fc (ALi KUR.RA\/QER\u0130YA) aras\u0131nda ABI DI LEL\u0130 ile \u00c7obanda\u011f\u0131 K\u00f6y\u00fc Hazar Baba ete\u011finde Mel\u00fcl Baba ziyaret adlar\u0131yla yer alm\u0131\u015ft\u0131r. Sonu\u00e7 olarak Varto Bing\u00f6l (Hazar baba),A\u011fr\u0131-Ali Baba,Varto-Hamurpet Hazar Qal Baba, Erzurum Dumlu Baba, Tunceli Munzur Baba, Hursag Absu Baba, Erzurum Baal-Dagan Baba da\u011flar\u0131 , ENL\u0130L&#8217;e adanan E.KUR ,LEL ve Hursag, Enki&#8217;ye adanan ENG\u00dcR Da\u011flar\u0131 olup Alevi ata Lulubi -D\u0131m\u0131li Halk\u0131n\u0131n, Anadolu Alevilerinin Cennet Ba\u011f\u0131n\u0131n merkezindeki Tanr\u0131 Da\u011flar\u0131d\u0131r. Cennetin D\u00f6rt ulu \u0131rma\u011f\u0131 bu da\u011flardan do\u011far.\u00a0\u00a0<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><b>Dicle-F\u0131rat Aras\u0131 Topraklarda \u0130lk \u0130nsan Lulu, Lulubi ve D\u0131m\u0131li Halk\u0131:\u00a0<\/b><\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">Anadolu-Mezopotamya\u2019n\u0131n kadim halklar\u0131 tanr\u0131lar\u0131n\u0131, do\u011fay\u0131 ve ba\u011fr\u0131ndaki varl\u0131k alemini kendi ana dilleriyle tan\u0131mlam\u0131\u015flard\u0131r. Enuma Eli\u015f adl\u0131 varolu\u015f destan\u0131nda ad\u0131 ge\u00e7en \u201cLulu\u201d<b>(19)<\/b><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">adl\u0131 ilk insan ile S\u00fcmerce insanl\u0131k anlam\u0131na gelen DUMU.LU.ULU.<\/span><\/span><sup><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">LU<\/span><\/span><\/sup> <sup><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><b>(20)<\/b><\/span><\/span><\/sup><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">\u00a0temelinde G\u00f6k Tanr\u0131s\u0131 \u201cEnlil\u201de k\u0131saca \u201cEl\u201d, Dicle F\u0131rat aras\u0131 topraklara Cennet Ba\u011f\u0131 <\/span><\/span><sup><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">Ki.<\/span><\/span><\/sup><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">ENGUR ,\u0130DEN ve Dilmun(DI LIMU AN)\u00a0 ad\u0131 veren halk, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Lulubi veya D\u0131m\u0131li ad\u0131yla ya\u015famaktad\u0131r. Erke\u011fe \u201cLo\u201d, kad\u0131na \u201cLe\u201d diyen Anadolu-Mezopotamya otokton halklar\u0131 Tanr\u0131 Enlil, Hadad ve ilk insan Lulu &#8211; D\u0131m\u0131li temelinde Hatti -Hitit\u00a0 (Hadada \/X\u0131da-LULU, Lola-,Lale ,Lolan), Karda Lulu\/Lulubi , Hurri Lulu (Hormek ,Guti Lulu (XIDAN-Gutan A\u015fireti) ve Turukku Lulu gibi adlarla an\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. S\u00fcmerin DILMUN\u00b4u cennetin \u0131rmaklar\u0131n\u0131n do\u011fdu\u011fu Dumlu Baba ,Ali Da\u011f\u0131 , Varto Bing\u00f6l-Hazar G\u00f6l-H\u0131z\u0131r Qal -Hazar Baba ,Go\u015fkar Baba, Hamurpet G\u00f6l\u00fc ve Haz\u0131r Baba ile Elaz\u0131\u011f Hazar G\u00f6l\u00fc ve kenar\u0131nda y\u00fckselen Hazar Baba Da\u011flar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu b\u00f6lgedir.\u00a0<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><b>En-El Hakk:<\/b><\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"> Anadolu\u2019da Neolitik D\u00f6nemden g\u00fcn\u00fcm\u00fcze dek G\u00f6k ve F\u0131rt\u0131na Tanr\u0131s\u0131 bask\u0131n olarak semavi bo\u011fa donuyla sembolize edilmi\u015ftir.(Resim-3-4). Alacah\u00f6y\u00fck, \u00c7atalh\u00f6y\u00fck ve G\u00f6beklitepe tap\u0131naklar\u0131nda bo\u011fa donuyla g\u00f6r\u00fclen tanr\u0131n\u0131n S\u00fcmerce ad\u0131 \u201c<\/span><\/span><sup><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">GUD\u00a0<\/span><\/span><\/sup><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">ALU\u201d<\/span><\/span><sup><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><b>(21)<\/b><\/span><\/span><\/sup><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">, Enki\u2019nin s\u0131fatlar\u0131ndan biri \u201cHay-i Hak\u201d,<\/span><\/span> <span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">Zazaca ise <\/span><\/span> <span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">bo\u011fa-da\u011f temelli \u201cHa-ko\u201d ve her yerde haz\u0131r ve naz\u0131r olan &#8220;H\u0131z\u0131r Kal Enki&#8221; olup, S\u00fcmer tanr\u0131lar\u0131 An, El ve ENK\u0130\u2019den kaynakl\u0131 tanr\u0131sal birlik Alevilikte \u201cAn EL Hakk\u201d kavram\u0131yla ifade edilmi\u015ftir. En-El Hakk kavram\u0131n\u0131n ezelli\u011fi Yunus Emre&#8217;nin a\u015fa\u011f\u0131daki dizeleriyle a\u00e7\u0131k olarak vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r. <\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>\u201c<span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><i>Ezelde benim fikrim, Enelhakk idi zikrim<\/i><\/span><\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><i>Hen\u00fcz dahi do\u011fmadan Ol Mansur-i Ba\u011fdadi\u201d<\/i><\/span><\/span><\/strong><\/p>\n<p>\u00a0<span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><b>\u0130\u015fgal , Asimilasyon,Hallac\u0131\u00a0Mansur-7 K\u0131z\u0131lba\u015f ,Hurri ve Cennet:<\/b><\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">Babil Kral\u0131 Hamurabi\u2019nin Tanr\u0131 Enlil\u2019in t\u00fcm nitelikleriyle ad ve i\u015flevlerini kendi \u015fahsi tanr\u0131s\u0131 olan Marduk\u2019a y\u00fckleyip<b>(22)<\/b><\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">Tanr\u0131 El\u2019e ba\u011fl\u0131 toplumsal ya\u015fam bi\u00e7imine son vererek S\u00fcmer \u00dclkesini i\u015fgal etmesi gibi, Arap Halk\u0131 da\u00a0 Anadolu G\u00f6k Tanr\u0131s\u0131 Ali\u2019nin bilinebilen t\u00fcm nitelik, s\u0131fat ve i\u015flevleriyle Ebu Talip&#8217;in o\u011flu Arap Ali\u00b4yi tanr\u0131la\u015ft\u0131rm\u0131\u015f, bu yolla Anadolu ve Mezopotamya topraklar\u0131n\u0131 i\u015fgal ederek Alevileri Islama asimile etmi\u015flerdir. \u0130slam\u0131n Anadolu Alevili\u011fini asimile etmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcre\u00e7te Hallac\u0131 Mansur\u00a0 \u201ctanr\u0131 benem\u201d anlam\u0131 y\u00fcklenen \u201cEn El Hakk\u201d deyi\u015fiyle i\u015fgal ve asimilasyona kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015f, \u0130skenderiye, \u015eam ve Ba\u011fdat gibi tarihi k\u00fct\u00fcphanelerinin yak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve \u00d6mer&#8217;in Kitab\u0131 \u201cMushaf\u201dtan\u00a0 ba\u015fka kitaplar\u0131n okunmas\u0131n\u0131n yasakland\u0131\u011f\u0131 bir s\u00fcre\u00e7te S\u00fcmerli \u201cEn El Hakk\u201d ger\u00e7e\u011finin Alevi halk\u0131n belle\u011finde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark edilmesiyle\u00a0 i\u015fkenceyle dara \u00e7ekilmi\u015f, Tevrat\u2019ta \u201ccennetin \u0131rmaklar\u0131 olarak belirtilen\u201d bal ve s\u00fct \u00f6zl\u00fc Dicle (Arunzah) ve F\u0131rat \u2018\u0131n(Mala)<\/span><\/span> <span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"> ba\u015f\u0131ndaki \u201cYedi d\u00fcvel lakapl\u0131 Lulubileri (Hauti:yediler),Hititleri-Hurrileri\u00a0 \u00f6ld\u00fcrenler, Hurrilerin k\u0131zlar\u0131n\u0131 al\u0131r\u201d temelinde <\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><i>\u201dYedi k\u0131z\u0131lba\u015f\u0131 \u00f6ld\u00fcren cennete gider, Hurileri al\u0131r\u201d <\/i><\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">fetvalar\u0131yla ba\u015flat\u0131lan Alevi katliamlar\u0131n\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcze dek s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr<b>(23)<\/b><\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">.<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><b>Evrenin Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc-Semah:<\/b><\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">:Hattu\u015fa Yaz\u0131l\u0131kaya\u2019da Tanr\u0131 Te\u015fup\u2019un(Bekta\u015fi Baba&#8217;n\u0131n) insan k\u0131l\u0131kl\u0131, \u00e7ift tepeli Hazzi-Nanni ( <b>24) <\/b><\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">Da\u011flar\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fctmesi Alevilikte cans\u0131z davar, duvar veya tekke kaya\u00a0 y\u00fcr\u00fcten Hac\u0131 Bekta\u015f-\u0131 Veli motifi ve evrenin rit\u00fcel d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fc\u00a0 sembolize eden semah rit\u00fceliyle, kar\u015f\u0131s\u0131ndaki Tanr\u0131\u00e7a Hepatu ve o\u011flu Sarumma\u2019n\u0131n leopar s\u0131rt\u0131nda y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fleri de Karacaahmet\u2019in aslana binmesi motifiyle ya\u015famakta olup <\/span><\/span> <span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">,<\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">Hazzi Nanni da\u011f adlar\u0131 da semahlar\u0131m\u0131z\u0131n \u201chas nenni nenni \u201ctemelli nakaratlar\u0131nda yer alm\u0131\u015ft\u0131r<\/span><\/span><sup><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><b>(25)<\/b><\/span><\/span><\/sup><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">. Resim(5) Tanr\u0131n\u0131n arabas\u0131na ko\u015fulu g\u00fcnd\u00fcz ve gece bo\u011falar\u0131n\u0131n Hurri ve Serri adlar\u0131 da k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcze hay\u0131r ve \u015fer melekleri olarak girmi\u015ftir. G\u00fcnd\u00fcz Hurri, gece Serri&#8217; dir .Tanr\u0131y\u0131 Ta\u015f\u0131yan \u0130nsan k\u0131l\u0131kl\u0131 da\u011f Tanr\u0131lar\u0131 S\u00fcmerce d.KUR ve Hiyeroglif Luvice TU &#8216;dan\u00a0 KUR-TU LULU -HUR-TU LULU veya\u00a0 KARDA LULU ad\u0131yla an\u0131lmaktad\u0131r. Bu kavram S\u00fcmerce Zagroslar\u0131n Karda Lulu (lulubi-Lolan Da\u011flar\u0131)ad\u0131yla ayn\u0131d\u0131r.\u00a0\u00a0<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">Hititlere ait \u00f6nemli bir Liman \u015fehri olan Ugarit(Ras \u015eamra) kaz\u0131lar\u0131ndan \u00e7\u0131kan \u00e7ivi yaz\u0131l\u0131 belgelerde Tanr\u0131 El\u2019in Dicle-F\u0131rat su kaynaklar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131ndaki \u201cLEL\u201d veya Lalapaduva Da\u011f\u0131nda durdu\u011fu ,o\u011flu F\u0131rt\u0131na Tanr\u0131s\u0131 Baal\u2019in ise Ugarit\u00e7e<\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><i> \u201cb\u2019l spn\u201d <\/i><\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">Tanr\u0131 El\u2019den dolay\u0131 <\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><i>\u201cel spn\u201d<\/i><\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"> ad\u0131yla an\u0131lan<\/span><\/span><i> <\/i><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">Hatay Hursan Hazzi Da\u011f\u0131\u2019\u0131nda (Horasan-e H\u0131z\u0131r Kal) durdu\u011fu belirtilmi\u015ftir (26).<\/span><\/span><b><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">DE\u011eERLEND\u0130RME : <\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">Yapt\u0131\u011f\u0131m de\u011ferlendirmeler sonucunda\u00a0 \u00e7ivi yaz\u0131l\u0131 kadim belgelerde F\u0131rat\u0131n kaynaklar\u0131nda oldu\u011fu belirtilen \u201cLEL DA\u011eI\u201dn\u0131n L\u0130L ad\u0131yla Tanr\u0131 ENL\u0130L&#8217;i , LULU halk\u0131n\u0131 ve Hitit Tanr\u0131s\u0131 Te\u015fup&#8217;un y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc evreni\u00a0 Hazzi ve Namni adl\u0131 da\u011flar\u0131 iki da\u011f ve iki Tanr\u0131 \u0131rmaktan LU-LU ad\u0131yla kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131, Hazzi Da\u011f ad\u0131n\u0131n S\u00fcmer-Hatti-Hitit-Hurri Lulubilerin Bin Tanr\u0131s\u0131\u00a0 HIZIR&#8217;\u0131\u00a0 kar\u015filadi\u011fi , H\u0131z\u0131r&#8217;in Hazzi Kuntara\u00a0 Sal Kuntara&#8217;dan \u0130skenderi Z\u00fclkander veya Zulkarneyn ad\u0131yla\u00a0 an\u0131ld\u0131\u011f\u0131,\u00a0 Varto H\u0131z\u0131r Da\u011f\u0131 ile Hamurpet Haz\u0131r Baba Da\u011f\u0131&#8217;n\u0131n\u00a0 Lel ad\u0131yla H\u0131z\u0131r LULU -H\u0131z\u0131r Lale ve XIZIR&#8217;e LOLA adlar\u0131yla an\u0131ld\u0131\u011f\u0131,\u00a0 F\u0131rat\u2019\u0131n Karasu kolunun kaynad\u0131\u011f\u0131 Erzurum\u00a0 Dumlu Baba ,Varto Bing\u00f6l -H\u0131z\u0131r Qal Da\u011f\u0131,\/Haz\u0131r Baba Hamurpet G\u00f6l\u00fc kenar\u0131ndaki\u00a0 Hazzi Da\u011f\u0131 , Kal BABA ,Haz\u0131r BABA(H\u0131z\u0131r Qal -H\u0131z\u0131r Lale) ,Hebi Baba(Tanr\u0131\u00e7a Hepat) Da\u011flar\u0131 ile\u00a0 F\u0131rat&#8217;\u0131n Murat kolunun kaynad\u0131\u011f\u0131 A\u011fr\u0131(E.KUR) Ali Da\u011f\u0131 ve Dicle&#8217;nin do\u011fdu\u011fu Hazar G\u00f6l\u00fc &#8211; Haz\u0131r BABA, Dersim Munzur ve Harsi&#8217;ya Lolu Absu Da\u011f\u0131\u00a0 gibi k\u00fclt da\u011flar\u0131n\u0131n\u00a0 Cennetin \u0131rmaklar\u0131n\u0131n do\u011fdu\u011fu Tanr\u0131 Da\u011flar\u0131 olduklar\u0131, Bu K\u00fclt Da\u011flar\u0131n Lulu\/ Lolan\/D\u0131m\u0131li Halk\u0131na ve erine LO veya LA, e\u015fine LE diyen Anadolu Alevi Halklar\u0131na ait olduklar\u0131, H\u0131z\u0131r Lale, H\u0131z\u0131r Ali ,X\u0131z\u0131r Qal\u00a0 adlar\u0131yla Bin Ali, Bing\u00f6l ve Hazar G\u00f6l adlar\u0131n ayn\u0131 i\u00e7eriklerle Suyun ba\u015f\u0131ndaki \u015eer\u00e7e\u015fme Tanr\u0131y\u0131 kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131, K\u0131z\u0131lda\u011f, K\u00f6seda\u011f, K\u0131z\u0131l\u0131rmak, Ye\u015fil\u0131rmak ve Sakarya, Seyhan, Ceyhan,G\u00f6ksu\u00a0 \u0131rmaklar\u0131n do\u011fduklar\u0131 da\u011flarla ayn\u0131 k\u00fclt kapsam\u0131nda oldu\u011fu,<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">Karasu&#8217;nun kaynad\u0131\u011f\u0131 Dumlu Baba DA\u011e ad\u0131n\u0131n S\u00fcmerce y\u0131ld\u0131z MUL-LU, &#8220;Bin y\u0131ld\u0131z&#8221; Hazar MULU -HIZIR LALE ile kozmik ve evreni varl\u0131k S\u00fcmerogram\u0131\u00a0 DUMU LU.ULU.<\/span><\/span><sup><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">LU&#8217;<\/span><\/span><\/sup><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">dan kaynakland\u0131\u011f\u0131,\u00a0 DUMU LULU&#8217;nun Karanl\u0131k Da\u011f(Kur. Suh-Ha) -Karada\u011f- E.KUR.RA da denilen\u00a0 Lulu (LEL) Da\u011f\u0131 oldu\u011fu, S\u00fcmerce-Hurrice HURSAG kavram\u0131n\u0131n evreni &#8220;BA\u015e DA\u011eI&#8221; kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 Tanr\u0131 Da\u011f\u0131 olarak Bing\u00f6l Da\u011f\u0131n\u0131n\u00a0 Hursag\/Hursan\u00a0 Karkara&#8217;y\u0131 temsil etii\u011fi , HURSA\u011e ve LEL adlar\u0131n\u0131n Varto Bing\u00f6l -Hazar G\u00f6l ad\u0131yla an\u0131lan da\u011f\u00a0 yama\u00e7lar\u0131ndaki KUR\u00c7\u0130QE , HARSE, HURSAGE, GURGURE, E.KUR AL\u0130\/Ali K\u0131r\u0131\u00a0 K\u00f6y\u00fc ,\u00c7obanda\u011f\u0131 ve \u0130skender (Hazzikuntara Lola)-Hamurpet Haz\u0131r Baba\u00a0 gibi \u00e7ift tepeli ABU DILEL\u0130\u00a0 adl\u0131 y\u00f6re Ziyaretleriyle ya\u015fad\u0131\u011f\u0131,\u00a0<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">Tunceli Harsiya LOLU adl\u0131 Lolan K\u00f6y\u00fc&#8217;n\u00fcn S\u00fcmer Tanr\u0131\u00e7as\u0131 Da\u011flar\u0131n Anas\u0131 N\u0130N HURSAG ve yaratt\u0131\u011f\u0131 ilk insan Lulu adlar\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131, Buradan \u00e7\u0131kan Har\u00e7ik (Hursag) Irma\u011f\u0131n\u0131n Munzur&#8217;la Tuncelideki H\u0131z\u0131r Mekan\u0131 Gol&#8217;a \u00c7etu &#8216;da bulu\u015ftuklar\u0131, yeni ad\u0131 Kovuklu olan K\u00f6y\u00fcn kar\u015f\u0131s\u0131ndaki Bo\u011fal\u0131 DA\u011e&#8217;\u0131n Hursag Kurkura ad\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131,<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">Erzurum H\u0131n\u0131s Ali K\u0131r\u0131 K\u00f6y\u00fcnde day\u0131m merhum AL\u0130 G\u00d6RER&#8217;in atalar\u0131ndan aktar\u0131mla Bing\u00f6l Da\u011f\u0131&#8217;n\u0131n \u00fczerinde kadimde b\u00fcy\u00fck bir \u015fehrin bulundu\u011fu,da\u011f\u0131n \u00fcz\u00fcm ba\u011flar\u0131yla kapl\u0131 oldu\u011fu (ENG\u00dcR-HENGURE-Tatl\u0131 Su \u0131rmaklar\u0131), tufan sonucu halk\u0131n\u0131n g\u00f6\u00e7 edip Urfa y\u00f6resine gitti\u011fi, bu motifin Su Toprak ve Bilgelik Tanr\u0131lar\u0131na konu G\u00f6beklitepe&#8217;de ta\u015f i\u015flemede kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bilinen obsidiyen dilgileri temelinde Bing\u00f6l Da\u011f\u0131 su kaynaklar\u0131 ve obsidyen yataklar\u0131n\u0131 akla getirmesi \u00fczerine konunun G\u00f6beklitepe&#8217;yi kazan merhum Klaus Schmidt&#8217;e kaz\u0131 alan\u0131nda taraf\u0131mdan aktar\u0131lmas\u0131yla G\u00f6beklitepe&#8217;yi in\u015fa eden Neolitik d\u00f6nem insanlar\u0131n\u0131n Anadoludaki Tanr\u0131 Irmaklar ve Bing\u00f6l Da\u011f\u0131yla ili\u015fkilerinin bilimsel zeminde tart\u0131\u015f\u0131lmaya ba\u015fland\u0131\u011f\u0131,<\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">(Bu konular 2003 y\u0131l\u0131nda K\u00fclt\u00fcr Bakanl\u0131\u011f\u0131ndan emekli bir grup arkada\u015fla ziyaret etti\u011fimiz G\u00f6beklitepe&#8217;de\u00a0 Klaus Shimidt&#8217;e \u00a0temel bir \u00e7er\u00e7eve i\u00e7inde anlat\u0131lm\u0131\u015f, ayr\u0131ca G\u00f6beklitepe&#8217;nin Alevi K\u00fclt Merkezi oldu\u011fu \u00f6zellikle vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r)<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">F\u0131rat Nehri&#8217;nin Hitit\u00e7e \u0130D.MALA ad\u0131yla an\u0131ld\u0131\u011f\u0131, Erzurum&#8217;da Karasu ile birle\u015fen Ser\u00e7eme Irma\u011f\u0131n\u0131n Y\u0131ld\u0131z Da\u011f\u0131ndan do\u011fdu\u011fu, \u0130ki kollu \u0131rmaklar\u0131n\u00a0 Er-di\u015fi Hayat Suyu\u00a0 Ma LULU i\u00e7eri\u011fiyle LU-LU ve Tanr\u0131n\u0131n Mel\u00fcl Baba ad\u0131yla an\u0131ld\u0131\u011f\u0131, MUL -Mel\u00fcl Baba Z\u0130yaretinin Varto \u00c7obanda\u011f K\u00f6y\u00fc Haz\u0131r Baba ete\u011finde oldu\u011fu, <\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">Varto Bing\u00f6l Da\u011f\u0131&#8217;n\u0131n H\u0131z\u0131r, K\u0131r At ,Ayvaz (E.AS) ,K\u00f6ro\u011flu&#8217;nun at\u0131 v.b \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fck suyu\u00a0 mitoslar\u0131n\u00a0 kadim kayna\u011f\u0131 oldu\u011fu, \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc arayan G\u0131lgame\u015f Destan\u0131nda\u00a0 ad\u0131 ge\u00e7en MASU\/MASKU\u00a0 DA\u011eI&#8217;n\u0131n y\u00f6redeki Mu\u015f,Muska ve M\u0131\u015fko K\u00f6y adlar\u0131yla Bing\u00f6l Da\u011f\u0131 oldu\u011fu,\u00a0 Bing\u00f6l Da\u011f\u0131ndaki Go\u015fkar Baba Da\u011f Ziyaretinin, S\u00fcmer-Lulu-D\u0131m\u0131li Halk\u0131n\u0131n F\u0131rt\u0131na Tanr\u0131s\u0131 Enlil&#8217;in o\u011flu Baal \u0130skur&#8217;a adand\u0131\u011f\u0131, KO-E \u0130SKUR ad\u0131n\u0131n y\u00f6redeki Uskura (\u00c7aylar) ve Seg\u0131re K\u00f6y\u00a0 ad\u0131yla da ya\u015fad\u0131\u011f\u0131, zamanla Go\u015fkar formuna girdi\u011fi, bu ad\u0131n taraf\u0131mdan\u00a0 daha sonra a\u00e7\u0131klanacak bir \u00e7ok ilahi ad,mitos\u00a0 ve i\u015flevlere konu oldu\u011fu,\u00a0 S\u00fcmer ve Hititlerin Bin Tanr\u0131s\u0131na ait Hazar Baba\/Bing\u00f6l \/\u00a0 H\u0131z\u0131r Qal\u00a0 Da\u011f\u0131n\u0131n H\u0131z\u0131r Lale ad\u0131yla S\u00fcmer-Lolan Halk\u0131nca adand\u0131\u011f\u0131, bu kapsamda Ziyaret Da\u011flar\u0131n S\u00fcmero-Hitit Da\u011f Tanr\u0131lar\u0131 K\u00fclt\u00fcn\u00fc ifade etti\u011fi,<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">Tevratta F\u0131rat ve Dicle ile birlikte Cennetin \u0131rmaklar\u0131 aras\u0131nda \u00a0say\u0131lan \u00a0Giyon ve Pison denilen Aras(Aras ve Pasin) ve Peri Suyu\u00b4nun(Yedi Suyun) Varto \u00a0Bing\u00f6l Da\u011flar\u0131ndan do\u011fdu\u011fu,<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"> Bu nedenle \u00a0S\u00fcmerlerin Cennet Bah\u00e7esi K\u0130.ENGUR -DILMUN dedikleri topraklar\u0131n Anadolu&#8217;dan do\u011fan \u0131rmaklarin d\u00f6k\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc Basra k\u00f6rfezinde Dilmun Adas\u0131na uzanan Cennetin\u00a0 merkezindeki\u00a0 Mu\u015f-Varto Bing\u00f6l Da\u011flar\u0131-Hamurpet G\u00f6l\u00fc, Erzurum Dumlu Baba , A\u011fr\u0131 Ali Da\u011f\u0131 -Van G\u00f6l\u00fc ,Bing\u00f6l ,Tunceli ve Elaz\u0131\u011f Hazar G\u00f6l\u00fc y\u00f6resini kapsad\u0131\u011f\u0131, <\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">Lulu diliyle\u00a0 \u0131rmaklar\u0131n ba\u015f\u0131 anlam\u0131nda Ser\u00e7eme lakab\u0131yla an\u0131lan tanr\u0131n\u0131n Alevilikte &#8220;Bin-u Qal, H\u0131z\u0131r Qal , H\u0131z\u0131r \u00a0Ali, XIZIR&#8217;e LOLA(H\u0131z\u0131r Lale)\u00a0 \u00a0ve Binali &#8220;adlar\u0131yla \u00a0ya\u015fad\u0131\u011f\u0131,<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"> Osmanl\u0131n\u0131n &#8220;Ser\u00e7eme Ali&#8221; \u015feklindeki \u00a0tanr\u0131 s\u0131fat\u0131n\u0131 &#8220;Sersem Ali&#8221; formuna soktu\u011fu, <\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">Hazzi Da\u011f\u0131\u2019n\u0131n \u201c El Saphan\u201d \u00a0ad\u0131n\u0131n halk dilinde \u201cFes\u00fcphanallah\u201d \u00a0 formuyla\u00a0 G\u00f6k Tanr\u0131s\u0131 H\u0131z\u0131r Eli \/ Ali\u2019yi tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131, <\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">\u00c7ank\u0131r\u0131 (KENGR\u0130-K\u0130.ENGUR)\u015eaban\u00f6z\u00fc ( \u015eAPUAN HAZZ\u0130, \u015eeyh \u015eaban-\u0131 Veli( \u015eAPU AN BAAL)\u00a0 ve S\u00fcphan Da\u011f\u0131 adlar\u0131n\u0131n \u015eapon El&#8217;i ile Ba&#8217;al \u015eapon&#8217; dan kaynakland\u0131\u011f\u0131, Elaz\u0131\u011f-Van G\u00f6l\u00fc aras\u0131 Tanr\u0131 Te\u015fup ve \u00fclkesi\u00a0 SOPHENE \/\u015eupani ad\u0131n\u0131n zamanla T\u015fepni ve \u00c7epni&#8217;ye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc,\u00a0\u00a0<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">S\u00fcmer orijinli insano\u011flu anlam\u0131na gelen Lulu ve DUMU.LU.ULU.<\/span><\/span><sup><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">LU<\/span><\/span><\/sup><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"> adlar\u0131n\u0131n D\u0131m\u0131li ve Lolan Halk ad\u0131yla ya\u015fad\u0131\u011f\u0131, Subaru\/Subir K\u0130 ve D\u0130LUMUAN denilen Cennetin halk\u0131n\u0131n da \u00a0Lulu &#8211; D\u0131m\u0131li ve Hurri\u00a0 Halk\u0131 oldu\u011fu tespit edilmi\u015ftir. <\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><b>SONU\u00c7 <\/b><\/span><\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">: Alevili\u011fin Ser\u00e7e\u015fmesi ve Ezel Ali\u2019nin kendisi olarak ululanan H\u00fcnkar Hac\u0131 Bekta\u015f-\u0131 Veli,H\u0131z\u0131r Lale \u00a0ve Bal\u0131m Sultan ad\u0131yla ya\u015fayan Alevi-Bekta\u015fi K\u00fclt\u00fcn\u00fcn S\u00fcmer ve Hititlerin g\u00f6k, su, ate\u015f, toprak ve havan\u0131n ki\u015file\u015ftirilmi\u015f tanr\u0131larla ifade edildi\u011fi \u201cvarl\u0131\u011f\u0131n birli\u011fine \u201d oturtulmu\u015f evreni k\u00fclt\u00fc bir b\u00fct\u00fcn olarak yans\u0131tan kadim bir \u00f6\u011freti, bilim ve irfan abidesi oldu\u011fu, \u0131rklar \u00fcst\u00fc konumdaki Alevi Halklar\u0131n Anadolu-Mezopotamya topraklar\u0131n\u0131n asli sahibi olarak G\u00f6beklitepe&#8217;den g\u00fcn\u00fcm\u00fcze\u00a0 kendilerine \u00f6zg\u00fc geli\u015ftirdikleri binlerce y\u0131ll\u0131k tarih , k\u00fclt\u00fcr ve uygarl\u0131k de\u011ferlerine sahip kadim halklar olduklar\u0131 ,bu nedenle Alevi-Bekta\u015filerin \u0131rken Orta Asyal\u0131 T\u00fcrk\u00a0 ile Balkanlardan gelen\u00a0 Bacnavi-Boht ve Arap kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 K\u00fcrt-Ekrat\u00a0 olmad\u0131klar\u0131,\u00a0 \u0130slam\u2019\u0131n mezhebi yap\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan Anadolu Alevili\u011finin &#8221; <strong>varolu\u015fsal k\u00f6klerini evrenden\u00a0 tarihi k\u00f6klerini G\u00f6beklitepe gibi neolitik k\u00fclt\u00fcrler ile Anadolu Uygarl\u0131klar\u0131ndan alan kadim bir k\u00fclt\u00fcr ve uygarl\u0131k abidesi oldu\u011fu<\/strong>&#8220;, Anadolu&#8217;daki Baba adl\u0131 ziyaret da\u011flar\u0131n, g\u00f6llerin, \u0131rmaklar\u0131n, k\u00fclt kayalar\u0131, t\u00fcrbe ve d\u00f6\u015feklerin\u00a0 ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 adlar, mit, efsane ve\u00a0 rit\u00fcellerin bir b\u00fct\u00fcn olarak Alevi Bekta\u015fili\u011fin\u00a0 evren ve do\u011faya dayal\u0131 mekansal haf\u0131zas\u0131n\u0131 olu\u015fturdu\u011fu\u00a0 ger\u00e7e\u011fi taraf\u0131m\u0131zdan tarihi ve ya\u015fayan delillerle ortaya konulmu\u015ftur.<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">Alevili\u011fin temel kaynaklar\u0131na y\u00f6nelik yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z tespitlerden k\u00fc\u00e7\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015f olmas\u0131yla 25 y\u0131ll\u0131k Alevi \u00d6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ile bu konuda iddialar\u0131 olan bilim adamlar\u0131n\u0131n g\u00f6rev ve sorumluluklar\u0131 gere\u011fi vakit kaybetmeden Anadolu-Mezopotamya Yerli Uygarl\u0131klar\u0131ndan kaynakl\u0131 evrensel k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferlerle y\u00fckl\u00fc Anadolu Alevi-Bekta\u015fi Halk S\u00fcre\u011fini sahiplenmeleri beklenecektir.<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">S\u00fcmerlerin Halife krallar\u0131 ile tap\u0131nak y\u00f6neticilerinin \u201cBaba\u201d sanlar\u0131, Hatti \u00dclkesine ad\u0131n\u0131 veren Tanr\u0131 Hadat ile Halife Kral Mur\u015fili\u2019nin adlar\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan Babagan, H\u00fcdadatl\u0131 , M\u00fcrselli ve H\u0131z\u0131r Lale ad\u0131yla y\u00fcr\u00fcyen \u201cBin Tanr\u0131\u201d temelli Alevi-Bekta\u015fi S\u00fcre\u011fine Sel\u00e7uklu ve Osmanl\u0131 D\u00f6neminde\u00a0 ba\u015flat\u0131lan Alevi \u0130slamc\u0131 Ocak Sistemi ile \u00c7elebi ve seyit gibi atama unsurlardan olu\u015fan Dergah ve Ocak \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn irdelenerek Alevi halklar\u0131n tarihlerini, k\u00fclt\u00fcr ve uygarl\u0131klar\u0131 ile evreni inan\u00e7lar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131ran ,ya\u015fat\u0131p yayg\u0131nla\u015ft\u0131ran, bu \u00f6\u011fretiyi halklar\u0131n karde\u015fli\u011fi,ortak ana vatan, e\u015fit yurtta\u015fl\u0131k, ortak egemenlik ve ortak y\u00f6netim temelinde toplumsal yap\u0131m\u0131z\u0131n birle\u015ftirici k\u00fclt\u00fcrel harc\u0131 olarak i\u015fleyen \u00e7a\u011fda\u015f bilimsel bir \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011fe kap\u0131 aralanmas\u0131 tarihi bir g\u00f6rev ve sorumluluk olarak \u00f6n\u00fcm\u00fczde durmaktad\u0131r.<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">Yararlan\u0131lan kaynaklar:<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: small;\">1- Prof.Dr.E.Akurgal \u2013Hatti ve Hitit Uygarl\u0131klar\u0131-Ya\u015far E\u011fitim ve K\u00fclt\u00fcr Vakf\u0131-1995 Sf:79<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: small;\">2- S.Noah Kramer,Tarih S\u00fcmerde Ba\u015flar,T\u00fcrk Tarih Kurumu Bas\u0131mevi 1990,Sf:68-71 <\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: small;\">3- S.Noah Kramer,Tarih S\u00fcmerde Ba\u015flar,T\u00fcrk Tarih Kurumu Bas\u0131mevi 1990, Sf:77<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: small;\">4- E.H.Sturtevant Eti Dili S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc-\u0130stanbul \u0130brahim Horoz Bas\u0131mevi 1946 Sf: 49<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: small;\">5- E.H.Sturtevant Eti Dili S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc-\u0130stanbul \u0130brahim Horoz Bas\u0131mevi 1946: 43<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: small;\">6- M.Eliade,Dinsel \u0130nan\u00e7lar ve D\u00fc\u015f\u00fcnceler Tarihi 1,Kabalc\u0131 Yay\u0131nevi 1 Bas\u0131mNisan 2003 Sf : 79<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: small;\">7- \u015eemseddin G\u00fcnaltay-Yak\u0131n \u015eark-Elam-Mezopotamya T.T.Kurumu 1987-Sf:216<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: small;\">8- M.Eliade Dinler Tarihine Giri\u015f. Kabalc\u0131 Yay\u0131nevi 2003 Sf:115<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: small;\">9- A.Heidel.Enuma Eli\u015f Ayra\u00e7 Yay\u0131nevi-May\u0131s 2000 Sf:125<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: small;\">10- Dr.Mebrure Tosun-Kadriye Yalva\u00e7 S\u00fcmer Dil ve Grameri \u2013T\u00fcrk Tarih Kurumu1981 Sf:39<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: small;\">11- S.N.Kramer \u2013S\u00fcmer Mitolojisi Kabalc\u0131 Yay\u0131nevi 1999.Sf:11<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: small;\">12- S.Noah Kramer,Tarih S\u00fcmerde Ba\u015flar,T\u00fcrk Tarih Kurumu Bas\u0131mevi 1990,Sf:65<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: small;\">13- https:\/en.wikipedia.org\/wiki\/Enki <\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: small;\">14 -https:\/en.wikipedia.org\/wiki \/Enlil<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: small;\">15- S.N.Kramer \u2013S\u00fcmer Mitolojisi Kabalc\u0131 Yay\u0131nevi 1999.Sf.70-71<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: small;\">16- Velayetneme-T\u00fcrkiye Diyanet Vakf\u0131 Yay\u0131nlar\u0131 \u2013Ankara 2007.Sf:169<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: small;\">17- Ord.Prof.Sedat Alp Hititlerde \u015eark\u0131 M\u00fczik ve Dans,Kavakl\u0131dere Yay.Ank.Sf:68<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: small;\">18- J.Friedrich -Hethit\u0131sches Kielschrift-Lesebuch,Heidelberg 1960 Sf.20<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: small;\">19-A.Heidel.Enuma Eli\u015f Ayra\u00e7 Yay\u0131nevi-May\u0131s 2000 Sf:70<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: small;\">20 -J.Friedrich -Hethit\u0131sches Kielschrift-Lesebuch,Heidelberg 1960 .Sf.39 <\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: small;\">21-E.H.Sturtevant Eti Dili S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc-\u0130stanbul \u0130brahim Horoz Bas\u0131mevi 1946.Sf.3<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: small;\">22<\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: small;\">&#8211; \u015eemseddin G\u00fcnaltay-Yak\u0131n \u015eark-Elam-Mezopotamya T.T.Kurumu 1987-Sf:356 ve Enuma Eli\u015f,<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: small;\">23<\/span><\/span><span style=\"font-size: small;\">-Zeredest H\u00fcnkar Hac\u0131 Bekta\u015f-\u0131 Veli<\/span> <span style=\"color: #0000ff;\"><span lang=\"zxx\"><u><a href=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\"><span style=\"font-size: small;\">http:\/\/www.yolunezeli.com<\/span><\/a><\/u><\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: small;\">24- Prof.Dr.E.Akurgal \u2013Hatti ve Hitit Uygarl\u0131klar\u0131-Ya\u015far E\u011fitim ve K\u00fclt\u00fcr Vakf\u0131-1995.Sf.80<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: small;\">25<\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: small;\">&#8211; Kemal SOYER.Neolitikten G\u00fcn\u00fcm\u00fcze Alevi Bekta\u015fi Halk K\u00fclt\u00fcr\u00fc ve \u0130nna\u00e7lar\u0131<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #0000ff;\"><span lang=\"zxx\"><u><a href=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\"><span style=\"font-size: small;\">http:\/\/www.yolunezeli.com<\/span><\/a><\/u><\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: small;\">26<\/span><\/span><span style=\"font-size: small;\">&#8211;<\/span><span style=\"font-family: Cambria, serif;\"><span style=\"font-size: small;\"> G.Karau\u011fuz-Hitit Mitolojisi-\u00c7izgi Kitabevi 2001-Sf.194-195<\/span><\/span><\/p>\n<figure id=\"attachment_2066\" aria-describedby=\"caption-attachment-2066\" style=\"width: 2304px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-2066\" src=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/SDC13564.jpg\" alt=\"Enlil-Ninlil\" width=\"2304\" height=\"3072\" srcset=\"https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/SDC13564.jpg 2304w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/SDC13564-225x300.jpg 225w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/SDC13564-768x1024.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 2304px) 100vw, 2304px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-2066\" class=\"wp-caption-text\">Dicle -F\u0131rat&#8217;\u0131n do\u011fdu\u011fu da\u011flar\u0131n ba\u015f\u0131ndaki Anadolu Tanr\u0131lar\u0131<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: left;\">Resim1-Anadolu Tanr\u0131lar\u0131\u00a0 Anadolu Da\u011flar\u0131ndan Do\u011fan Irmaklar\u0131n Ba\u015f\u0131nda<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">\u0130.\u00d6.15.YY.Bergama M\u00fczesi-Berlin<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><a href=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/Ningi\u015fzida-ENK\u0130-DEN-EL-ALIRKEN.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-4871\" src=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/Ningi\u015fzida-ENK\u0130-DEN-EL-ALIRKEN.jpg\" alt=\"\" width=\"590\" height=\"259\" srcset=\"https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/Ningi\u015fzida-ENK\u0130-DEN-EL-ALIRKEN.jpg 683w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/Ningi\u015fzida-ENK\u0130-DEN-EL-ALIRKEN-300x132.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 590px) 100vw, 590px\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">\u00a0Neo S\u00fcmer D\u00f6nemi Gudea Silindir M\u00fchr\u00fcndeki Mira\u00e7 \u00a0sahnesi . Luvr M\u00fczesi<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">S\u00fcmer Kral\u0131 GUDEA ki\u015fisel tanr\u0131s\u0131 Ningi\u015fzida taraf\u0131ndan F\u0131rat-Diclenin hakimi Tar\u0131m ,\u015eifa ve Sava\u015f\u00a0 Tanr\u0131s\u0131\u00a0 Ningirsu&#8217;nun\u00a0 huzuruna \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131yor. Ningi\u015fzida omuzlar\u0131nda iki engerek y\u0131lanla(Zazaca Mor&#8217;e zat-M\u00fcr\u015fit) temsil ediliyor.Tanr\u0131 , yukar\u0131daki resimde yer alan \u0130nanna Tap\u0131na\u011f\u0131ndaki Su tanr\u0131lar\u0131 gibi elleri ve ayaklar\u0131n\u0131n alt\u0131nda duran\u00a0 \u0131rmakl\u0131\u00a0 badelerle g\u00f6sterilmi\u015f ve badelerden birini Ningi\u015fzida&#8217;n\u0131n arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Kral Gudea&#8217;ya sunuyor.Bu sahne Anadolu Alevili\u011finde &#8220;Tanr\u0131dan bade almak, El almak &#8220;ve &#8220;El Ele El Hakka &#8221; motifiyle ya\u015f\u0131yor.\u00a0 \u00dclkeyi e\u015fit insan haklar\u0131 temelinde y\u00f6netip Ab-\u0131 Eng\u00fcr\u00fc t\u00fcm varl\u0131klara e\u015fit da\u011f\u0131tacak olan Kral Gudea Tanr\u0131 huzuruna yan\u0131ndaki rehberiyle birlikte kanatl\u0131 Aslan&#8217;la \u00e7\u0131km\u0131\u015f .\u0130slamda Refref veya Burak denilen at\u0131n arketipi buradaki kanatl\u0131 asland\u0131r.Yorumlar taraf\u0131ma aittir.<\/p>\n<figure id=\"attachment_2050\" aria-describedby=\"caption-attachment-2050\" style=\"width: 3243px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-2050\" src=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/IMG_0312.jpg\" alt=\"ENK\u0130\" width=\"3243\" height=\"1930\" srcset=\"https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/IMG_0312.jpg 3243w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/IMG_0312-300x179.jpg 300w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/IMG_0312-1024x609.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 3243px) 100vw, 3243px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-2050\" class=\"wp-caption-text\">Resim -2 -F\u0131rat Kaynaklar\u0131nda Tanr\u0131 \u00a0H\u0131z\u0131r Kal ENK\u0130-\u0130.\u00d6.3 Bin Y\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131 .Bu sahnedeki tanr\u0131lar Anadolu&#8217;nun Ferhat ile \u015eirin hikayesinin k\u00f6keni. H\u0131z\u0131r Kal Enki&#8217;nin di\u011fer ad\u0131 Hazzi Kuntara- Sal Kuntara&#8217;dan Eskenderi Z\u00fclkarneyn .Anadolu su kaynaklar\u0131na Hisar-Bend olan \u0130skender\u00a0 Ger\u00e7ekte H\u0131z\u0131rd\u0131r.\u00a0<\/figcaption><\/figure>\n<p><a href=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/Resim-ENK\u0130-1.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-4860\" src=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/Resim-ENK\u0130-1.png\" alt=\"\" width=\"1221\" height=\"824\" srcset=\"https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/Resim-ENK\u0130-1.png 1221w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/Resim-ENK\u0130-1-300x202.png 300w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/Resim-ENK\u0130-1-768x518.png 768w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/Resim-ENK\u0130-1-1024x691.png 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 1221px) 100vw, 1221px\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">\u0130skender-i Z\u00fclkarneyn ve\u00a0 Salkondur -Bu resimdeki ana temalar Mu\u015f-Varto Bing\u00f6l Da\u011f\u0131 ve Hamurpet G\u00f6l\u00fc kenar\u0131ndaki \u0130skender K\u00f6y\u00fc (HAZZ\u0130 KUNTARA ) ,Haz\u0131r Baba (HIZIR),Kal Baba (D.KAL), Hazzi Da\u011f\u0131, Hebi Baba(Hepat) , Runda, Mezulla adl\u0131 da\u011f ve su kaynaklar\u0131na oturtulmu\u015ftur.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-206\" src=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/taruga1.jpg\" alt=\"taruga\" width=\"800\" height=\"600\" srcset=\"https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/taruga1.jpg 800w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/taruga1-300x225.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/>Resim 3- Alacah\u00f6y\u00fck Kenti Giri\u015f Kap\u0131s\u0131 Kabartmalar\u0131 Aras\u0131nda Bo\u011fa Donlu Tanr\u0131 Taru. \u0130.\u00d6.14 YY<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-192\" src=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/g\u00f6beklitepe_pirsultan_tapinak_direkleri.jpg\" alt=\"g\u00f6beklitepe_pirsultan_tapinak_direkleri\" width=\"555\" height=\"582\" srcset=\"https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/g\u00f6beklitepe_pirsultan_tapinak_direkleri.jpg 555w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/g\u00f6beklitepe_pirsultan_tapinak_direkleri-286x300.jpg 286w\" sizes=\"auto, (max-width: 555px) 100vw, 555px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Resim4-G\u00f6beklitepe Tap\u0131nak Dire\u011finde Bo\u011fa, Tilki ,Turna(Siu Kal Engi) Kabartmalar\u0131.\u0130.\u00d6.8-9 Bin Aras\u0131<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-2034\" src=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/IMG_0310.jpg\" alt=\"Te\u015fup-Hepat\" width=\"501\" height=\"299\" srcset=\"https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/IMG_0310.jpg 3133w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/IMG_0310-300x179.jpg 300w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/IMG_0310-1024x612.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 501px) 100vw, 501px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Resim-5: Hattu\u015fa Yaz\u0131l\u0131kaya&#8217;da Hazzi ve Namni LULU Da\u011flar\u0131n\u0131 Y\u00fcr\u00fcten Tanr\u0131 Te\u015fup , kar\u015f\u0131s\u0131nda Leopar s\u0131rt\u0131nda y\u00fcr\u00fcyen e\u015fi Hepat ve ard\u0131nda o\u011fullar\u0131 Tanr\u0131 Sarruma var.Dersimde Canl\u0131 ve cans\u0131z duvar y\u00fcr\u00fcten Kurey\u015f ve Baba Mansur&#8217; a asimile edilmi\u015f.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Prof.Dr.Ekrem AKURGAL Anadolu Uygarl\u0131klar\u0131 Sf:538<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Net Turistik Yay\u0131nlar A.\u015e.4.Bask\u0131 1993<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0Tanr\u0131 ENL\u0130L-Ezel AL\u0130 ve \u0130ran k\u00f6kenli resimde AL\u0130. Enlil&#8217;in boynuzlu ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 Ali&#8217;nin t\u00fcrban\u0131nda. AL\u0130-Ba\u015fl\u0131\u011f\u0131nda G\u00fcne\u015f ve Tanr\u0131 Boynuzu\u00a0\u00a0 \u00a0 AL\u0130&#8217;N\u0130N SIRRI S\u00dcMER VE H\u0130T\u0130TLERDEN ANADOLU HALK K\u00dcLT\u00dcR\u00dcNE [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3318,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kadence_starter_templates_imported_post":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[300,159,158,174,322,299,297,302,155,153,319,40,307,304,305,306,188,320,321,390,151,149,303,156,152,154,157,318,22,150,391,389],"class_list":["post-2031","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","tag-ab-i-hayat-suyu","tag-alevilerin-sirri","tag-alinin-sirri","tag-alisiz-alevilik","tag-binali","tag-bingol","tag-cennetin-irmaklari","tag-dilmun-cennet","tag-en-el-hakk","tag-engur-suyu","tag-ferhat-ile-sirin","tag-gok-tanrisi-ali","tag-goskar-baba","tag-hamurpet-golu","tag-hazar-baba","tag-hazir-baba","tag-hazreti-alinin-sirri","tag-hazreti-hizir","tag-hizir-ali","tag-hizir-kal-enki","tag-hunkar","tag-hz-ali","tag-ilk-bahce","tag-kirklar-makami","tag-kirklar-meclisi","tag-pence-i-ali-abba","tag-sercesme","tag-sumer-cenneti-dilmun","tag-tanri-ali","tag-tanri-el","tag-xizir-o-kal","tag-zulkarneyn"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2031","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2031"}],"version-history":[{"count":247,"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2031\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9580,"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2031\/revisions\/9580"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3318"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2031"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2031"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2031"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}