{"id":2648,"date":"2016-01-31T16:40:12","date_gmt":"2016-01-31T16:40:12","guid":{"rendered":"http:\/\/www.yolunezeli.com\/?p=2648"},"modified":"2019-01-09T08:23:51","modified_gmt":"2019-01-09T08:23:51","slug":"hitit-dini-torenleri-ile-alevi-ayin-i-cemleri-arasindaki-baglar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/?p=2648","title":{"rendered":"H\u0130T\u0130TLERDE AY\u0130N-\u0130 CEM"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><strong><a href=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/Alacah\u00f6y\u00fck-\u015eehri.jpg\" rel=\"attachment wp-att-2653\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-2653\" src=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/Alacah\u00f6y\u00fck-\u015eehri.jpg\" alt=\"Alacah\u00f6y\u00fck \u015eehri\" width=\"275\" height=\"183\" \/><\/a>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 <\/strong>\u00a0Cebrail&#8217;in indirdi\u011fi \u00a0kurbanl\u0131k teke ve ko\u00e7lar. \u0130smi Ali&#8217;ye kurban ediliyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0H\u0130T\u0130T D\u0130N\u0130\u00a0T\u00d6RENLER\u0130NDEN AY\u0130N-\u0130 CEM \u00a0\u00d6RNE\u011e\u0130\u00a0<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>(Bu konu ilk kez Yol TV&#8217;de 2008&#8217;de yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131m YOLUN EZEL\u0130 adl\u0131 programda yorumlanarak \u00a0sunulmu\u015ftur)<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">\u00c7ivi yaz\u0131s\u0131ndan terc\u00fcme eden\u00a0:Hititolog<b> Ord.Prf.Dr. Sedat ALP<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Kaynak: Hititlerde \u015eark\u0131 M\u00fczik ve Dans.Kavakl\u0131dere K\u00fclt\u00fcr Yay\u0131nlar\u0131 No:6 \u2013Ankara 1999<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">\u201c<i>Kral ile krali\u00e7e tap\u0131na\u011f\u0131n k\u00fclt salonundan gelirler.iki saray o\u011flan\u0131 ile bir korumac\u0131 kral\u0131n \u00f6n\u00fcnden giderler.Beyler,saray o\u011flanlar\u0131 ve z\u0131pk\u0131nc\u0131lar kral\u0131n arkas\u0131ndan giderler. Hokkabazlar? (m\u00fczisyenler)kral\u0131n arkas\u0131ndan ve \u00f6n\u00fcnden davul,tef ve \u00e7alpara \u00e7alarlar. Pay al\u0131c\u0131lar krala yakla\u015f\u0131rlar ba\u011flama \u00e7alar ve dans ederler.Di\u011fer hokkabazlar (dans\u00e7\u0131lar) k\u0131rm\u0131z\u0131 elbise giymi\u015flerdir.Onlar da krala yakla\u015f\u0131rlar ve ellerini kald\u0131r\u0131p, yerlerinde d\u00f6nerler (dans ederler).\u0130lahiler s\u00f6ylerler.Sonra kral ve krali\u00e7e sava\u015f tanr\u0131s\u0131 ZA. BA<\/i><sub><i>4<\/i><\/sub><i>. BA<\/i><sub><i>4<\/i><\/sub><i>\u2019n\u0131n tap\u0131na\u011f\u0131na giderler.Kral revakl\u0131 hole var\u0131r.O s\u0131rada k\u00f6\u00e7ek yerinde bir kez d\u00f6ner\u201d.<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><i>Asa adam\u0131 \u00f6nde gider ve prensleri yerlerine oturtur.Sonra asa adam\u0131 d\u0131\u015far\u0131 gider.\u0130lk a\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n getirdi\u011fi yeme\u011fin \u00f6n\u00fcnden gider.A\u015f\u00e7\u0131lar ilk yeme\u011fi sofraya koyarlar.<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><i>Sonra asa adam\u0131 tekrar d\u0131\u015far\u0131 gider.Kutsal rahibin, Hatti\u2019nin beyinin (kumandan\u0131n\u0131n), Hububat Tanr\u0131s\u0131\u2019n\u0131n,\u201dTanr\u0131 Anas\u0131n\u0131n\u201d \u00f6n\u00fcnden gider ve onlar\u0131 yerlerine oturtur.<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><i>Sonra Ba\u015f Me\u015fedi (ba\u015f korumac\u0131-ba\u015f z\u0131pk\u0131nc\u0131) i\u00e7eriye gelir ve krala bildirir: \u201cLir aletlerini als\u0131nlar m\u0131 ? Kral yan\u0131t verir : Als\u0131nlar!<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><i>Sonra Ba\u015f Me\u015fedi avluya \u00e7\u0131kar ve asa adam\u0131na \u015f\u00f6yle der: Lir aleti,Lir aleti.<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><i>Asa adam\u0131 b\u00fcy\u00fck kap\u0131ya gider. \u00c7alg\u0131c\u0131lara \u015f\u00f6yle der: Lir aleti,Lir aleti ve \u00e7alg\u0131c\u0131lar Lir aletlerini al\u0131rlar<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><i>Asa adam\u0131 \u00f6nde gider.Sonra \u00e7alg\u0131c\u0131lar Lir aletlerini i\u00e7eriye getirirler ve oca\u011f\u0131n \u00f6n\u00fcndeki podyumda (y\u00fckseltide)yerlerini al\u0131rlar.<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><i>Sonra halliyari\u2013adamlar\u0131, hokkabazlar?,palwatalla-adamlar\u0131 ve kita- adamlar\u0131 lir aletleriyle birlikte y\u00fcr\u00fcrler ve gidip yerlerini al\u0131rlar.<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><i>A\u015f\u00e7\u0131lar et suyu yeme\u011fini sofraya koyarlar ve so\u011fuk ya\u011fl\u0131 eti b\u00f6lerler.<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><i>Asa adam\u0131 konuklar\u0131n iskemle sahiplerinin ve i\u00e7 evin \u00e7avu\u015flar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnden gider ve onlar\u0131 oturtur.Yemekler tamamen b\u00f6l\u00fcn\u00fcnce ba\u015f me\u015fedi marnuvan i\u00e7kisini krala bildirir: Toplant\u0131ya marnuvan sunarlar.<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><i>Kral pe\u015fkiri atar.E\u011fer saray o\u011flanlar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6meldikleri tarafa atarsa onu oradan saray o\u011flanlar\u0131 al\u0131rlar,e\u011fer korumalar\u0131n (me\u015fedilerin) \u00e7\u00f6meldikleri tarafa atarsa,onu orada Me\u015fediler al\u0131rlar ve sofrac\u0131lara verirler.Kral g\u00f6zleriyle i\u015faret eder.Berberler yerleri s\u00fcp\u00fcr\u00fcrler.<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><i>Ba\u015f me\u015fedi saray o\u011flanlar\u0131na\u201cmessa\u201d diye ba\u011f\u0131r\u0131r.\u0130ki saray o\u011flan\u0131 krala ve krali\u00e7eye el y\u0131kama suyunu alt\u0131n bir le\u011fen i\u00e7inde getirirler.Saray o\u011flanlar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131 havluyu onlar\u0131n arkalar\u0131nda haz\u0131r tutar.<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><i>Kral ve krali\u00e7e ellerini y\u0131karlar.Saray o\u011flanlar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131 havluyu verir. Onlar ellerini silerler.Saray o\u011flanlar\u0131 d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131karlar.<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><i>Sonra \u00e7\u00f6melen saki (LU SAG\u0130A) gelir. Sakilerin ba\u015f\u0131 ve ayn\u0131 zamanda saray o\u011flan\u0131 olan saki , kral ve krali\u00e7eye i\u00e7ecek olan marnuvan t\u00fcr\u00fc bira verirler.<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><i>Kral ve krali\u00e7e Tanr\u0131 Tauri\u2019yi i\u00e7erler.Lir \u00e7alarlar.\u015eark\u0131 s\u00f6ylemezler.Kal\u0131n ekmek kurban\u0131 yoktur.<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><i>Kral ve krali\u00e7e oturarak 4 ayak \u00fczerinde duran aslan bi\u00e7imli BI.\u0130B.RU\u2019 dan tanr\u0131 ZA.BA<\/i><i> <\/i><i>. BA<\/i><i>\u2019 y\u0131 i\u00e7erler.<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><i>Saki BA.BA.ZA\u2019dan yap\u0131lm\u0131\u015f \u0131s\u0131rma ekme\u011fini kap\u0131dan getirir ve krala verir.Kral ekme\u011fi b\u00f6ler,sonra \u0131s\u0131r\u0131r.B\u00fcy\u00fck lir aleti e\u015fli\u011finde \u015fark\u0131 s\u00f6ylerler.Hokkabaz?s\u00f6yler. palwatalla-ilahi okur.Davulu ve bronzdan \u00e7alparay\u0131 vururlar.K\u00f6\u00e7ekler dans ederler. Hokkabaza \u015farap \u00e7\u00f6mle\u011fini verirler.\u00c7\u00f6melen saki gelir.Kral ve krali\u00e7e oturarak k\u0131rlar\u0131n tanr\u0131\u00e7a Istar\u2019\u0131n\u0131 i\u00e7erler.Saki ek\u015fi bir kal\u0131n ekme\u011fi kap\u0131dan getirir.Krala verir.Kral ekme\u011fi b\u00f6ler.<\/i><i><b>Hurri \u015fark\u0131c\u0131lar\u0131 \u015fark\u0131 s\u00f6ylerler<\/b><\/i><i>.Hokkabaz s\u00f6yler\u201dpalwatalla\u201d(ilahi(?)okur). \u00c7\u00f6melen saki gelir, Kral\u0131n ve krali\u00e7enin dizlerinden pe\u015fkiri al\u0131rlar.<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><i>Kral ve krali\u00e7e G\u00fcne\u015f Tanr\u0131s\u0131n\u0131 ayakta kurupsinnu kalitesindeki alt\u0131ndan BI.IB.RU ile i\u00e7erler.<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">\u201c<i><b>Alt\u0131 kad\u0131n kral\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na ge\u00e7erler.Ellerini kald\u0131r\u0131rlar.Sessizce dans ederler. Yerlerinde bir kez sa\u011fa,bir kez sola d\u00f6nerler.Y\u00fczlerini krala d\u00f6nerler, s\u0131rtlar\u0131n\u0131 krala d\u00f6nmezler\u2026.\u201d(SEMAH)<\/b><\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><i><b>Lallupiya\u2019l\u0131lar\u0131n <\/b><\/i><i> ba\u015f\u0131 sakiye \u015f\u00f6yle ba\u011f\u0131r\u0131r:\u201cwaiyati hapanusa\u201d.Saki dans etmeye ba\u015flar.O dans edince a\u015f\u00e7\u0131 da dans etmeye ba\u015flar ve yerinde d\u00f6ner.<\/i><i><b>Di\u011fer Lallupiyal\u0131<\/b><\/i><i> s\u0131rt\u0131nda mantosunu tutar.Birlikte yerlerinde d\u00f6nerler.Saki elinde defi tutar,fakat onu \u00e7almaz.<\/i><i>Krali\u00e7e tanr\u0131ya e\u011filir.Arkadan mantosunu omzunda tutar.Efsun rahibi ona baltay\u0131 verir.Krali\u00e7e e\u011filir ve baltay\u0131 al\u0131r ve tanr\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde dans eder.Sonra baltay\u0131 ve mantoyu tekrar efsun rahibine verir.Onlar\u0131 su ile temizler ve tanr\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne koyar.<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><b>\u00d6nemli notlar<\/b>:Yukar\u0131daki metin g\u00fcn\u00fcm\u00fcz Alevi Ayin-i Cem \u00a0rit\u00fcellerinin binlerce y\u0131l \u00f6ncesine ait varl\u0131\u011f\u0131n\u0131\u00a0kan\u0131tlayan \u00f6nemli bir \u00f6rnektir.Metindeki Hurri \u015fark\u0131c\u0131lar\u0131 Alevi Xormekler\u2019in atalar\u0131d\u0131r.Xormek veya Hormek\u0131j ad\u0131,Hurri ad\u0131 ile Hurri G\u00f6k Tanr\u0131s\u0131 Te\u015fup\u2019un veziri Mukisanu&#8217;dan kaynakl\u0131d\u0131r. Gaziantep-Hatay y\u00f6resi Ge\u00e7 Hititler D\u00f6neminde \u00a0Hurri-Mukis ad\u0131yla an\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Ayn\u0131 metinde yer alan Lallupiya adamlar\u0131 S\u00fcmerce DUMU-LULU denilen Lolanl\u0131lar\u0131n atalar\u0131d\u0131r. S\u00fcmer kentlerinde Tanr\u0131\u00e7a \u0130nanna ad\u0131na yap\u0131lan\u00a0\u00a0dini t\u00f6renler ile Hitit Anadolusu dini t\u00f6renlerini Lallupiya adamlar\u0131 icra etmi\u015ftir.Baz\u0131 metinlerde Lallupiya adamlar\u0131n\u0131n k\u0131zd\u0131r\u0131lmamas\u0131 aksi takdirde tanr\u0131lar\u0131n gazab\u0131na u\u011fran\u0131laca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde krali talimatlar\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 tespit edilmi\u015ftir. Ayr\u0131ca Lullu ad\u0131, tanr\u0131lar\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 ilk insan\u0131n ad\u0131d\u0131r. Hurru kelimesi de g\u00fcne\u015f ve o\u011ful anlam\u0131na gelmektedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>H\u0130T\u0130T TAPINAKLARIYLA \u0130LG\u0130L\u0130 TEMEL HUSUSLAR<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Anadolu topraklar\u0131nda Hadat veya Hatti Ali(H\u00fcda Ali) ad\u0131yla kurulan ,krallar\u0131 tanr\u0131 halifesi olan Hitit Devleti evreni yasalar\u0131, hanedan ailesi ve halk\u0131n \u00a0ya\u015fama bi\u00e7imiyle tam bir &#8220;Tanr\u0131 Devleti&#8221; veya Komun-\u00fc Ali\u00a0ya\u015fam\u00a0d\u00fczeninin ilk \u00f6rne\u011fidir\u00a0.Dolay\u0131s\u0131yla y\u00fczlerce siyaset bilimcinin&#8221;Hitit dini devlet dinidir&#8221;\u015feklindeki a\u00e7\u0131klamalar\u0131 ger\u00e7e\u011fi yans\u0131tmaz.\u00c7\u00fcnk\u00fc Hititlerde haneden ile halk\u0131n dini Tanr\u0131 Ali\u00a0ile Ali&#8217;nin\u00a0\u00a0Te\u015fu Baba\u00a0ad\u0131ndan kaynakl\u0131 Alevilik ve Bekta\u015filiktir.Hitit krallar\u0131, \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n \u00a0 h\u0131rs\u0131z, ars\u0131z y\u00f6neticileri gibi, kendisi, yak\u0131nlar\u0131 ve belli bir inanca sahip bir z\u00fcmrenin\u00a0menfaatleri i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131lar, vatanlar\u0131n\u0131 satmad\u0131lar.Kimseye ta\u015feronluk ve k\u00f6lelik yapmad\u0131lar. Onlar\u00a0Hakk Meydan\u0131&#8217;nda kap\u0131 e\u015fi\u011finde oturan H\u00fcnkar Hac\u0131 Bekta\u015f-\u0131 Veli gibi,\u00a0devletinin ve halk\u0131n\u0131n hizmetkar\u0131 idiler.Bu d\u00fcnyadan g\u00f6\u00e7\u00fcnce Hitit\u00e7e &#8220;Aki oldu &#8221; deyimiyle\u00a0 &#8220;Hakk ile Hakk&#8221; oluyorlard\u0131.Tanr\u0131 oluyorlard\u0131. Onlar\u0131n\u00a0 bedeni Hatti \u00dclkesi\u00a0halk\u0131n\u0131n ve topra\u011f\u0131n\u0131n bedeni\u00a0idi.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Hititlerde tanr\u0131 kabartmalar\u0131n\u0131n i\u015flendi\u011fi kayalardan olu\u015fan a\u00e7\u0131k hava tap\u0131naklar\u0131, ziyaret haline getirilen \u201cBaba\u201d lakapl\u0131 da\u011flar , g\u00f6ller, \u0131rmaklar ve p\u0131narlardan olu\u015fan su kaynaklar\u0131 , bu kaynaklara tanr\u0131lar ad\u0131na dikilen Zazaca \u201cheu\u015f\u201d denilen \u201chuwa\u015fi\u201d ta\u015flar\u0131, orman ve koruluklar kutsal olup \u00e7e\u015fitli tap\u0131n\u0131mlara konudurlar.Hitit Dini K\u00fclt\u00fc bir b\u00fct\u00fcn olarak Alevi-Bekta\u015fi K\u00fclt\u00fc&#8217;yle\u00a0\u00a0ya\u015famaya devam etmektedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Hitit tap\u0131na\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcz dini yap\u0131lar\u0131 gibi sadece ibadet edilen bir i\u015fleve konu de\u011fildir. Hitit Tap\u0131na\u011f\u0131,Tanr\u0131 Evi imgesinde evreni temsil etmekte,Kom\u00fcn-\u00fc Ali nitelikli\u00a0Hatti Devleti ile \u00fclkesinin\u00a0\u00a0ekonomik,sosyal,k\u00fclt\u00fcrel,dini ve idari i\u015flevlerine sahne olmaktad\u0131r. Hakka ibadet, halka hizmet etmektir ve&#8221;en b\u00fcy\u00fck ibadet \u00e7al\u0131\u015fmakt\u0131r&#8221; s\u00f6zleri Hitit-Alevi inan\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Hititlerde <i>E.Karimmi<\/i> ve <i>Siunas Pir<\/i> ad\u0131yla an\u0131lan tanr\u0131 evleri g\u00fcn\u00fcm\u00fcz Alevili\u011finin \u201c<i>Pir Evi<\/i> \u201c kavram\u0131n\u0131n temelidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Her tap\u0131na\u011f\u0131n \u00e7e\u015fitli ihtiya\u00e7lar i\u00e7in ekilip bi\u00e7ilen \u00f6zel arazisi, merkez ve ta\u015fradan temin edilen g\u0131da malzemelerinin korundu\u011fu b\u00fcy\u00fck depolar\u0131, kurbanl\u0131klar\u0131n beslendi\u011fi \u00f6zel koruluklar\u0131, t\u00fcrbe yap\u0131lar\u0131, parklar\u0131, bek\u00e7i ve \u00e7obanlar\u0131 bulunuyordu.Tap\u0131naklarda usta ve zanaatkarlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 i\u015flikler, at\u00f6lyeler ,yaz\u0131 odalar\u0131 ve kil tablet ar\u015fivleri vard\u0131. \u00d6rne\u011fin 64&#215;25 m. \u00f6l\u00e7\u00fclerindeki Hattu\u015fa B\u00fcy\u00fck Tap\u0131na\u011f\u0131\u2019n\u0131n depo ve ar\u015fiv binalar\u0131yla birlikte toplam alan\u0131 14.500.00 m2 dir.Giri\u015finde bir Aslanl\u0131 \u00c7e\u015fme&#8217;nin bulundu\u011fu tap\u0131nakta m\u00fczisyen,\u015fark\u0131c\u0131 ,kil ve tahta tablet yaz\u0131c\u0131lar\u0131 vb.i\u015flevlerde \u00e7al\u0131\u015fan 208 ki\u015finin belirtildi\u011fi bir kil tablet bulunmu\u015ftur.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>H\u0130T\u0130T VE\u00a0BEKTA\u015e\u0130 DERGAHLARI ARASINDAK\u0130 \u00a0 \u0130\u015eLEVSEL BA\u011eLAR:<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Ba\u015fta Hatti \u00dclkesi&#8217;nin tanr\u0131\u00a0makam\u0131n\u0131 temsil\u00a0eden\u00a0Hac\u0131bekta\u015f Dergah\u0131 olmak \u00fczere, Sel\u00e7uklu, Osmanl\u0131 ve Cumhuriyet D\u00f6nemlerinde kapat\u0131lan Alevi-Bekta\u015fi dergahlar\u0131 ile tekke ve zaviyelerin Hitit tap\u0131naklar\u0131na benzer arazileri, parklar\u0131, ba\u011flar\u0131,koruluklar\u0131, depolar\u0131,ah\u0131rlar\u0131, edebi-dini yap\u0131lar\u0131, a\u015f ve i\u015f evleri bulunuyordu. Ge\u00e7mi\u015fin Hac\u0131bekta\u015f, Abdal Musa ve Seyitgazi K\u00fclliyeleri Hitit tap\u0131naklar\u0131na \u00f6zg\u00fc ekonomik,sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131 ta\u015flar\u0131n\u0131 bir b\u00fct\u00fcn olarak sergilemekte idi.Sel\u00e7uklu ve Osmanl\u0131 D\u00f6nemi uygulamalar\u0131yla tekke ve dergahlar\u0131n \u00e7o\u011fu devlet\u00e7e yak\u0131ld\u0131, y\u0131k\u0131ld\u0131 ve \u00e7ok de\u011ferli arazileriyle k\u00fclt\u00fcr miras\u0131 gasp edildi. Alevileri merkezi bir siyasi g\u00fc\u00e7 haline getiren dergahlar\u0131n \u00a0babalar\u0131 as\u0131ld\u0131,kimisi s\u00fcrg\u00fcn edildi. Cumhuriyet D\u00f6neminde \u00e7\u0131kar\u0131lan \u201cTekke ve Zaviyelerin Seddi Hakk\u0131ndaki Kanun\u201dla da ba\u015fta Hac\u0131bekta\u015f Dergah\u0131 olmak \u00fczere geriye kalan tekkelerin tamam\u0131 kapat\u0131larak Alevi-Bekta\u015fi Halk\u0131n ocaklar\u0131 s\u00f6nd\u00fcr\u00fcld\u00fc, k\u00fclt\u00fcrel ve tarihi miras\u0131 ya\u011fmaland\u0131,ekonomik ve siyasi varl\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u00f6kertildi.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>H\u0130T\u0130T \u015eEHR\u0130 ALACAH\u00d6Y\u00dcK Tap\u0131nak Yap\u0131lar\u0131 Gurubu:<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">(Bu metin Alacah\u00f6y\u00fckte 2010 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan \u201cAR\u0130NNA K\u00dcLT\u00dcR KENT\u0130 PROJE \u00c7ALI\u015eTAYI\u2019\u0131nda Kemal SOYER taraf\u0131ndan sunulan bildirinin ilgili b\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr)<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Alacah\u00f6y\u00fck tap\u0131na\u011f\u0131 an\u0131tsal giri\u015f kap\u0131lar\u0131 ,\u00fc\u00e7 avlu etraf\u0131nda toplanan saray-tap\u0131nak , krallara ait t\u00fcrbeler ile tap\u0131na\u011f\u0131n kutsal e\u015fyalar\u0131 ve erzaklar\u0131n\u0131n sakland\u0131\u011f\u0131 depolar, mutfaklar, at\u00f6lyeler, i\u015flikler,tap\u0131nak g\u00f6revlileri ve din adamlar\u0131na ayr\u0131lm\u0131\u015f konut ve \u00e7al\u0131\u015fma mekanlar\u0131yla bir b\u00fct\u00fcn olarak g\u00fcn\u00fcm\u00fczde m\u00fcze yap\u0131lan Hac\u0131 Bekta\u015f-\u0131 Veli Dergah\u0131&#8217;na benzer \u00f6zellikler g\u00f6stermektedir. Alacah\u00f6y\u00fck yerle\u015fkesinin Arkeolog-Mimar Mahmut Akok taraf\u0131ndan \u00e7izilen restit\u00fcsyon g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcyle misafirhane, ah\u0131r ,samanl\u0131k ve depo yap\u0131lar\u0131yla i\u015fliklerinin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc y\u0131k\u0131larak \u0130kinci Mahmut d\u00f6neminde bir Cami yap\u0131s\u0131 ilave edilen Hac\u0131bekta\u015f-\u0131 Veli K\u00fclliyesinin \u00fc\u00e7 avlulu yerle\u015fkesindeki \u00dc\u00e7ler \u00c7e\u015fmesi, Aslanl\u0131 \u00c7e\u015fme,havuz, ,kap\u0131 odal\u0131 ge\u00e7itler, Meydan Evi, A\u015f Evi, Kiler, \u00c7ilehane, hazire,t\u00fcrbe yap\u0131lar\u0131,Pir Evi, Kad\u0131nc\u0131k Ana Evi ve tarikat e\u015fyas\u0131n\u0131n sakland\u0131\u011f\u0131 depolar\u0131yla yakla\u015f\u0131k iki y\u00fczy\u0131l \u00f6ncesi g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri aras\u0131nda \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 benzerlikler bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Alacah\u00f6y\u00fck tap\u0131na\u011f\u0131 ile Bekta\u015fi Dergahlar\u0131&#8217;n\u0131n mimari ve k\u00fcltsel kurgular\u0131yla rit\u00fcel t\u00f6renleri aras\u0131ndaki benzerlikler \u00e7e\u015fitli y\u00f6nlerden tart\u0131\u015fmalara konu edilse de, Anadolu halk inan\u00e7lar\u0131na yans\u0131yan binlerce y\u0131ll\u0131k S\u00fcmer,Hatti-Hurri -Hitit dini inanc\u0131 , yap\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve rit\u00fcellerinin \u00e7e\u015fitli de\u011fi\u015fimlerle de olsa \u00e7a\u011flar\u0131 a\u015farak g\u00fcn\u00fcm\u00fcze geldi\u011fi ger\u00e7e\u011fi burada sergiledi\u011fimiz belgelerle inkar edilemeyecek \u015fekilde ortaya konulmu\u015ftur.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Merkezi bir avlu etraf\u0131nda konumland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f Alacah\u00f6y\u00fck tap\u0131nak- saray yap\u0131lar\u0131 ile tanr\u0131 odalar\u0131 gurubunun i\u015flevlerine ve t\u00f6renlerde olu\u015fan sirk\u00fclasyona uygun olarak kentin giri\u015f kap\u0131lar\u0131 ile kent i\u00e7i ana ula\u015f\u0131m arterleri aras\u0131nda meydan d\u00fczenlemelerine yer verilmi\u015f, bu meydanlara ba\u011flanan yollarla ula\u015f\u0131lan konut guruplar\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fck tap\u0131nak yap\u0131lar\u0131 ve g\u00fcnl\u00fck ya\u015fama ili\u015fkin at\u00f6lye i\u015flik vb. yap\u0131larla ana saray ve tap\u0131nak gurubu yap\u0131lar\u0131 biri birinden yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kuzey do\u011fu cephesi bir koruma duvar\u0131yla \u00e7evrili saray -tap\u0131nak b\u00f6l\u00fcm\u00fc Sfenksli Kap\u0131\u2019n\u0131n ard\u0131ndaki meydanla ba\u011flant\u0131l\u0131 iki ana avlu etraf\u0131nda konumlanm\u0131\u015ft\u0131r. Avlular aras\u0131 ge\u00e7i\u015flerde Sfenksli Kap\u0131\u2019n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda biri bah\u00e7e kap\u0131s\u0131, biri de n\u00f6bet\u00e7i kap\u0131s\u0131 niteli\u011finde olmak \u00fczere iki kontrol noktas\u0131 daha olu\u015fturulmu\u015ftur. Meydanla ba\u011flant\u0131l\u0131 birinci avluda at ah\u0131rlar\u0131, yemlikler ve seyislere ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tahmin edilen yap\u0131lar yer alm\u0131\u015ft\u0131r.Giri\u015f ve \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131nda \u00e7ift kap\u0131l\u0131 bir kap\u0131 odas\u0131ndan ge\u00e7ilerek girilen ikinci avluda saray-tap\u0131nak ve tanr\u0131 odalar\u0131 bulunmaktad\u0131r.Bu avludaki yap\u0131lar\u0131n d\u00fczenlerinde yap\u0131sal i\u015flevlerinin gerektirdi\u011fi sayg\u0131nl\u0131kta yer se\u00e7imine,an\u0131tsal \u00f6l\u00e7eklere, malzeme se\u00e7imi ve i\u015f\u00e7iliklerle yap\u0131lar aras\u0131 sirk\u00fclasyon ba\u011flant\u0131lar\u0131na gereken \u00f6zen g\u00f6sterilmi\u015ftir. Tanr\u0131 odalar\u0131 kente ve merkezi avluya hakim konumdad\u0131r. \u0130mparatorluk Devri yap\u0131lar\u0131n\u0131n mimari tasar\u0131mlar\u0131mda geli\u015fkin bir tasar\u0131m d\u00fczeni hakimdir. Yap\u0131 temelleri gereken ta\u015f\u0131ma kabiliyetine ve dona kar\u015f\u0131 yeterli geni\u015flik ve derinliklere sahiptir.Avlu ve bina giri\u015f kap\u0131lar\u0131n\u0131n s\u00f6ve ve e\u015fikleri kutsall\u0131klar\u0131 ve g\u00fcvenlik nedeniyle tun\u00e7 \u00e7ivilerle birle\u015ftirilmi\u015f d\u00fczg\u00fcn kesme ta\u015ftan yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Eski d\u00f6neme ait bir cellan\u0131n \u00f6n\u00fcndeki arkatta tabanda iki\u015fer ta\u015f s\u0131ras\u0131 izleri bulunan kolonlar kule duvarlar\u0131 kabartmalar\u0131\u00a0aras\u0131nda\u00a0\u00a0g\u00f6r\u00fclen sunak i\u015flevli \u201c<i>istanana<\/i>\u201d g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcnde (T) ba\u015fl\u0131kl\u0131 olup, tabandaki iki ta\u015f s\u0131ras\u0131 tun\u00e7 \u00e7ivilerle ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.T\u00fcm bu geli\u015fkin tasar\u0131m ve uygulamalar\u0131n konusunda uzmanla\u015fm\u0131\u015f usta ve zanaatkar grubunca ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Hitit belgelerinde de belirtildi\u011fi gibi,tanr\u0131 listelerinde\u201cSaray\u0131n Tanr\u0131s\u0131\u201d gibi k\u00fcltsel bir stat\u00fcn\u00fcn bulunmas\u0131 nedeniyle \u201c<i>Bekta\u015fi Meydan Evi<\/i>\u201d gibi \u00f6zel rit\u00fcel t\u00f6renlere konu olan k\u00fclt heykelli saray yap\u0131s\u0131 12&#215;12 m ebad\u0131ndad\u0131r. Hitit yap\u0131lar\u0131n\u0131n genelde ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 a\u011fa\u00e7 kiri\u015fler \u00fczerine serilen mertekler, onlar\u0131nda \u00fcst\u00fcne serilen ot ,saz veya kam\u0131\u015flar\u0131 \u00f6rten toprak bir dama sahip olduklar\u0131 bilinmektedir.Ebatlar\u0131 12&#215;12 m olan ana salonun i\u00e7inde dam \u00f6rt\u00fcs\u00fcn\u00fc ta\u015f\u0131mas\u0131 gereken direklere ait ta\u015f taban izleri ele ge\u00e7memi\u015f olmakla birlikte,Hattu\u015fa yukar\u0131 \u015fehirde bu \u00f6l\u00e7\u00fclere uyan kare planl\u0131 tap\u0131naklardaki d\u00f6rt adet ta\u015f taban\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 gibi burada da d\u00f6rtl\u00fc direk sisteminin oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Ana salon ile biti\u015fi\u011findeki yap\u0131da g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 almas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayan mekanlar\u0131n ayd\u0131nlanma sorunu baz\u0131 arkeolo\u011f ve mimarlarca tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak;Hititler b\u00f6ylesi kutsal yap\u0131larda karanl\u0131k mekan olu\u015fturmayacaklar\u0131na g\u00f6re, bu t\u00fcr i\u00e7 koridor ve mekanlar\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fcz Anadolusu\u2019nda oldu\u011fu gibi tepe pencereleriyle ayd\u0131nlat\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmemiz gerekir. \u00c7atalh\u00f6y\u00fckten beri varl\u0131\u011f\u0131 bilinen damdan giri\u015fler, Canhasan yerle\u015fmesinin payeli ve direkli mekanlar\u0131yla ocakl\u0131 K\u00fcltepe megaronundaki d\u00f6rt adet dire\u011fin de g\u00f6sterdi\u011fi gibi, dam direkleri aras\u0131nda tepe pencereli t\u00fcteklikli veya baldaken-k\u0131rlang\u0131\u00e7 bir \u00f6rt\u00fcn\u00fcn bulunmas\u0131 gerekir. Bu t\u00fcr tavan geleneklerinin varl\u0131\u011f\u0131 modern Alacah\u00f6y\u00fck\u2019te Hamit Z\u00fcbeyir Ko\u015fay taraf\u0131ndan da belgelenmi\u015ftir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u201c<i>baldaken\u201d <\/i>ve<i> \u201ck\u0131rlang\u0131\u00e7<\/i>\u201ddenilen tavanlar\u0131n bilinen en eski \u00f6rnekleri Anadolu\u2019da Belevi An\u0131t\u0131, Karalar Galat Kral Mezar\u0131,Band\u0131rma ve Manisa Bintepe t\u00fcm\u00fcl\u00fcslerinden bilinmektedir.\u00c7o\u011fu Anadolu\u2019dan Asya\u2019ya s\u00fcr\u00fclen topluluklar\u0131n ipek yollar\u0131 \u00fczerindeki yerle\u015fmelerinde bulunan d\u00f6rt direkli tepe pencereli \u00f6rnekler b\u00f6lgesel \u00e7apta yayg\u0131nla\u015fm\u0131\u015f geleneksel bir yap\u0131 t\u00fcr\u00fc olu\u015fturmazlar. Ancak; Anadolu\u2019ya \u00f6zg\u00fc geleneksel bir konut t\u00fcr\u00fc olup Sivas, \u00c7orum, Amasya, Tokat, Tunceli, Elaz\u0131\u011f, Malatya ,Erzurum, Bing\u00f6l, Mu\u015f, \u015eanl\u0131urfa, A\u011fr\u0131, Kars vb. illerde yayg\u0131n olan baldaken-k\u0131rlang\u0131\u00e7 tavanl\u0131 tepe pencereli konutlar\u0131n g\u00fczel \u00f6rnekleri hala ya\u015famaktad\u0131r . Bu t\u00fcr yap\u0131lar\u0131n Asya\u2019daki en erken \u00f6rnekleri \u0130.S .5.yy dan daha eskiye gitmemektedir. Neolitik D\u00f6nemden beri \u00f6zel bir tap\u0131n\u0131m h\u00fccresi veya ni\u015flerine sahip oldu\u011fu bilinen Anadolu konutlar\u0131ndaki tepe penceresi, Hac\u0131 Bekta\u015f-\u0131 Veli Dergah\u0131\u2019nda oldu\u011fu gibi,d\u00fcnyevi mekan ile g\u00f6k ,yer ve yer alt\u0131 katmanlar\u0131 aras\u0131ndaki kozmik-ilahi ya\u015fam ba\u011flar\u0131n\u0131 kuran g\u00f6ksel bir pencere veya Hakka a\u00e7\u0131lan bir kap\u0131<i> <\/i>i\u015flevindedir. Bu nedenle Bekta\u015filer Meydan Evi&#8217;nin tepe penceresinin alt\u0131nda <i>\u201cdar\u201d<\/i> t\u00f6renleri uygulamaktad\u0131rlar.Hitit G\u00fcne\u015f Tanr\u0131s\u0131 ba\u015f\u0131nda Kanatl\u0131 G\u00fcne\u015f Kursu ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re ve \u201c<i>Ben G\u00fcne\u015fim<\/i>\u201c diyen krallar\u0131n ba\u015flar\u0131ndan eksik etmedi\u011fi 12 dilimli G\u00fcne\u015f K\u00fclah (Bekta\u015fi -H\u00fcseyni Ta\u00e7) gibi g\u00f6kleri ve tanr\u0131lar\u0131 temsil eden tap\u0131nak veya sarayda G\u00fcne\u015f Tanr\u0131s\u0131&#8217;n\u0131n\u00a0varl\u0131\u011f\u0131na ve g\u00f6zc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne olanak veren bir tepe pencerenin de yer alm\u0131\u015f olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0H\u0130T\u0130TLER\u0130N D\u0130N\u0130 MERKEZLER\u0130NDEN B\u0130R\u0130 OLAN\u00a0ALACAH\u00d6Y\u00dcK<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/Alacah\u00f6y\u00fck.jpg\" rel=\"attachment wp-att-2651\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-2651 alignleft\" src=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/Alacah\u00f6y\u00fck.jpg\" alt=\"Alacah\u00f6y\u00fck\" width=\"836\" height=\"580\" srcset=\"https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/Alacah\u00f6y\u00fck.jpg 836w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/Alacah\u00f6y\u00fck-300x208.jpg 300w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/Alacah\u00f6y\u00fck-768x533.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 836px) 100vw, 836px\" \/><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0Cebrail&#8217;in indirdi\u011fi \u00a0kurbanl\u0131k teke ve ko\u00e7lar. \u0130smi Ali&#8217;ye kurban ediliyor. \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2651,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kadence_starter_templates_imported_post":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[192,32,31,193,194,191],"class_list":["post-2648","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","tag-alevi-semahi","tag-ayin-i-cem","tag-ayin-i-sema","tag-hitit-cemi","tag-hititlerde-ayin-i-cem","tag-hititlerde-semah"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2648","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2648"}],"version-history":[{"count":35,"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2648\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8980,"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2648\/revisions\/8980"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2651"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2648"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2648"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2648"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}