{"id":4065,"date":"2016-12-16T13:29:31","date_gmt":"2016-12-16T13:29:31","guid":{"rendered":"http:\/\/www.yolunezeli.com\/?p=4065"},"modified":"2023-03-17T12:00:44","modified_gmt":"2023-03-17T12:00:44","slug":"anadoluda-hatti-hitit-ve-hurri-donemi-alevi-yerlesmeleri-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/?p=4065","title":{"rendered":"ANADOLUDA HATT\u0130 H\u0130T\u0130T VE HURR\u0130 D\u00d6NEM\u0130 ALEV\u0130  YERLE\u015eMELER\u0130  (1)"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: left;\"><strong><b>ANADOLU\u00b4DA \u00a0HATT<\/b><\/strong><strong><b>\u0130<\/b><\/strong><strong><b>-H<\/b><\/strong><strong><b>\u0130<\/b><\/strong><strong><b>T<\/b><\/strong><strong><b>\u0130<\/b><\/strong><strong><b>T VE HURR<\/b><\/strong><strong><b>\u0130<\/b><\/strong><strong><b>\u00a0D\u00d6NEM<\/b><\/strong><strong><b>\u0130<\/b><\/strong><strong><b>\u00a0\u00a0ALEV<\/b><\/strong><strong><b>\u0130<\/b><\/strong><strong><b>\u00a0YERLE<\/b><\/strong><strong><b>\u015e<\/b><\/strong><strong><b>MELER<\/b><\/strong><strong><b>\u0130<\/b><\/strong><strong><b>\u00a0(1) <\/b><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong><b>ADLARI S\u00dcMERCE \u00a0VE <\/b><\/strong><strong><b>H\u0130T\u0130T\u00c7<\/b><\/strong><strong><b>E OLAN ANADOLU <\/b><\/strong><strong><b>\u00a0KENT<\/b><\/strong><strong><b>LER<\/b><\/strong><strong><b>\u0130<\/b><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Kemal SOYER Y.Mimar 16.12 2016<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">(<span style=\"color: #ff0000;\">Telif Haklar\u0131 \u00a0Kemal SOYER\u00e9 ait olup izinsiz al\u0131nt\u0131 yap\u0131lamaz,kopyalanamaz,\u00a0\u00e7o\u011falt\u0131larak kullan\u0131lamaz<\/span>)<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Anadolu Alevi Halk k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve inan\u00e7lar\u0131n\u0131n kadim kaynaklar\u0131,\u00a0k\u00f6kleri G\u00f6beklitepe, Nevali \u00c7ori ve \u00c7atalh\u00f6y\u00fck gibi Anadolu Neolitik D\u00f6nem k\u00fclt\u00fcr\u00fcne uzanan S\u00fcmer, Hatti-Hitit ve Hurri Uygarl\u0131klar\u0131d\u0131r. \u00dclkemizin d\u00f6rt bir yan\u0131nda bu medeniyetlerin izleri ve ya\u015fayan \u00fcr\u00fcnleri var.Alevi-Ezidi Halk K\u00fclt\u00fcr\u00fc ve \u0130nan\u00e7lar\u0131, ya\u015fam geleneklerimiz, geleneksel mimarimiz, etno\u011frafyam\u0131z, folklorumuz,60\u2019l\u0131 y\u0131llara dek ya\u015fayan \u00a0y\u00f6resel k\u0131yafetlerimizin \u00e7o\u011fu Hatti-Hitit ,Hurri ve S\u00fcmer k\u00f6kenlidir.Bunlarla birlikte \u00fclkemizin \u00a0Anadolu, T\u00fcrkiye,\u00a0Rum \u00dclkesi ve \u00e7o\u011fu \u015fehir adlar\u0131 da S\u00fcmer ve Hititlerden geliyor.\u00d6rne\u011fin;<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">S\u00fcmer\u00a0\u00dclkesinin \u00a0<strong><em><i>Eng\u00fcr\u00fc<\/i><\/em><\/strong><em><i>\u00a0<\/i><\/em>ad\u0131-Ankara , <strong><em><i>Ki.Engur\u00a0<\/i><\/em><\/strong>\u00a0formu -Kangr\u0131=\u00c7ank\u0131r\u0131,<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Hitit\u00e7e \u00a0<em><i>Kassiya-Tumanna<\/i><\/em><em><i>\u00a0ile <\/i><\/em><\/strong><em><i><strong>Kastama<\/strong> ad\u0131\u00a0<\/i><\/em>=Kastamonu,<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong><em><i>Parha<\/i><\/em><\/strong>-Perge,\u00a0 \u00a0 \u00a0<em><i><strong>Apassa<\/strong> \u2013<\/i><\/em>Efes,<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><em><strong>Anahita<\/strong> &#8211;<\/em><em><i>Nahita-<\/i><\/em>Ni\u011fde,<em><i>\u00a0 \u00a0 \u00a0<\/i><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong><em><i>Tanr\u0131 ADDU- Attaniya<\/i><\/em><\/strong>-Adana,<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><em><strong>Tanr\u0131 Taru Siu, <\/strong>Toroslar,<strong>Tarsa<\/strong><\/em>-Tarsus,<\/p>\n<p><strong><em><i>Hakmissa<\/i><\/em><\/strong>-Amasya,<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong><em><i>Tu GAT<\/i><\/em><\/strong>(Gat Da\u011f\u0131-\u0130ki bo\u011fa) -Tokat,\u00a0\u00a0<strong><em><i>Gaziura<\/i><\/em><\/strong>&#8211;<em><i>Hazziura<\/i><\/em>-Turhal,<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">\u00a0<strong><em><i>Zela-<\/i><\/em><\/strong>Zile, K\u0131rk\u0131r\u0131ye( Harhara- Tanr\u0131 Enlil\u2019in Da\u011f\u0131 ),<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong><em><i>Tanr\u0131\u00a0<\/i><\/em><em><i>Taru<\/i><\/em>&#8211;<\/strong>Taron(Eski Mu\u015f),<em><i>\u00a0<\/i><\/em><strong><em><i>Tanr\u0131\u00a0<\/i><\/em><em><i>Tarhunda<\/i><\/em><\/strong>\u00a0-Malatya Derande ve Bing\u00f6l Gen\u00e7\u00b4in eski ad\u0131 ; Dara Ene<\/p>\n<p><strong>Tanr\u0131 Taru Baal<\/strong> , \u0130zmir Torbal\u0131, Tire ve Giresun Tirebolu,<\/p>\n<p><strong>Tanr\u0131 \u015eAPU ,AN, TE\u015eUP AN , \u00dclke \u015eUPAN\u0130<\/strong> &#8216;den \u015eebinkarahisar\u00a0 ile\u00a0 T\u015fepni&#8217;den\u00a0 \u00c7epni ad\u0131,<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong><em><i>Masku<\/i><\/em><em><i>\u00a0Da<\/i><\/em>\u011f\u0131<\/strong><em><i>,<\/i><\/em><em><i>\u00a0Kayseri <\/i><\/em><em><i>Mazaka <\/i><\/em><em><i>(Erciyes) <\/i><\/em><em><i>,Varto M\u0131\u015fko \u00a0ve Muska K\u00f6yleri , <strong>Mu\u015fki<\/strong><\/i><\/em><strong>\u00a0<\/strong>-Mu\u015f<em><i>\u00a0<\/i><\/em>,<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong><em><i>Lalanda<\/i><\/em><\/strong><em><i>,<strong>Landa<\/strong><\/i><\/em><em><i>,<\/i><\/em>\u00a0<strong>Loluva-<\/strong>\u00a0<em><i>Larende\u00a0<\/i><\/em>,Karaman , <strong>Lolua<\/strong>&#8211; Uluk\u0131\u015fla,<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong><em><i>G\u00fcne<\/i><\/em>\u015f<em><i>\u00a0Tan<\/i><\/em><em><i>r<\/i><\/em><em><i>\u0131<\/i><\/em><em><i>s<\/i><\/em><em><i>\u0131<\/i><\/em><em><i>\u00a0<\/i><\/em><em><i>Estan Baal<\/i><\/em><\/strong>-\u0130stanbul \u00a0, \u00a0<em><i><strong>\u015eapu Estan<\/strong> &#8211;<strong>Sebasta<\/strong><\/i><\/em><strong>\u00a0<\/strong>-Sivas ,<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong><em><i>Tanr<\/i><\/em><em><i>\u0131<\/i><\/em><em><i>\u00a0<\/i><\/em><em><i>Baal Hazziura<\/i><\/em><\/strong>-Bal\u0131kesir, <strong><em><i>Baal \u0130skur<\/i><\/em><\/strong>\u00a0\u2013Baalisk-Bilecik, Bal\u0131\u015feyh<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong><em><i>Baal Gat<\/i><\/em><\/strong>-Balgat, <strong><em><i>Homa Anu<\/i><\/em><\/strong>&#8211; Haymana(Ankara),<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong><em><i>Tanr<\/i><\/em><em><i>\u0131<\/i><\/em><em><i>\u00a0<\/i><\/em><\/strong><em><i><strong>Baal<\/strong>&#8211;<\/i><\/em>Bala,Palu,Bolu,<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong><em><i>Hazzi Ura<\/i><\/em><\/strong>-H\u0131z\u0131r,Hazzo,Hazro(Siirt -Diyarbak\u0131r),<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><em><strong>Insan Lulu<\/strong>,<strong>Lulaj<\/strong>&#8211; Lolan,\u00a0<\/em>Ezidi Dergah\u0131\u00a0\u00a0<em>Lale\u015f\u00a0<\/em>ile Lice,<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><em><strong>Dumu Lu-Lu<\/strong> ,<\/em>Damalve D\u0131m\u0131li,<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong><em><i>Hurri Mitanni<\/i><\/em>&#8211;<\/strong>Kara Amadani \u2013Amed(Diyarbak\u0131r),<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong><em><i>E.Kurra-Hekur<\/i><\/em><\/strong>-Hakarri(Tanr\u0131 Tap\u0131na\u011f\u0131-da\u011f zirvesi)<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Ko-o s\u00fcr-Ga-Serri<\/strong> ,K\u0131z\u0131lda\u011f, Kayseri, <strong>Sarruma<\/strong>-\u00c7orum,<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong><em><i>Kara Hazzi<\/i><\/em>&#8211;<\/strong> Kara\u00f6z\u00fc, <strong><em><i>Kummuh-Komana<\/i><\/em><\/strong>-Kemah-Kommagene \u2013G\u0131mg\u0131m(Varto),<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong><em><i>Markasi<\/i><\/em><\/strong>-Mara\u015f-Mergakas\u0131m(Varto),<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Varto\u2019da <strong><em><i>Hazzi Kuntara<\/i><\/em>&#8211;<\/strong>\u0130skender-\u0130skender-i Kelender, \u0130skenderi Z\u00fclkadir-Z\u00fclkarneyn,\u00a0\u00a0<strong><em><i>Tapigga<\/i><\/em><\/strong>&#8211; Dapage,\u00a0<strong><em><i>Halaf<\/i><\/em><\/strong>-Halep- Halfeti, Halafan, <strong><em><i>Ki\u015ftimmaradu<\/i><\/em><\/strong>\u00a0\u2013Gestemerde(\u00c7obanda\u011f\u0131) ,<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Ger\u00e7ek b\u00f6yle iken her t\u00fcrl\u00fc ad ve kavram\u0131 yerel dilleri yok sayarak \u00f6ncelikle Arap\u00e7a-Fars\u00e7a veya Tatarca sorgulayarak yanl\u0131\u015f anlam verme gibi bir yola s\u00fcr\u00fcklemi\u015fler bizi. \u00d6rne\u011fin \u00c7orum,Kayseri ,Karak\u00f6se-Xerekose (Karahazzi) ve Kara\u00f6z\u00fc(Karahazzi) adlar\u0131, ara\u015ft\u0131r\u0131l\u0131nca her biri i\u00e7in tamamen anlams\u0131z ve ger\u00e7ek d\u0131\u015f\u0131 manalar verildi\u011fi anla\u015f\u0131l\u0131r. \u00c7orum \u201dc\u00fcr\u00fcml\u00fc\u201d, Kayseri \u201cKayzer-i Rum\u201d, \u201cKara\u00f6z\u00fc\u201d devaml\u0131 sulanmaktan dolay\u0131 koyu g\u00f6r\u00fcnen otlar\u0131n rengi ve \u201c\u00d6z\u201d denilen sudan\u201d Karaca-\u00d6z\u201d anlam\u0131nda imi\u015f.Bu tan\u0131mlamalar Anadolu\u00b4yu k\u00fcresel d\u00fczenin bir par\u00e7as\u0131 haline getirmek isteyen g\u00fc\u00e7lerin \u00fclkeye dayatt\u0131klar\u0131 k\u00fclt\u00fcr,\u00a0e\u011fitim ,dil ve inan\u00e7 politikalar\u0131n\u0131n bir \u00fcr\u00fcn\u00fc. Ama\u00e7 Anadolu Alevi halk\u0131n\u0131n bu topraklardaki binlerce y\u0131ll\u0131k yerle\u015fik var\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n inkar\u0131 ve delillerinin karart\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong><b>HATT\u0130LER\u0130N \u0130LK \u00a0BA\u015eKENT\u0130<\/b><\/strong><strong><b>\u00a0OLAN <\/b><\/strong><strong><b>\u00a0KAYSER\u0130 KAN\u0130\u015e <\/b><\/strong><strong><b>\u00a0VE <\/b><\/strong><strong><b>\u00c7<\/b><\/strong><strong><b>EVRES<\/b><\/strong><strong><b>\u0130<\/b><\/strong><strong><b>NDEK<\/b><\/strong><strong><b>\u0130<\/b><\/strong><strong><b>\u00a0YERLE<\/b><\/strong><strong><b>\u015e<\/b><\/strong><strong><b>MELER<\/b><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong><b>\u00a0(Kara\u00f6z\u00fc, Melikgazi ,Develi, Talas,Kululu, \u00a0Sar\u0131z,Koyunabdal, Gani\u015fey ve Sar\u0131o\u011flan) \u00a0\u00a0<\/b><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">G\u00fcn\u00fcm\u00fczde K\u00fcltepe H\u00f6y\u00fc\u011f\u00fc denilen Kayseri \u201cKani\u015f\u201d\u00a0ile \u00c7orum Bo\u011fazkale\u00b4deki \u201cHattu\u015fa\u201c \u015fehirleri\u00a0Hatti ve Hitit Devletlerinin ba\u015fkentleri, Kapadokya B\u00f6lgesi ise Hatti \u00dclkesinin merkezidir. Hattiler Anadolu&#8217;nun \u00f6z budunu ve topraklar\u0131n\u0131n asli sahibi olan Alevi Halk\u0131d\u0131r. Siyasal \u0130slamc\u0131 g\u00fc\u00e7 ,Anadolu\u2019nun i\u015fgaliyle birlikte \u00f6ncelikle bu merkezlerin adlar\u0131n\u0131 ,halk k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc, dil ve inan\u00e7lar\u0131n\u0131\u00a0 karartmaya y\u00f6nelmi\u015f, kar\u015f\u0131s\u0131ndaki k\u00f6kl\u00fc medeniyetin sahibi olan halklar\u0131 katliamlardan ge\u00e7irmi\u015f, ard\u0131ndan kimlik ve \u00a0k\u00fclt\u00fcrlerini inkar ve \u00a0asimile etmi\u015ftir. Kadim co\u011frafya ve dini k\u00fclt merkezlerinin asimile edilmesiyle \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde k\u00fclt\u00fcrel karma\u015fa ve kimlik problemi ya\u015fayan b\u00f6lgede sakl\u0131 kalan Alevi yerle\u015fmelerine, kadim \u00a0yer\u00a0adlar\u0131 ile Hatti Halk inan\u00e7lar\u0131n\u0131\u00a0ya\u015fatan da\u011f ve su k\u00fcltleri \u00a0\u00fczerinden a\u00e7\u0131kl\u0131k getirmeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z<strong><b>\u00a0 <\/b><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong><b>\u00a0HATT\u0130LER\u0130N -ALEV\u0130LER\u0130N \u00a0\u0130LK\u00a0BA\u015eKENT\u0130 \u00a0KAN\u0130\u015e-NE\u015eA<\/b><\/strong><strong><b>\u00a0-KAN\u0130S\u0130P\u0130\u00b4 YE<\/b><\/strong><\/p>\n<figure id=\"attachment_4067\" aria-describedby=\"caption-attachment-4067\" style=\"width: 551px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/1704_1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-4067\" src=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/1704_1.jpg\" alt=\"Kanis -Nesa\" width=\"551\" height=\"551\" srcset=\"https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/1704_1.jpg 800w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/1704_1-150x150.jpg 150w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/1704_1-300x300.jpg 300w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/1704_1-768x768.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 551px) 100vw, 551px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-4067\" class=\"wp-caption-text\">Kani\u015f -Ne\u015fa . Havadan G\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>KAN<b>\u0130<\/b>\u015e BA.<\/strong>:<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Bat\u0131l\u0131 kaynaklarda iddia edildi\u011finin aksine, Hititler kendilerine Avrupal\u0131 de\u011fil, \u201cNesaumnili\u201d yani \u201cKayseri Kane\u015fliyiz\u201d demi\u015fler. M\u00d6.2500\u00b4den itibaren \u00a0Anadolu\u00b4da egemen olan Hattilerin (KUR\u00a0<sup>URU\u00a0<\/sup><i>Ha-at-ti<\/i>) ilk Ba\u015fkenti olan Ne\u015fa veya Kane\u015fa ile Kani\u015f Karumu Kayseri-Sivas karayolunun 23.c\u00fc Km\u2019sinde soldaki d\u00fczl\u00fckte yer al\u0131r. Kani\u015f Kenti, Erciyes\u2019i kar\u015f\u0131dan g\u00f6r\u00fcr. Merkezinde gamal\u0131 ha\u00e7 formlu tap\u0131nak yer al\u0131r. Matara formuyla \u201cK\u00fcp\u00fc Dolu Kad\u0131nc\u0131k Ana\u201d dedi\u011fimiz eser buradan \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.Kentten \u00e7\u0131kar\u0131lan binlerce yaz\u0131l\u0131 tablet Hatti Beyliklerini ve Kani\u015f Karumu \u00fczerinden Asurlarla olan ili\u015fkilerini anlat\u0131r. Hatti Ba\u015fkenti Kane\u015fin ad\u0131,Tanr\u0131 Da\u011f\u0131 Erciyesin Hurrice Ganzura \u00a0(Kani\u015fura) ad\u0131na s\u0131rlanan G\u00fcne\u015f&#8217;ten gelir. Hititlerde Erciyes bir Da\u011f Tanr\u0131s\u0131d\u0131r. Da\u011f tanr\u0131lar\u0131 g\u00fcne\u015f, \u0131rmak, \u00e7e\u015fme, orman ve bitki temelli varl\u0131k alemini kavratan \u201cGanzurai\u201d ad\u0131yla Ser\u00e7e\u015fme Tanr\u0131 motifine kaynakl\u0131k ederler. Alevi Erenlerinin ayaklar\u0131n\u0131 vurduklar\u0131 da\u011flardan su \u00e7\u0131karma motiflerinin kayna\u011f\u0131 eski d\u00f6nemlerde \u00fczerine tanr\u0131 heykellerinin dikildi\u011fi Erciyes ve Kaz Da\u011f\u0131 gibi Tanr\u0131 Da\u011flar\u0131d\u0131r.G\u00fcn\u00fcm\u00fczde\u201cH\u0131z\u0131r\u0131n Aya\u011f\u0131\u201d denilen bu motif, Zazaca \u00e7e\u015fme \u201cHini\/Kani\u201d ile S\u00fcmerce tanr\u0131sal\u00a0 el ve ayak kavram\u0131 \u201cSU-PA\u201d temelinde Kani\u015f. Pa ,Kanisipi veya Kani\u015f Baba adlar\u0131yla ifade edilir.Lulubi Devleti krallar\u0131ndan birinin ad\u0131 da Kani\u015fba idi.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Hattice \u201c\u015eapu\u201d tanr\u0131, Hurrice TE\u015eAPU\/TE\u015eUP -Urartuca TE\u0130\u015eEBA Ser\u00e7e\u015fme F\u0131rt\u0131na Tanr\u0131s\u0131n\u0131n adlar\u0131d\u0131r .Ba\u015f\u0131 karl\u0131 Erciyes Da\u011f\u0131 bu imgede Akp\u0131nar,\u00a0Akda\u011f,\u00a0Akbaba ve \u201cKal-o Sipi\u201d adlar\u0131yla Aksakall\u0131 H\u0131z\u0131r\u2019\u0131n Da\u011f\u0131d\u0131r.Akk\u0131\u015fla yak\u0131nlar\u0131ndaki Gani\u015feyh K\u00f6y ad\u0131yla da ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 gibi,\u00a0Kani\u015f ad\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131ndaki&#8221;Gani\u201d, \u201dHini\u201d veya \u201cKani\u201d temelde Ser\u00e7e\u015fme, kaynak tanr\u0131 anlam\u0131ndad\u0131r. Halk dilindeki \u201ckana kana su i\u00e7mek\u201dve\u201dgani gani rahmet\u201ddeyimlerinin art ba\u011flam\u0131nda Ser\u00e7e\u015fme Tanr\u0131 vard\u0131r.Kani\u2019ye eklemli \u201cSaru-ga\u201d eki, Sar\u0131 \u00d6k\u00fcz, \u201cSarru\u201d, aslan, \u201cGa\u201d bo\u011fa vb. i\u00e7erikleriyle Kani\u015f ad\u0131, Kanisaruga, Kani\u015for\u0131k, Kani\u015fer\u0131q, Kanisar\u0131k, Xinzore, Kani\u015f ve H\u0131n\u0131s gibi formlara girmi\u015ftir.Suyun ba\u015f\u0131ndaki aslan,bo\u011fa, g\u00fcne\u015f, Ab-\u0131 Hayat \u00a0ve Birlik Oca\u011f\u0131 (S\u00fcm.Ocak :GUNN\u0130) anlam\u0131na gelen Kane\u015f ad\u0131, Nesa formuyla Alevilikte \u201cG\u00fcr\u00fch-u Naci\u201d, Zaza k\u00f6kenli Partlar\u0131n ba\u015fkenti Nesa,Hurri \u015eehri NUZ\u0130,\u00a0 insanlar nisu, ad Nisa, H\u0131n\u0131s ve Akp\u0131nar anlam\u0131ndaki Kanisipi adlar\u0131yla ya\u015famaktad\u0131r.\u00a0Alevilerin Ser\u00e7e\u015fme Tanr\u0131s\u0131n\u0131 kavratan \u201cKanisipi\u201d ad\u0131 Hac\u0131 Bekta\u015f \u0130l\u00e7esindeki \u201cAkp\u0131nar\u201d,Ezidi Dergah\u0131 Lale\u015f-e Nurani\u2019deki \u201cKanisipi\u201d gibi kutsal \u00e7e\u015fmeler, Varto ve H\u0131n\u0131s\u2019ta Kanispiya Lola, Kanispiya Buta ve Kanispiya Avdela adl\u0131 \u00fc\u00e7 adet yerle\u015fmenin yan\u0131 s\u0131ra Varto Hamurpet G\u00f6l\u00fc kenar\u0131ndaki Kanisipi Yaylas\u0131 ve Tanr\u0131\u00e7a Hepat\u2019a adanan Hebi Baba Da\u011f\u0131 ad\u0131yla ya\u015famaktad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Hitit\u00e7e <em><i>hamri<\/i><\/em>\u00a0denilen kutsal su ve Tanr\u0131 Evi imgeli Varto Hamurpet G\u00f6l\u00fc, etraf\u0131ndaki Hebi Baba,Hazzi Kur Baba(Kurra Hazzi-Haskare), Haz\u0131r Baba, Koli Baba, Kavaran \u015eehidi (Ha-Varunna) ve Hazzi Kantaru (Kuntara-Tanr\u0131 T\u00fcrbesi ,Tanr\u0131 Aya\u011f\u0131-\u0130skender) ve Runda-Mezulla adl\u0131 ziyaret da\u011flar\u0131yla birlikte yedi da\u011f ve yedi derya imgesindedir. Suyu koruyan bu da\u011flar\u201cAbba Sarru\u201dad\u0131yla yedi bucak Av\u015far\u0131 -Abuzer ve Apsu temelinde g\u00fcne\u015fi ,yedi gezegeni, Su-Toprak ve Bilgelik Tanr\u0131s\u0131 ENK\u0130\u2019yi ve F\u0131rt\u0131na Tanr\u0131s\u0131 Te\u015fup&#8217;un o\u011flu Sarumma Baal\u2019in ad\u0131n\u0131 kavrat\u0131rlar.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><a href=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/hamurpeta.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-4214\" src=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/hamurpeta.jpg\" alt=\"\" width=\"930\" height=\"531\" srcset=\"https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/hamurpeta.jpg 1107w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/hamurpeta-300x171.jpg 300w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/hamurpeta-768x438.jpg 768w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/hamurpeta-1024x585.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 930px) 100vw, 930px\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">VARTO HAMURPET G\u00d6L\u00dc<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Hamurpet Deresi\u00b4nin Murat Nehrine kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131\u00a0yerde Urartulara ait Kayal\u0131dere Kalesinin yak\u0131n\u0131nda Xinzore adl\u0131\u00a0iki k\u00f6y ile Han K\u00f6m\u00fc yak\u0131n\u0131nda Kanisarik Ziyaret \u00e7e\u015fmesi ve Kani\u015for\u0131k K\u00f6yleri yer al\u0131r.Varto ve H\u0131n\u0131s(Kani\u015f) y\u00f6resinde ya\u015fayan H\u0131d\u0131j-Lol\u0131j (Hattu\u015fa), Hormek\u0131j (Hurri Mukis) ve Avdel\u0131j adl\u0131\u00a0halklar\u0131n Hatti -Hurrilerin bakiyeleri \u00a0oldu\u011fu bu yerle\u015fme adlar\u0131yla sabittir.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/IMG_0501.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-3494 aligncenter\" src=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/IMG_0501.jpg\" alt=\"Kad\u0131nc\u0131k Ana\" width=\"235\" height=\"313\" srcset=\"https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/IMG_0501.jpg 2448w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/IMG_0501-225x300.jpg 225w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/IMG_0501-768x1024.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 235px) 100vw, 235px\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">K\u00fcp\u00fc Dolu Kad\u0131nc\u0131k Ana-ANADOLU<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">S\u00fcmerlerin Su, Toprak ve Bilgelik Tanr\u0131s\u0131 Enki\u2019nin E\u2019.A SARRU LULU ve Lolanl\u0131lar\u0131n atas\u0131 Abbasarru LULU (Abuzer-e Lola-Celal Abbas) ad\u0131 ile Anadolu \u00a0F\u0131rt\u0131na Tanr\u0131s\u0131\u2019n\u0131n \u201cSarrumma Baal\u201d adlar\u0131 \u00a0Erciyesten 600 km uzakta olan Varto\u2019nun \u0130skender K\u00f6y\u00fc\u2019n\u00fcn (\u00dcnaldi) kurucusu olan Lolanl\u0131 <strong><em><b><i>\u201cS\u0131reman-e Baal-i \/Ehli Sarumma \u201c<\/i><\/b><\/em><\/strong>ad\u0131yla 450 y\u0131l \u00f6ncesinden g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadim tarih ve inan\u00e7lara tan\u0131k olmaktad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Anadolu binlerce y\u0131ll\u0131k ge\u00e7mi\u015fe sahip S\u00fcmer,\u00a0Hatti,Hitit ve Hurri Topra\u011f\u0131d\u0131r.Bu adlar farkl\u0131 halklar\u0131 de\u011fil, Anadolu tanr\u0131lar\u0131n\u0131 ve onlardan adlanan yerli halk\u0131\u00a0\u00a0tan\u0131mlar. <strong><b>KUR URU HATT\u0130<\/b><\/strong>\u00a0 ad\u0131yla Tanr\u0131 Yurdu ve makam\u0131 olan \u00a0bu topra\u011f\u0131n yerle\u015fmeleri, su kaynaklar\u0131, g\u00f6lleri,ulu da\u011flar\u0131 Anadolu tanr\u0131lar\u0131n\u0131n adlar\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131r. Anadolu&#8217;nun merkezindeki Erciyes,\u00a0Hititlerin \u201cTanr\u0131n\u2019\u0131n Dire\u011fi ve Makam\u0131\u201d imgesinde kutsad\u0131klar\u0131 en \u00f6nemli da\u011flardan biridir. Bu da\u011f Hurrice da\u011f, \u00e7e\u015fme, \u0131rmak ve orman temelinde Ganzurai (Gani\u015fura) ad\u0131yla ifade edilmektedir. Ba\u015fta Kani\u015f olmak \u00fczere b\u00f6lgedeki bir \u00e7ok yerle\u015fme ad\u0131, Erciyes Da\u011f\u0131 ve ba\u015f\u0131nda durdu\u011funa inan\u0131lan F\u0131rt\u0131na Tanr\u0131s\u0131n\u0131n adlar\u0131, \u00e7e\u015fitli nitelik, s\u0131fat \u00a0ve i\u015flevlerinden \u00a0kaynakl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Anadolu G\u00f6k-F\u0131rt\u0131na Tanr\u0131s\u0131n\u0131n S\u00fcmerce Ad\u0131 Anu,e\u015fi ANTU,<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Anu&#8217;nun\u00a0 o\u011flu Enlil (EL,Oli,Eli ) e\u015fi Ninlil ,<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Enlil\u2019in o\u011flu \u0130skur,Baal \u0130skur\u00a0 veya Baal Hadat e\u015fi ya\u011fmur anlam\u0131ndaki \u015eala,<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Hattice Tanr\u0131 Kavram\u0131 Ashapu (\u015eAPU-TE\u015eHUP),<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Hattice F\u0131rt\u0131na Tanr\u0131s\u0131\u00a0 Taru-e\u015fi Vuru\u015femu ,<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Hitit F\u0131rt\u0131na Tanr\u0131s\u0131 Tarhun,Tarhunda ,Tarhuda , Hadat, Hurrice Te\u015fup,<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">F\u0131rt\u0131na Tanr\u0131s\u0131 Te\u015fup\u2019un o\u011flunun ad\u0131 Sarruma Baal\u2019d\u0131r.<\/p>\n<p>Hattu\u015fa Yaz\u0131l\u0131kaya&#8217;da Hazzi ve Nanni adl\u0131 evreni da\u011flar\u0131 y\u00fcr\u00fcten Tanr\u0131 Te\u015fup omuzunda evreni temsil eden g\u00fcrz bi\u00e7imli bir asa ta\u015f\u0131r. Hurri dilinde Te\u015fub.Ba =TE\u015eU BABA ad\u0131yla an\u0131lan tanr\u0131\u00a0 Alevilikte Tekke Kaya y\u00fcr\u00fcten H\u00fcnkar Hac\u0131 Bekta\u015f-\u0131 Veli (Ha-Eng\u00fcr, Hazzi Bo\u011fe Tiji Baal)\u00a0 k\u0131saca \u015eer\u00e7e\u015fme Bekta\u015fi Baba ad\u0131yla an\u0131lmaktad\u0131r.Kimi an\u0131tlarda bo\u011fa s\u0131rt\u0131nda duran tanr\u0131, elinde balta ve \u015fim\u015fek ta\u015f\u0131r. S\u00fcmerce GUD ALU ad\u0131yla an\u0131lan ve Hatti G\u00fcne\u015f sembol\u00fcnde oldu\u011fu gibi d\u00fcnyay\u0131 g\u00f6k y\u00fcz\u00fcne kald\u0131ran G\u00fcne\u015f bo\u011fa ,bu i\u015fleviyle Kaf Da\u011f\u0131&#8217;n\u0131 kald\u0131ran Hamza Baba ad\u0131yla an\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Anadolu\u2019da F\u0131rt\u0131na Tanr\u0131s\u0131 ba\u015f tanr\u0131 olup,\u00fclkenin aslan\u00a0 kral\u0131 ,kudretli bo\u011fa \u00a0ve ulu da\u011f san\u0131yla an\u0131lmaktad\u0131r. S\u00fcmerce kral <em><i>Lugal- Sarru(Aslan Kral-Allah\u0131n arslan\u0131 )<\/i><\/em>, Hattice <em><i>Khatte<\/i><\/em>, Hitit\u00e7e Kral\u00a0<em><i>Hassu<\/i><\/em>\u00a0,F\u0131rt\u0131na Tanr\u0131s\u0131 bo\u011fa donuyla S\u00fcmerce KA.RA ve Hitit\u00e7e tap\u0131nak-da\u011f Hazzi temelli KARA HAZZ\u0130 ad\u0131na konudur. Hazzi Da\u011f\u0131, Hattu\u015fa Yaz\u0131l\u0131kaya\u2019da Tanr\u0131 Te\u015fup\u2019un y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc da\u011flardan biridir. Hazzi ad\u0131, halk dilinde &#8220;Gazi&#8221; veya &#8220;Kaz Da\u011f\u0131&#8221;\u00a0 \u015feklinde okunmaktad\u0131r. Erciyes Da\u011f\u0131 \u201cHazzi Nammu\u201d ve Sarrumma Hazzi (Sari Gazi\/Gesi) ad\u0131yla F\u0131rt\u0131na Tanr\u0131s\u0131&#8217;n\u0131n Da\u011f\u0131d\u0131r.Seyit Gazi, Melik Gazi, H\u00fcseyin Gazi T\u00fcrbelerinin yer ald\u0131\u011f\u0131 da\u011f ve tepeler Hitit\u00e7e Hazzi Da\u011f\u0131&#8217;n\u0131n ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131rlar. Bu da\u011flar F\u0131rt\u0131na tanr\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir. Hattu\u015fa Yaz\u0131l\u0131kaya ve G\u00f6beklitepe&#8217;de da\u011flar\u0131\u2013kayalar\u0131 y\u00fcr\u00fcten tanr\u0131lar Hac\u0131 Bekta\u015f ve Abdal Musa gibi Alevi erenlerinin ulu da\u011flar\u0131-cans\u0131z davarlar\u0131 y\u00fcr\u00fctme mitoslar\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131d\u0131r. Anadolu&#8217;nun merkezindeki Erciyes, Hazzi \u00a0Qal \u00a0ad\u0131yla Ulu bir Hisar ve evreni bir kale imgesindedir.<\/p>\n<p>Anadolu F\u0131rt\u0131na Tanr\u0131s\u0131 yukar\u0131da s\u0131ralad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u00a0 adlar\u0131yla, Hatti-Hurri ve S\u00fcmerli Alevi Halk\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc olup, Pir Sultan Abdal&#8217;\u0131n &#8220;D\u00fcnyan\u0131n \u00fczerinde kurulu direk ve AL\u0130 YAR &#8221; tan\u0131mlamas\u0131yla g\u00fcn\u00fcm\u00fcze aktar\u0131lm\u0131\u015f olup,Tanr\u0131 Da\u011f\u0131 Erciyes&#8217;in (KOE-SERR\u0130\/ KAYSER\u0130 )\u00a0 \u00e7evresindeki eren ve evliya k\u00fcltlerine konu t\u00fcrbeleriyle diri olarak ya\u015famaktad\u0131r. D\u00fcnyan\u0131n \u00fczerinde demirden direk kavram\u0131 Tanr\u0131 Da\u011f\u0131&#8217;n\u0131n Htiti\u00e7e\u00a0 &#8220;Hazzi AN&#8221; ad\u0131ndan kaynakl\u0131d\u0131r. Zazaca veya K\u0131rmanci halk dilinde demir kavram\u0131 &#8220;hes\u0131n&#8221; ile dam kiri\u015fi &#8220;hezen&#8221;den kaynakl\u0131 olarak Tanr\u0131 &#8220;Demir Baba&#8221; ad\u0131yla an\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Hac\u0131bekta\u015f \u0130l\u00e7esindeki Hac\u0131 Bekta\u015fi Veli ile Bal\u0131m Sultan T\u00fcrbeleri ger\u00e7ekte Hazzi Da\u011f\u0131 ve \u00fczerindeki F\u0131rt\u0131na Tanr\u0131s\u0131 Ali (Enlili,Elil,El ve Bel) ile o\u011flu Baal Hadat&#8217;\u0131 ,di\u011fer ad\u0131yla Sarumma Baal&#8217;i temsil etmektedir. H\u00fcnkar\u0131n \u201cHac\u0131 Bekta\u015f Vel\u00ee El-Horas\u00e2n\u00ee El-Ni\u015f\u00e2b\u00fbr\u00ee\u201d ad\u0131, \u0130ran Horasan\u0131 ve oradaki Ni\u015fabur \u015eehrini de\u011fil ; Hazzi ad\u0131 Hitit\u00e7e\u00a0 Hazzi Da\u011f\u0131&#8217;\u0131ndan, Bekta\u015f ad\u0131,\u00a0 Hatti G\u00fcne\u015fi ve onu g\u00f6k y\u00fcz\u00fcne kald\u0131ran G\u00fcne\u015f Bo\u011fa&#8217;n\u0131n Zazaca &#8220;Bo\u011fetiji&#8221; san\u0131ndan, Veli ad\u0131, Ali&#8217;yi y\u0131ld\u0131r\u0131m ve r\u00fczgarla kavratan &#8220;Wa Ali&#8221; den,Horasan ad\u0131, Hurrice El Hurri Siuni&#8217;den (Tanr\u0131) ,Ni\u015fabur ad\u0131 ise Hattilerin ilk ba\u015fkenti Kayseri&#8217;nin\u00a0 NE\u015eA P\u0130R adlar\u0131ndan olu\u015fmaktad\u0131r. Ne\u015fa ad\u0131 G\u00fcne\u015f, S\u00fcmerce Cennet &#8220;B\u0130R&#8221;kavramlar\u0131\u00a0 &#8220;NE\u015eA P\u0130R&#8221;den Ni\u015fabur ad\u0131na s\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>F\u0131rt\u0131na Tanr\u0131s\u0131&#8217;n\u0131n\u00a0 Erciyes&#8217;in eteklerindeki eski\u00a0 t\u00fcrbeleri\u00a0 a\u015fa\u011f\u0131daki adlarla Siyasal \u0130slamc\u0131 kimliklere s\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Tanr\u0131y\u0131 ta\u015f\u0131yan bo\u011fan\u0131n Hitit\u00e7e Serissu Tilla ve Tanr\u0131 Siu&#8217;dan olu\u015fan TALAS ad\u0131 ve ard\u0131ndaki AL\u0130 DA\u011eI,<\/p>\n<p>Ge\u00e7 Hitit Devleti TABAL ad\u0131, Develi \u0130l\u00e7esi ve\u00a0 Dev AL\u0130 ad\u0131yla,<\/p>\n<p>Tanr\u0131n\u0131n Taru Baal (Bali-Veli) ,Makam Da\u011f\u0131&#8217;n\u0131n\u00a0 Hazzi ad\u0131yla\u00a0 &#8220;\u015eeyh TURASAN-\u0131 Veli&#8221; Hazretleri,<\/p>\n<p>Omuzundaki G\u00fcrz\u00fcyle ; Omuzu G\u00fcrzl\u00fc Baba<\/p>\n<p>Kaf Da\u011f\u0131n\u0131 kald\u0131ran i\u015fleviyle, Hamza BABA<\/p>\n<p>S\u00fcmerce AN ,Bel ve Ba.ali, Hattice \u015eapu ( \u015eAPU-AN) ,Hurrice TE\u015eUP ad\u0131yla\u00a0 &#8220;\u015eeyh \u015eaban-\u0131 Veli &#8221; Hazretleri,<\/p>\n<p>Kayseri ad\u0131na s\u0131rlanan bo\u011fa da\u011f Serris ve aslan lakab\u0131 Serri ,temelinde \u015eeyh ASLAN,<\/p>\n<p>Tanr\u0131\u00e7a Vuru\u015femu ad\u0131yla\u00a0 Karn\u0131yar\u0131k Baba ve \u015eemulen Baba ,<\/p>\n<p>Tanr\u0131 T\u0130JPAK (TE\u015eU BO\u011eA) ad\u0131 ve g\u00fcne\u015fin evreni g\u00fcl\u00a0 ve kalpak (dik k\u00fclah) imgesiyle\u00a0 de G\u00fcl\u00fcpak adl\u0131 t\u00fcrbelerle temsil edilen F\u0131rt\u0131na Tanr\u0131s\u0131, Horasandan gelen erenler ad\u0131yla Siyasal \u0130slamc\u0131-T\u00fcrk\u00e7\u00fc kimliklere s\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Nev\u015fehir ,\u00dcrg\u00fcp Tekke Da\u011f\u0131&#8217;ndaki \u015eeyh Turasan-\u0131 Veli -Dur Hasan ,\u00dcrg\u00fcp Aktepe\u00a0 Halil Dede, \u0130cik K\u00f6y\u00fc Hicim Dede (Hazzi Dede -Kolu a\u00e7\u0131k Hac\u0131m Sultan) ,Ac\u0131g\u00f6l Tepek\u00f6y Ese Dede (Eli Asal\u0131 Te\u015fup) ,<\/p>\n<p>Kayseri \u0130ncesu \u0130l\u00e7esinde \u015eeyh Turasan-\u0131 Veli ile\u00a0 \u015eeyh \u015eaban-\u0131 Veli K\u00f6y\u00fcndeki\u00a0 \u015eemulen Gazi, \u015eeyh \u015eaban, Omuzu G\u00fcrzl\u00fc, Hamza, \u015eeyh Aslan, G\u00fcl\u00fcpak ve Karn\u0131yar\u0131k adlar\u0131yla ya\u011fmur dualar\u0131na sahne olan t\u00fcrbeler tanr\u0131n\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ya\u015fayan \u015fahitleridir.<\/p>\n<p>Kayseri Erciyes Da\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6ren Aksaray Hasan Da\u011f\u0131 ile Ali Baba, Aksaray Somuncu Baba ile\u00a0 Kanl\u0131 Pelit efsaneleri de Hazzi AN Da\u011f\u0131 ve ba\u015f\u0131ndaki Tanr\u0131 Ali ad\u0131na kaynakl\u0131k ederler.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong><b>Erciyes\u2019in <\/b><\/strong><strong><b>tarihi <\/b><\/strong><strong><b>adlar\u0131:<\/b><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Erciyes Da\u011f\u0131, Anadolu\u2019nun en b\u00fcy\u00fck tanr\u0131 da\u011flar\u0131ndan biridir. G\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fc, heybeti, rengi , karl\u0131\u00a0ba\u015f\u0131\u00a0,bulutu ve f\u0131rt\u0131nal\u0131 i\u015flevleriyle bin bir ada konudur.S\u00fcmerce Hazzi Nammu,Hurrice Ganzurai, Hitit\u00e7e Harkasos, Harhara , Zazaca \u201cKo-o sipi\u201d,\u201cKal-u Sipi\u201d ve \u201cM\u0131jko\u201d gibi adlar alm\u0131\u015ft\u0131r. Ganzurai ad\u0131, da\u011f, aslan, \u00e7e\u015fme,Ser\u00e7e\u015fme ,g\u00fcne\u015f,evren da\u011f\u0131 vb. i\u00e7erikleriyle g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Gani\u015feyh(Kani\u015f) ad\u0131yla birlikte Erciyesi kar\u015f\u0131dan g\u00f6ren H\u0131nz\u0131r Da\u011f\u0131, Halk dilinde H\u0131z\u0131r Da\u011f\u0131 ad\u0131yla ya\u015famaktad\u0131r. Kayseri&#8217;nin bir d\u00f6nem ad\u0131 Mazaka\u2019d\u0131r. Mazaka ad\u0131 Varto\u2019da Muska, M\u0131\u015fko,Hatay Ma\u015fuklar ve Mu\u015f gibi yerle\u015fme adlar\u0131yla ya\u015famaktad\u0131r. Harkasos ile A\u015fka\u015fepa adlar\u0131 \u201cK\u00f6\u00e7ekli Akda\u011f\u201d anlam\u0131na gelir. Harka ad\u0131, ak H\u0131rkal\u0131 Geyik ,H\u0131rka Da\u011f\u0131, Ay denilen Ka\u015fku ve Ak Baba anlam\u0131na gelen Hazzi Hurri (Kesexur) ile \u015eapu\/Sipi kavramlar\u0131yla Erciyes Ay K\u00fclahl\u0131 -K\u00f6\u00e7ek Tanr\u0131 Da\u011f\u0131 imgelerine sahiptir. Zazaca Ko-o Sipi; Akda\u011f, Kal-u Sipi aksakall\u0131 bilge, M\u0131jko ise y\u0131lan ve dumanl\u0131 da\u011f anlam\u0131ndad\u0131r. Ete\u011findeki Y\u0131lanl\u0131 Da\u011f\u0131 ger\u00e7ekte Kamer(Gao Mor)\u00a0ve Musko&#8217;dur. Hac\u0131lar \u0130l\u00e7e ad\u0131, onun &#8220;Hazzi&#8221; ad\u0131ndan gelir. Kayseri Hisarc\u0131k yaz\u0131t\u0131nda Erciyesin ad\u0131 Harharas\u2019t\u0131r. S\u00fcmerce Da\u011flar\u0131n Kral\u0131\u00a0olarak an\u0131lan S\u00fcmer Tanr\u0131s\u0131 Enlil\u2019in \u201cLugal Kurkurra\u201dsan\u0131 Hurrice \u201cHarhara\u201d olarak yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.Hara ad\u0131,<sup>d.<\/sup>HUR=Kurti\/ Hurti temelli Tanr\u0131 Da\u011f\u0131, k\u00fcre, ma\u011fara, kartal, ba\u015f\u0131 g\u00f6\u011f\u00fcn derinli\u011findeki Tanr\u0131 Da\u011f\u0131,da\u011f ba\u015f\u0131 \u00a0ve bulut imgelerini ta\u015f\u0131r.\u00a0Argaios formuna giren ad\u0131 \u201cHurri-Ga Hazzi\u201d k\u00f6kenledir.G\u00f6\u011f\u00fcn derinli\u011findeki g\u00fc\u00e7l\u00fc da\u011f anlam\u0131ndad\u0131r.\u00a0Tepesinde bir ma\u011fara bulunmaktad\u0131r. Bu i\u015fleviyle Hurri Ga Da\u011f\u0131, H\u0131rka ,H\u0131ra ve Geyik Da\u011f\u0131 adlar\u0131na konudur.\u00a0Tarihi kay\u0131tlarda tepesinden Karadeniz\u201din g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><a href=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/th.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-4072\" src=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/th.jpg\" alt=\"th\" width=\"375\" height=\"180\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">\u00a0 \u00a0 \u00a0Erciyes-Harkasos-Hira-H\u0131rka\u00a0Da\u011f\u0131<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><a href=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-4074 aligncenter\" src=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/1.jpg\" alt=\"Roma D\u00f6nemi Gemmalarinda Erciyes\" width=\"324\" height=\"330\" srcset=\"https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/1.jpg 324w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/1-295x300.jpg 295w\" sizes=\"auto, (max-width: 324px) 100vw, 324px\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">\u00a0<em>Roma D\u00f6nemi Gemmalar\u0131nda Erciyes-M\u00fcnster M\u00fczesi<\/em><em>\u00a0 <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><em>Ba\u015f\u0131nda \u00a0Kartal(Hara),Ay ve Y\u0131ld\u0131z, Altta \u00a0Tap\u0131nak Da\u011f<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong><b>Kayseri<\/b><\/strong><strong><b>\u00b4nin ad<\/b><\/strong><strong><b>\u0131<\/b><\/strong>,<strong><b>\u00a0<\/b><\/strong><strong><b>\u0130l\u00e7eleri ve Ali Da\u011f\u0131<\/b><\/strong>: Kayseri ad\u0131, Erciyesin g\u00fcne\u015fi ve F\u0131rt\u0131na Tanr\u0131s\u0131 Sarrumma\u2019y\u0131 ta\u015f\u0131yan bo\u011fa-da\u011f imgesiyle Zazaca \u201cGa-e Sarrum\u201d veya\u00a0\u201cKo-e Sarrumma\u201d temellidir. Kayseri ad\u0131n\u0131n \u00a0Latince \u00a0\u201c<strong><b>Caesarea <\/b><\/strong>\u201cformu da \u201cKo-e Sarrumma\u201cn\u0131n Hellence okunu\u015fu olup,Siyasal Islamc\u0131larca \u201cKayzeri Rum\u201d\u00a0formuna oturtulmu\u015ftur. Erciyesin \u00f6nemli kollar\u0131ndan biri \u00f6n\u00fcndeki Ali Da\u011f\u0131\u2019d\u0131r. Ge\u00e7 Hitit TABAL DEVLET\u0130&#8217;nin ad\u0131 ,Kayseri\u00b4nin\u00a0Develi \u0130l\u00e7e ad\u0131 ile Dev Ali T\u00fcrbesi&#8217;ne oturtulmu\u015ftur.Ali Da\u011f\u0131 ve Toroslardaki\u00a0Ala Da\u011f adlar\u0131\u00a0G\u00f6k Tanr\u0131s\u0131 Ali\u2019yi ve makam\u0131n\u0131 belirtir. Arap Ali Kayseri\u00b4ye gelmemi\u015f,bu konudaki iddialarin aksine Ali Da\u011f\u0131\u00a0ad\u0131n\u0131, S\u00fcmer-Hatti Tanr\u0131s\u0131 Enlil\u00a0veya EL\u2019den alm\u0131\u015ft\u0131r. Anadolu Alevisinin Eli, Oli dedi\u011fi tanr\u0131 S\u00fcmer Tanr\u0131s\u0131\u00a0Eli\u00b4dir. Arap Ali tanr\u0131 de\u011fildir, S\u00fcmer Tanr\u0131s\u0131\u00a0Eli\u00b4in \u015fahs\u0131nda\u00a0 tanr\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0 Hitit\u00e7e\u00a0\u201cBaba-Paban\u201d\u00a0Fethiye\u2019deki gibi \u201cBabada\u011f\u201c\u00a0demektir. Erciyesin biti\u015fi\u011findeki Ko\u00e7 Da\u011f\u0131 tanr\u0131n\u0131n \u00a0Ko\u00e7u Baba san\u0131n\u0131,\u00a0 g\u00f6r\u00fc\u015f alan\u0131ndaki \u00a0Hasan Da\u011f\u0131 Tanr\u0131\u00a0Da\u011f\u0131\u00b4n\u0131n Hazzi ad\u0131n\u0131, Sar\u0131z Il\u00e7e ad\u0131 Serri Bo\u011fay\u0131,\u00a0 Binbo\u011fa Da\u011flar\u0131 Bin Tanr\u0131 Da\u011f\u0131\u2019n\u0131, Kululu\u2019daki Gani\u015feyh ad\u0131,\u00a0Gani Baba\u2019y\u0131 ,Ko\u00e7u Baba tanr\u0131y\u0131\u00a0,Koyun Abdal ise tanr\u0131\u00e7ay\u0131 tan\u0131mlamaktad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Kayseri\u2019nin <strong><b>Kululu Beldesi<\/b><\/strong>(Akk\u0131\u015fla) Hititlerin Hatti Lulu ad\u0131yla tarihi bir Lolan yerle\u015fmesidir. Buradan \u00e7\u0131kar\u0131lan \u00e7ok \u00f6nemli Hitit heykelleriyle kitabeler Kayseri M\u00fczesinde sergilenmi\u015ftir. Kululu civar\u0131ndaki <strong><b>Gani\u015feyh<\/b><\/strong>\u00a0ile <strong><b>Koyun Abdal<\/b><\/strong>\u00a0K\u00f6y adlar\u0131 Erciyes\u2019in yan\u0131s\u0131ra y\u00f6redeki <strong><b>H\u0131nz\u0131r Da\u011f\u0131yla <\/b><\/strong>ili\u015fkilidir. H\u0131nz\u0131r formundaki ad\u0131n Hurricesi \u201c<strong><b>Ganzurai-Hanzurai\u201d\u00a0<\/b><\/strong>Zazacas\u0131 <strong><b>Kani\u015feruga-Kani\u015for\u0131q <\/b><\/strong>ve <strong><b>Kanisar\u0131q<\/b><\/strong>\u00a0\u015feklindedir.Bu kavramlar Hititlerce bo\u011fa ve aslan ba\u015fl\u0131 \u00e7e\u015fmelerle sembolize edilmi\u015ftir. Hititlerde da\u011flar eteklerinden do\u011fan \u0131rmaklarla birlikte adland\u0131r\u0131l\u0131r. S\u00fcmerce\u00a0 \u201cGunni\u201d kavram\u0131\u00a0G\u00fcne\u015f Ocak ,ya\u015fam kan\u0131 ve var eden, Gani ile Hini , \u00e7e\u015fme, zura= \u015eer- k\u0131z\u0131l aslan,\u201dGa\/KO\u201d ise bo\u011fa-da\u011f\u00a0 anlam\u0131ndad\u0131r.B\u00f6ylece her bir \u00a0ziyaret da\u011f Tanr\u0131 Da\u011f\u0131, Oca\u011f\u0131, Evi, Ab\u0131-Hayat Kayna\u011f\u0131 ve Varolu\u015f Makam\u0131 i\u015flevindedir.\u00a0<strong><b>Gani Baba<\/b><\/strong>\u00a0veya <strong><b>Gani \u015eah<\/b><\/strong>\u00a0ad\u0131, Kani\u015f ad\u0131 gibi Tanr\u0131n\u0131n Ser\u00e7e\u015fme-G\u00fcne\u015f \u00a0san\u0131d\u0131r. Kayseri Kani\u015f m\u00fch\u00fcrlerinde Ana Tanr\u0131\u00e7a k\u00fcrs\u00fc i\u015flevi g\u00f6ren bir koyunun \u00fczerinde , boynuzlu ba\u015fl\u0131kl\u0131 tanr\u0131 ise bo\u011fa ayakl\u0131 k\u00fcrs\u00fclerde oturmaktad\u0131r.Bu imgelerle Tanr\u0131\u00e7a Koyun Abdal,Tanr\u0131 ise Ko\u00e7u Baba\u00a0islevindedir. B\u00f6lgedeki Alevilerin Koyunabdall\u0131, Ko\u00e7ubabal\u0131 ve\u201cS\u0131rt\u0131sar\u0131l\u0131\u201d ad ve s\u0131fatlar\u0131 Hitit-Hurri k\u00f6kenlidir. Kululu ve Sark\u0131\u015fla\u2018da Peserek Da\u011f\u0131, P\u0131n\u0131rba\u015f\u0131&#8217;nda K\u00f6\u015fker Baba Ziyaretleri vard\u0131r.\u00a0Peserek F\u0131rt\u0131na Tanr\u0131s\u0131n\u0131n Pa.Sarruma ,K\u00f6\u015fker ve Ko\u00e7kiri adlar\u0131 da Tanr\u0131 Da\u011f\u0131&#8217;n\u0131 kavratan Ko ve \u0130SKUR (Baal \u0130skur-El Eskeri) temelli Go\u015fkar Baba adlar\u0131ndan kaynakl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Hitit kabartmalar\u0131 aras\u0131nda F\u0131rt\u0131na Tanr\u0131s\u0131\u2019n\u0131n \u00a0arabas\u0131n\u0131 \u00e7eken \u201cHuris\u201d ve \u201cSerris\u201d adl\u0131 iki bo\u011fa vard\u0131r. Bunlara g\u00fcnd\u00fcz ve gece bo\u011falar\u0131 denir.Bu bo\u011falar Kayseri \u015eim\u015fekkaya an\u0131t\u0131nda g\u00f6sterilmi\u015ftir .Hatti G\u00fcne\u015f \u00a0kursu da boynuzlu bir bo\u011fan\u0131n omuzlar\u0131ndad\u0131r. Kursta g\u00fcne\u015fi omuzlayan Serris adl\u0131 g\u00fcne\u015f bo\u011fa S\u00fcmerce g\u00fcne\u015f UTU<sup>S\u0130<\/sup>\u00a0ile Zazaca Sarru-Utusi\u2019den Saretiji veya Serta\u00e7 Bo\u011fa ad\u0131n\u0131 al\u0131r.Bo\u011fa\u00a0\u201cGA\u201d,da\u011f \u201cKO\u201d temelinde <strong><b>\u201cGa-Sarru<\/b><\/strong>\u201d veya \u201c<strong><b>Sar\u0131 Ga\u201d<\/b><\/strong>dan Sar\u0131 \u00d6k\u00fcz, Ga Sarru Tiji\u2019den g\u00fcne\u015f ta\u00e7l\u0131, Hazzi Da\u011f\u0131\u2019n\u0131n omuzu \u00a0imgesiyle de Zazaca \u201c<strong><b>Ga Serri M\u0131l\u0131k Hazzi<\/b><\/strong>\u00a0\u201cad\u0131yla okunmaktad\u0131r.Bu kavramlardan g\u00fcne\u015f-da\u011f imgesiyle<strong><b>\u201cKo Serri\u201d<\/b><\/strong>olan\u0131<strong><b>\u00a0 \u201cKayseri\u201d, \u201cSerri Siu\u201d <\/b><\/strong>olan\u0131 <strong><b>\u201cSaru O\u011flan\u201d,\u201cSerri -M\u0131l\u0131k\u00a0 <\/b><\/strong><strong><b>Hazzi\u201d\u00a0<\/b><\/strong>olan\u0131\u00a0g\u00fc\u00e7l\u00fc kral anlam\u0131nda <strong><b>\u201cSer Melik\u201d\u00a0 <\/b><\/strong>ve \u201c<strong><b>Melik Gazi\u201d<\/b><\/strong>\u00a0\u015fekline girmi\u015ftir. Kayseri, Melikgazi ve Sar\u0131o\u011flan yer adlar\u0131n\u0131n s\u0131rr\u0131 budur.Bu adlar\u0131n Sel\u00e7uklularla bir ili\u015fkisi yoktur.Erciyes Da\u011f\u0131 kendisine adanan madalyonlarda ba\u015f\u0131nda tap\u0131nak,ay, g\u00fcne\u015f ,kartal ve y\u0131ld\u0131z bezekleriyle simgelenmi\u015ftir. Hititlerde G\u00fcne\u015f, tanr\u0131-tanr\u0131\u00e7a nitelikleriyle Sar\u0131 Baba ve Sar\u0131 K\u0131z,bo\u011fa donlu o\u011fullar\u0131 Sarruma ise g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki ad\u0131yla Sar\u0131o\u011flan\u2019d\u0131r. Kayseri Sar\u0131o\u011flan ile Yozgat ve \u00e7orum Sar\u0131mbeyli K\u00f6y adlar\u0131 Tanr\u0131 Sarumma\u00b4n\u0131n ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131rlar. A\u015fa\u011f\u0131daki resimde g\u00f6z\u00fcken Tanr\u0131 Ana, Sar\u0131 K\u0131z, kuca\u011f\u0131ndaki o\u011flu ise Sarumma veya Sar\u0131o\u011flan\u2019d\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><a href=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/hb_1989.281.12.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-4094 aligncenter\" src=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/hb_1989.281.12.jpg\" alt=\"Working Title\/Artist: Seated goddess with a childDepartment: Ancient Near EastCulture\/Period\/Location: HB\/TOA Date Code: 03Working Date: 15th-13th century B.C. Digital Photo File Name: DT873.tif Online Publications Edited By Steven Paneccasio for TOAH 06-01-15\" width=\"283\" height=\"395\" srcset=\"https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/hb_1989.281.12.jpg 1076w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/hb_1989.281.12-215x300.jpg 215w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/hb_1989.281.12-768x1071.jpg 768w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/hb_1989.281.12-735x1024.jpg 735w\" sizes=\"auto, (max-width: 283px) 100vw, 283px\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">\u00a0Sar\u0131k\u0131z-Sar\u0131o\u011flan<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Kayseri \u0130ncesu\u2018daki Omuzu G\u00fcrzl\u00fc veya G\u00fc\u00e7l\u00fc Baba T\u00fcrbesi ve Ziyareti Tanr\u0131 Da\u011f\u0131 Erciyes ve\u00a0 onun \u201cM\u0131l\u0131k Hazzi\u201d ad\u0131yla ili\u015fkilidir.Omuzu G\u00fcrzl\u00fc veya G\u00fc\u00e7l\u00fc baba Sivas Banaz Topuzlu Baba, Anadolu\u2019daki\u00a0Kert-e X\u0131z\u0131r-i (H\u0131z\u0131r Gedikleri), Varto Tar\u0131k Baba,Xorte Kameri,Xorte Delal gibi ziyaretlerle ya\u015famaktad\u0131r. A\u015fa\u011f\u0131da Hititler D\u00f6nemi Omuzu G\u00fcrzl\u00fc Baba motifi verilmi\u015ftir. Alevilikte \u0130nsan Hakk\u0131n binas\u0131 ve ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r.Bu kapsamda halk inanc\u0131nda omuzlar\u0131m\u0131zda durdu\u011funa inan\u0131lan \u201cHay\u0131r\u201d ve \u201c\u015eer\u201d melekleri kavram\u0131 da tanr\u0131y\u0131 ta\u015f\u0131yan \u201cHurri\u201d ve \u201cSerri\u201d adl\u0131 bo\u011fa da\u011flar\u0131n ad\u0131 ve i\u015flevlerinden uyarlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu kapsamda omuzlar\u0131m\u0131zda duran melekler ger\u00e7ekte hayr\u0131n ve \u015ferrin kayna\u011f\u0131 olan tanr\u0131n\u0131n ayaklar\u0131-c\u00fcmle varl\u0131k alemidir.Aleviler bir yerde kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131nda Hakk selam\u0131n\u0131n ard\u0131ndan biri birilerinin omuzlar\u0131ndan \u00f6perlerdi.Bilin\u00e7li olarak\u00a0\u00f6p\u00fclen omuzlar tanr\u0131n\u0131n ayaklar\u0131 imgesindeki\u00a0melekleri yani c\u00fcmle varl\u0131k alemidir<\/p>\n<p style=\"text-align: left; padding-left: 30px;\"><a href=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/IMG_0310.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-2034 aligncenter\" src=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/IMG_0310.jpg\" alt=\"Te\u015fup-Hepat\" width=\"567\" height=\"339\" srcset=\"https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/IMG_0310.jpg 3133w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/IMG_0310-300x179.jpg 300w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/IMG_0310-1024x612.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 567px) 100vw, 567px\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px; text-align: center;\"><em>\u00a0Omuzu G\u00fcrzl\u00fc Dede -Topuzlu Baba , Xortu Delali-Hay\u0131r ve \u015eer Melekleri\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong><b>Kara\u00f6z\u00fc:<\/b><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">B\u00f6lgedeki Alevi yerle\u015fmelerinden olan Kara\u00f6z\u00fc ad\u0131, \u015eahruh K\u00f6pr\u00fcs\u00fc biti\u015fi\u011findeki Kale Tepesi\u2018nin Hisar Kale, H\u0131z\u0131r Kal ve Sarru Kale(Sar\u0131 Kale) gibi adlar\u0131yla Tanr\u0131 Da\u011f\u0131 Erciyes\u2019i bo\u011fa -da\u011f s\u0131fat\u0131yla\u00a0\u00a0ifade eden KURRA\/ KARA HAZZ\u0130 adlar\u0131ndan olu\u015fmaktad\u0131r. Kara Hazzi ad\u0131, Anadolu\u2019nun g\u00f6be\u011findeki Erciyesle evreni bir \u201cKara Yaz\u0131\u201d imgesindedir. Kara\u00f6z\u00fcnden ge\u00e7en K\u0131z\u0131l\u0131rmak K\u0131z\u0131lda\u011f\u2019dan do\u011far. K\u0131z\u0131lda\u011f\u2019\u0131n Zazaca ad\u0131 Ko-o S\u00fcr\u2019d\u00fcr. K\u0131z\u0131l\u0131rma\u011f\u0131n g\u00f6zeleri \u201cK\u0131zlar Sinesi\u201d ad\u0131yla an\u0131l\u0131r.B\u00f6lge bu adlarla tarih boyunca K\u0131z\u0131lba\u015f Diyar\u0131\u2019d\u0131r.Ko-o S\u00fcr ad\u0131 K\u0131z\u0131lba\u015f Aslan ile K\u0131z\u0131l Bo\u011fay\u0131,bu temelde K\u0131z\u0131lda\u011f ile Sar\u0131 \u00d6k\u00fcz\u2019\u00fc imgeler.F\u0131rt\u0131na Tanr\u0131s\u0131n\u0131n kar, ya\u011fmur, dolu ve \u00e7a\u011flayan \u0131rmaklarla i\u015flevsel birli\u011fi bitek toprakl\u0131 Kara\u00f6z\u00fc ve \u00e7evresini daima diri ve ye\u015fil bir cennete \u00e7evirmi\u015ftir.Koyu ye\u015fil,sulak yer, Zazaca &#8220;heze&#8221; denilen bal\u00e7\u0131k ve ye\u015ferme Hz.H\u0131z\u0131r\u2019\u0131n en temel simgeleridir.Oturdu\u011fu yerleri ye\u015ferten TAnr\u0131 El, H\u00fcnkar Hazzi Bekta\u015f Veli\u2019nin Ye\u015fil Eli\u2019dir. Dolay\u0131s\u0131yla Kara\u00f6z\u00fc b\u00f6lgesi H\u00fcnkar topra\u011f\u0131, Erciyes ve onu simgeleyen tepeler H\u00fcnkar Makamlar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong><b>KARA\u00d6Z\u00dc -\u015eAHRUH K\u00d6PR\u00dcS\u00dc:<\/b><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Cumhuriyet tarihi boyunca \u00a0bu g\u00fczel k\u00f6pr\u00fc \u201c\u015eahruh\u201d ad\u0131yla bir Sel\u00e7uklu yap\u0131s\u0131 gibi alg\u0131lat\u0131lm\u0131\u015f, y\u00f6re halk\u0131 da Orta Asyal\u0131 ilan edilmi\u015ftir.Tarihi ger\u00e7ek ise farkl\u0131d\u0131r.K\u00f6pr\u00fcn\u00fcn kitabesinde Sel\u00e7uklu ad\u0131 ge\u00e7mez. \u00d6nemli bir ge\u00e7it \u00fczerinde K\u0131z\u0131l\u0131rma\u011f\u0131 a\u015fan k\u00f6pr\u00fc,aslen Zaza veya Lulu k\u00f6kenli olan Z\u00fclkadiro\u011fullar\u0131nca yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.Kitabesinde\u201c<em><i>Bu k\u00f6pr\u00fcy\u00fc Sasaniler nesli Z\u00fclkadir O\u011fullar\u0131ndan Ala\u2019\u00fcddevle \u00a0o\u011flu,\u015eahruh Bey o\u011flu, Mehmet Han 1538\/39 y\u0131l\u0131nda k\u00f6lesi Behram Eli ile tamir ettirdi\u201c <\/i><\/em>a\u00e7\u0131klamas\u0131 yaz\u0131l\u0131d\u0131r.Sasaniler Zaza\u2013Lolan,S\u00fcmer D\u00f6nemi adlar\u0131yla Lulubi\u2019 lerdir. Anadolu\u2019daki Zazalar\u0131n Lolan b\u00f6l\u00fcm\u00fc Alevidir. Kara\u00f6z\u00fc, Sar\u0131o\u011flan, Kululu-Akk\u0131\u015fla , Koyunabdal ve Sark\u0131\u015fla y\u00f6resi Hitit Tabal Devletinin bakiyesi olan Alevilerle mesk\u00fcnd\u00fcr. Yavuz\u00a0ile \u015eah \u0130smail\u00b4in \u00a0\u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 s\u00fcrecinde b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc Azerbaycan\u2019a giden y\u00f6re Alevileri \u0130randa 1794-1925 aras\u0131 ya\u015fayan Kacar Alevi Devletini kurmu\u015flard\u0131r.B\u00f6lgede Sel\u00e7uklu-Osmanl\u0131 ilk D\u00f6neminde Konya-Karaman-K\u0131r\u015fehir-Nev\u015fehir,Ni\u011fde, Ankara, Ere\u011fli, Ta\u015feli-\u0130\u00e7el ve Alanya gibi s\u0131n\u0131rlar\u0131yla Loluva Devleti ile Lolanl\u0131 Karamano\u011fullar\u0131 Devleti h\u00fck\u00fcm s\u00fcrmekte idi. Kara\u00f6z\u00fc ile Sar\u0131o\u011flan y\u00f6resi Yedibucak Av\u015farlar\u0131, Ku\u015f\u015far\u0131l\u0131lar\u0131 (Ku\u015f\u015faray) \u00f6z\u00fcyle Hitit Alevi Halk\u0131d\u0131r. O\u011fuz T\u00fcrkmeni kavram\u0131 bo\u011fa-da\u011f\u0131n\u201cG\u00f6k \u00d6k\u00fcz\u201d san\u0131 ile F\u0131rt\u0131na Tanr\u0131s\u0131 Taru ve Komana adl\u0131 k\u00fclt merkezinden kaynakl\u0131d\u0131r. Yedibucak Av\u015far\u0131 Alevili\u011fin rit\u00fcel yedi say\u0131s\u0131, yedi derya,yedi kat g\u00f6k ve yer gibi g\u00fcne\u015fin yedi gezegenini kavratmaktad\u0131r. Bu halk\u0131n Orta Asya ile ili\u015fkisi bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Sasani h\u00fck\u00fcmdar\u0131n\u0131n \u00a0Ala\u2019\u00fcddevle ad\u0131 ,devletin\u00a0Ali\u2019si ,\u015eahruh ad\u0131ysa onun aslan\u0131 imgesindedir. K\u00f6pr\u00fcn\u00fcn \u015eahruh \u015feklinde okunan ad\u0131 ,kitabesindeki aslan ve \u00fcz\u00fcm sembolleriyle yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Hitit\u00e7e \u00a0aslan <em><i>Urmah<\/i><\/em>\u00a0, Zazaca \u201c\u015fer\u201d,su \u201dab\u201d ,S\u00fcmer Su Tanr\u0131s\u0131 Enki&#8217;nin san\u0131 Absu ile <em>E\u2019.A sarru\u00a0<\/em>k\u00f6kenli suyun ba\u015f\u0131ndaki aslan\u0131 kavratan \u201cAb\u015fer, Abba\u015fer, Abbazer gibi adlar\u0131n kal\u0131tlar\u0131 Irmak ve Av\u015far\u2019d\u0131r.S\u00fcmerce \u201curmah\u201d kavram\u0131 aslan\u0131 ,\u201dUrmah Lu&#8221; veya &#8220;Urmah Ziti\u201d aslan adam\u0131 tan\u0131mlar. Su aslan\u0131n\u0131n \u201cUrmah\u201d ad\u0131 \u0131rmak kelimesinin k\u00f6kenidir. Zazaca su sesine \u201c\u015f\u0131r\u0131k\u201d, k\u00fc\u00e7\u00fck aslana \u201c\u015eeriq\u201d denir. \u015eahruh ad\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck aslan temelinde \u201c\u015ear\u0131k\u201dd\u0131r. \u015ear\u0131k Tara ad\u0131, Tanr\u0131 Taru ve aslan\u0131 tanr\u0131 ve g\u00fcne\u015f i\u00e7eri\u011findedir. Zazaca <em><i>\u201c\u015ear\u0131k \u015f\u0131vano- Mem\u0131k Gavano\u201d<\/i><\/em>\u00a0tekerlemesi \u00a0Hurrice \u0131rmak \u201c<em><i>Suwenna\u201d<\/i><\/em>\u00a0davar \u00e7oban\u0131 \u201cgavan-\u015f\u0131van\u201d, \u0131rma\u011f\u0131n \u00a0aslan imgeli co\u015fkun \u00a0ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 belirten \u201c\u015ear\u0131k\u201d ile \u0131rmaktan su \u00a0i\u00e7en davarlar\u0131n bereketli memeleriyle \u201cmem\u0131k\u201d kavramlar\u0131n\u0131 kavrat\u0131r.Kitabedeki aslan, k\u00f6pr\u00fcn\u00fcn adand\u0131\u011f\u0131 ki\u015fi ad\u0131n\u0131n \u201c\u015eahruh\u201d de\u011fil, \u201c\u015ear\u0131k-Aslan\u201d oldu\u011funu, dolay\u0131s\u0131yla k\u00f6pr\u00fcy\u00fc Aslan \u2013G\u00fcne\u015f K\u00f6pr\u00fcs\u00fc,\u00a0\u0131rma\u011f\u0131 ise K\u0131z\u0131l Urmah (K\u0131z\u0131l\u0131rmak) adlar\u0131yla \u00a0kavrat\u0131r. \u00dcz\u00fcm salk\u0131mlar\u0131 \u201cK\u0131rklar\u0131n \u00dcz\u00fcm\u00fc\u201d ile Hitit\u00e7e-Zazaca \u201cHazzi Tiri\u201d temelinde aslan\u0131 art ba\u011flam\u0131ndaki g\u00fcne\u015fle ili\u015fkilendirir. Zazaca k\u00f6pr\u00fc \u201cP\u0131rd\u201d,kanat \u201cper\u201ddir. Sekiz g\u00f6zl\u00fc,perli-kanatl\u0131 veya kemerli k\u00f6pr\u00fc, Zazaca \u201cPer-i Hey\u015ftan\u201d ad\u0131yla tan\u0131mlan\u0131r.Alevi-Bekta\u015fi simgecili\u011finde \u201cP\u0131r-i Hey\u015ftan\u201d kavram\u0131 \u00a0ay ve i\u00e7indeki sekizgen y\u0131ld\u0131zla tan\u0131mlan\u0131r. K\u00f6pr\u00fclerdeki her bir kemer kanatl\u0131 birer bo\u011fa ve suya inmi\u015f kanatl\u0131 ay ile g\u00fcne\u015f imgesindedir. Kemerlerin kilit ta\u015flar\u0131 g\u00fcne\u015f bo\u011fan\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131\u2013tanr\u0131y\u0131 simgeler. Ay\u2019\u0131n Kamer ad\u0131, bo\u011fa s\u0131rt\u0131 imgeli kemerleri \u201cKamer\u201d ad\u0131yla \u00a0kavrat\u0131r.Ta\u015f kemerler insan\u0131n bel kemeri imgesinde \u201cKo-Mar \u201ctemelli birer \u00a0y\u0131land\u0131r. Kemerlerin tokas\u0131 iki bo\u011fa \u00a0veya bo\u011fa-inek ba\u015f\u0131n\u0131 imgeler. Alacah\u00f6y\u00fck kap\u0131 giri\u015finde oldu\u011fu gibi Hatti ve Hititlerde bo\u011fa, tanr\u0131 sembol\u00fc ve evrenin bel kemeri ve \u00e7oban\u0131d\u0131r.K\u00f6pr\u00fcn\u00fcn kitabe k\u00f6\u015fk\u00fcn\u00fcnden kalan ni\u015f \u015feklindeki k\u0131sma Aleviler \u00a0&#8220;Kulun\u00e7 Kayas\u0131&#8221;, \u00a0Siyasal \u0130slamc\u0131lar ise Kabe&#8217;ye bakan &#8220;mihrap&#8221; demektedir.Do\u011frusu \u00a0kitabeyi,dolay\u0131s\u0131yla \u00a0k\u00f6pr\u00fcn\u00fcn adand\u0131\u011f\u0131 tanr\u0131n\u0131n omuzlad\u0131\u011f\u0131 Kulun\u00e7 Kayas\u0131 &#8216;d\u0131r. Hazzi Bekta\u015f-I Veli\u00a0 ve Hamza Baba&#8217;ya ait kulun\u00e7 kayalar\u0131 veya k\u0131z\u0131l kayalar Kanatl\u0131 G\u00fcne\u015fi kavrat\u0131r.Dolay\u0131s\u0131yla k\u00f6pr\u00fc g\u00f6k deryada u\u00e7an Kanatl\u0131 G\u00fcne\u015f imgesindedir. K\u00f6pr\u00fcn\u00fcn Kitabe K\u00f6\u015fk\u00fc namaza konu edilemez.A\u00e7\u0131l\u0131mlar\u0131 birle\u015ftirdi\u011fimizde Ay Ali,G\u00fcn Aslan- \u015ear\u0131k, Kamer ise Ali\u2019nin Kamberi\u2019dir. K\u00f6pr\u00fc, suyun \u00fczerindeki kanatl\u0131 g\u00fcne\u015f-ay ve kanatl\u0131 bo\u011fa imgesindedir. Dolay\u0131s\u0131yla bu k\u00f6pr\u00fc tanr\u0131ya \u00a0adanm\u0131\u015ft\u0131r.Ad\u0131 P\u0131r-de \u015ear\u0131k ,P\u0131r-de Estan, P\u0131r-de Ali\u2019dir.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong><b>TALAS<\/b><\/strong>,<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Talas ad\u0131,Tanr\u0131y\u0131 ta\u015f\u0131yan g\u00fc\u00e7l\u00fc bo\u011fa i\u015flevindeki da\u011f\u0131n \u201cSerissu Tilla\u201d ad\u0131ndan uyarlanan \u201cTilla Siu\u201c k\u00f6kenlidir. Tilla \u00e7ift tepeli da\u011f anlam\u0131 da ta\u015f\u0131r. Hattu\u015fa Yaz\u0131l\u0131kaya&#8217;da Tanr\u0131 Te\u015fup&#8217;un y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc insan ba\u015fl\u0131 iki Da\u011f Tanr\u0131s\u0131 Serissu Tilla\u00a0 ve Zazaca Tu Lu ,ve Hak Tealla adlar\u0131yla an\u0131lmaktad\u0131r. Hitit\u00e7e Siu I\u015f\u0131k Tanr\u0131s\u0131\u2019d\u0131r. Vallahi, Billahi ve Tillahi \u015feklindeki yemin kal\u0131plar\u0131 bu i\u00e7erikleri aktar\u0131rlar. Kayseri, Kara\u00f6z\u00fc, Melik Gazi, Talas, Develi ve Sar\u0131o\u011flan \u0130l\u00e7e adlar\u0131n\u0131n \u00a0s\u0131rr\u0131 Anadolu tanr\u0131lar\u0131 ve makamlar\u0131d\u0131r.T\u00fcrk \u0130slamc\u0131 egemen g\u00fc\u00e7, bu varl\u0131\u011f\u0131 hurafelerle \u00f6rtm\u00fc\u015f, y\u00f6renin Alevi kimli\u011fiyle ki\u015fili\u011fini inkar etmi\u015f, b\u00f6lgeyi Anadolu d\u0131\u015f\u0131ndan getirdi\u011fi Tatar, \u00c7erkez vb. haklarla kolonize etmi\u015ftir. Kayseri Kani\u015f, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde K\u00fcltepe H\u00f6y\u00fc\u011f\u00fc denilen tarihi kent Hatti Devleti&#8217;nin ilk Ba\u015fkentidir. Erciyesin eteklerinde kurulu bu ba\u015fkent, \u00fcretti\u011fi Hatti K\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn evrensel de\u011ferleriyle bu topra\u011fa k\u00f6k salm\u0131\u015f, t\u00fcm asimilasyonlara ra\u011fmen \u00f6z\u00fcyle varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyarak g\u00fcn\u00fcm\u00fcze ta\u015f\u0131may\u0131 ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong><b>SARIZ\u00a0<\/b><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Kalender \u00c7elebi Osmanl\u0131yla Sar\u0131z\u2013Elbistan y\u00f6resinde sava\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.Elbistan Dulkadiro\u011fullar\u0131n\u0131n Ba\u015fkentidir. Dulkadir veya Zulkadir\u00a0\u00dclkesi Halep-Amanos Da\u011flar\u0131 do\u011fusu,Malatya \u00a0Harput ve Dersimi kapsayan bir alandad\u0131r. B\u00f6lgede yo\u011fun olarak Aleviler ya\u015famakta idi.Ne yaz\u0131k ki, t\u0131marlar\u0131 al\u0131narak Z\u00fclfikar\u2019dan \u201cDal Fukara\u201d durumuna d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclen Dulkadirlilerin t\u0131mar ihaneti sonucu Kalender \u015eah Hakka y\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f, m\u00fccadele kaybedilmi\u015ftir. Sar\u0131z Ba\u015f\u0131 ,Sar\u0131z \u00c7ay\u0131 ve eskiden Saroz ad\u0131yla an\u0131lan Seyhan Irma\u011f\u0131 adlar\u0131 G\u00fcne\u015f Bo\u011fa Serri ve Sar\u0131o\u011flan adlar\u0131yla ayn\u0131d\u0131r.Kayseri Sar\u0131z, Sivas Ula\u015f(Lula\u015f)-Sarissa, Varto Sar\u0131ce yer adlar\u0131 Hatti G\u00fcne\u015fi\u2018nden kaynakl\u0131d\u0131r.Elbistan ad\u0131, Hatti G\u00fcne\u015fi temelinde\u201cAli Ba.Estan\u201dyani G\u00fcne\u015f Ali ve Alevistan, G\u00fcne\u015fin bo\u011fa donuyla Gavestan anlam\u0131ndad\u0131r. Sar\u0131z -Elbistan y\u00f6resi \u00a0Hezanl\u0131(Hazzi AN) , Binbo\u011fa, Nurhak ,Engizek ve Turna Da\u011flar\u0131yla \u00e7evrilidir. Hezanl\u0131 ad\u0131n\u0131n k\u00f6keni Hititce \u00a0Hazzi, Binbo\u011fa ad\u0131 , Bin Tanr\u0131, Nurhak Nar-u Hak(ate\u015f-toprak),Engizek ad\u0131\u00a0Tanr\u0131 ENK\u0130, Turna Da\u011f\u0131 \u00f6zg\u00fcn ad\u0131yla \u201cKal ENK\u0130\u201d\u00a0Kulungo\u00a0veya Kuluncak\u2019d\u0131r. Sar\u0131z ile Tufanbeyli aras\u0131ndaki \u201cKomana \u015ear\u201d kenti Hatti-Hurri Tanr\u0131s\u0131 Sarumma ve anas\u0131 olan Tanr\u0131\u00e7a Hepat\u2019a adanm\u0131\u015f Tanr\u0131 Kom\u00fcn\u00fc niteli\u011findeki \u00a0k\u00fclt merkezidir.Hitit b\u00fcy\u00fck krallar\u0131 burada Hatti \u00dclkesinin varolu\u015f bayramlar\u0131n\u0131 kutlam\u0131\u015flard\u0131r. MA Tap\u0131na\u011f\u0131 ger\u00e7ekte Komana \u00a0\u015ear Tap\u0131na\u011f\u0131d\u0131r. Hatti \u00fclkesi da evreni bir Kom\u00fcn-\u00fc Ali\u2019dir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>ANADOLU\u00b4DA \u00a0HATT\u0130-H\u0130T\u0130T VE HURR\u0130\u00a0D\u00d6NEM\u0130\u00a0\u00a0ALEV\u0130\u00a0YERLE\u015eMELER\u0130\u00a0(1) ADLARI S\u00dcMERCE \u00a0VE H\u0130T\u0130T\u00c7E OLAN ANADOLU \u00a0KENTLER\u0130 Kemal SOYER Y.Mimar 16.12 2016 (Telif Haklar\u0131 \u00a0Kemal SOYER\u00e9 ait olup izinsiz al\u0131nt\u0131 yap\u0131lamaz,kopyalanamaz,\u00a0\u00e7o\u011falt\u0131larak kullan\u0131lamaz) Anadolu Alevi Halk k\u00fclt\u00fcr\u00fc [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4067,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kadence_starter_templates_imported_post":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[291,240,252,241,246,266,263,262,295,296,290,280,250,274,238,242,278,272,293,304,247,286,270,269,244,239,264,279,283,275,268,254,253,271,261,235,289,234,287,251,288,243,245,267,37,260,276,277,248,257,256,258,292,273,265,285,236,284,259,249,281,282,255,237,294],"class_list":["post-4065","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","tag-adananin-adi","tag-akdag","tag-alevi-sehirleri","tag-ali-dagi","tag-argaios","tag-bala","tag-balgat","tag-balikesir","tag-baliseyh-adi","tag-damalin-adi","tag-dapage-koyu","tag-dara-ene","tag-develi-dev-ali-turbesi","tag-enguru","tag-erciyes-dagi","tag-ganiseyh","tag-gestemerde","tag-hakkari","tag-halafan-koyu","tag-hamurpet-golu","tag-harhara-dagi","tag-hayir-ve-ser-melekleri","tag-haymana","tag-hazro","tag-hinzir-daglari","tag-hirka-dagi","tag-hizir-bali","tag-iskender","tag-istanbul-adi","tag-kangri-cankirir","tag-kanisipi","tag-kanisoriqe","tag-kanispiye","tag-kara-amida","tag-karaman","tag-karaozu","tag-kastamonu-adi","tag-kayseri","tag-kizilirmak","tag-kocu-baba","tag-koosur","tag-koyunabdal","tag-kululu","tag-lales","tag-lolan","tag-lolanda","tag-maras","tag-megakasim","tag-melikgazi","tag-misko","tag-mus","tag-muska-koyleri","tag-nigde","tag-nkara","tag-palu","tag-peserek-dsagi","tag-sahruh-koprusu","tag-sarioglan","tag-sivas-adi","tag-talas","tag-tokat","tag-ulukisla","tag-xinzore","tag-yedi-bucak-avsarlari","tag-zile-zela-bilecik-adi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4065","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4065"}],"version-history":[{"count":106,"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4065\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8972,"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4065\/revisions\/8972"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4067"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4065"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4065"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4065"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}