{"id":5136,"date":"2018-04-13T14:06:23","date_gmt":"2018-04-13T14:06:23","guid":{"rendered":"http:\/\/www.yolunezeli.com\/?p=5136"},"modified":"2021-12-26T21:09:20","modified_gmt":"2021-12-26T21:09:20","slug":"anadoluda-sumer-hattihitit-ve-hurri-donemi-alevi-yerlesmeleri-3-ankara-ve-cankiri-gercegi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/?p=5136","title":{"rendered":"ANADOLUDA\u00a0 S\u00dcMER , HATT\u0130,H\u0130T\u0130T VE HURR\u0130 D\u00d6NEM\u0130 ALEV\u0130 YERLE\u015eMELER\u0130-3  ANKARA VE \u00c7ANKIRI GER\u00c7E\u011e\u0130"},"content":{"rendered":"<p>ANADOLUDA\u00a0 S\u00dcMER ,HATT\u0130,H\u0130T\u0130T VE HURR\u0130 D\u00d6NEM\u0130 ALEV\u0130 YERLE\u015eMELER\u0130-3<\/p>\n<p>ANKARA VE \u00c7ANKIRI GER\u00c7E\u011e\u0130<\/p>\n<p>Kemal SOYER\/Y.Mimar<\/p>\n<p>(Telif haklar\u0131 Kemal SOYER&#8217;E A\u0130TT\u0130R.Kaynak belirtilmeden al\u0131nt\u0131 yap\u0131lamaz , izinsiz kullan\u0131l\u0131p \u00e7o\u011falt\u0131lamaz).<\/p>\n<p>Ankara\u2019n\u0131n \u201cEng\u00fcr\u00fc\u201d , \u00c7ank\u0131r\u0131\u2019n\u0131n \u201cKengri\u201d adlar\u0131 S\u00fcmer \u00dclkesinin \u00f6zg\u00fcn ad\u0131 K\u0130.ENGUR (Irmaklararas\u0131\u00a0 toprak) ile Su ,Toprak ve Bilgelik Tanr\u0131s\u0131 ENK\u0130&#8217;nin (ANK\u0130 ) E.&#8217;ENGUR.RA \u015feklindeki makam ad\u0131ndan ,\u015eaban\u00f6z\u00fc ad\u0131 Hattice tanr\u0131 \u015eAPU ve Hitit\u00e7e Tanr\u0131 Da\u011f\u0131 Hazzi\u00a0 temelli \u201c\u015eUPAN\u0130 HAZZ\u0130\u201dden , Eldivan \u0130l\u00e7esinin \u00f6zg\u00fcn \u201cDUMLU\u201d veya \u201cD\u00dcMEL\u0130\u201d\u00a0 ad\u0131 da, Erzurum Dumlu Baba Da\u011f\u0131\u2019na ad\u0131n\u0131 veren\u00a0 S\u00fcmerin Irmakl\u0131 Tanr\u0131s\u0131 DUMULU BABA(H\u0131z\u0131r Kal Enki) ve F\u0131rat Nehri\u2019nin Hitit\u00e7e \u0130D.MALA\u00a0 ad\u0131ndan geliyor. Bu adlar\u0131 ta\u015f\u0131yan Ba\u015fkent Ankara ile \u00c7ank\u0131r\u0131 temelde birer S\u00fcmer-Hitit Alevi yerle\u015fmeleridir.<\/p>\n<p>Y\u0131llar \u00f6ncesinden bildi\u011fim bu ger\u00e7e\u011fi\u00a0 yerinde belgelemek amac\u0131yla y\u00f6reden gelen daveti f\u0131rsat bilerek \u00a011 Nisan 2018 g\u00fcn\u00fc\u00a0 Hac\u0131 Ali Turabi BABA Dergah\u0131 yetkilileriyle birlikte \u015eaban\u00f6z\u00fc\u00a0 \u00fczerinden\u00a0 Dergah\u0131n bulundu\u011fu Mart K\u00f6y\u00fc\u2019ne gittim. Evliya Tepesi\u2019ne s\u0131rt\u0131n\u0131 veren\u00a0 Mart K\u00f6y\u00fc Eldivan veya Erduran Da\u011f\u0131\u2019n\u0131n eteklerinde kurulu. Kurucusu olan Hac\u0131 Ali Turabi Baba\u2019n\u0131n mekan\u0131 K\u00f6y\u00fcn merkezinde ,sonradan yap\u0131lan T\u00fcrbesi ise eski bir Tanr\u0131 Makam\u0131 olan Ziyaret Tepesi \u00fczerinde in\u015faa edilmi\u015f.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><a href=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/IMG_1600.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-5137\" src=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/IMG_1600.jpg\" alt=\"\" width=\"411\" height=\"309\" srcset=\"https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/IMG_1600.jpg 3264w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/IMG_1600-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/IMG_1600-768x576.jpg 768w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/IMG_1600-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/IMG_1600-65x50.jpg 65w\" sizes=\"auto, (max-width: 411px) 100vw, 411px\" \/><\/a>\u015eABAN\u00d6Z\u00dc MART K\u00d6Y\u00dc<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/IMG_1612.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-5140\" src=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/IMG_1612.jpg\" alt=\"\" width=\"413\" height=\"310\" srcset=\"https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/IMG_1612.jpg 3264w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/IMG_1612-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/IMG_1612-768x576.jpg 768w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/IMG_1612-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/IMG_1612-65x50.jpg 65w\" sizes=\"auto, (max-width: 413px) 100vw, 413px\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">MART K\u00d6Y\u00dc HACI AL\u0130 TURAB\u0130 BABA T\u00dcRBES\u0130<\/p>\n<p>T\u00fcrbe ziyareti s\u0131ras\u0131nda y\u00f6reyle ilgili genel bilgileri ald\u0131ktan sonra yakla\u015f\u0131k 1800 m rak\u0131ml\u0131 Eldivan veya\u00a0 Erduran Da\u011f\u0131\u2019n\u0131n zirvesindeki Tanr\u0131 Makam\u0131na do\u011fru yola \u00e7\u0131kt\u0131k. Anadolu\u2019nun bir \u00e7ok yerinde oldu\u011fu gibi, zirvede etraf\u0131 at nal\u0131 bi\u00e7iminde y\u0131\u011f\u0131l\u0131 ta\u015flardan olu\u015fturulan sembolik bir \u00a0Makam\u2019 la kar\u015f\u0131la\u015fmay\u0131 umuyordum. Ancak ; bilindik asimilasyon kapsam\u0131nda 2017 de\u00a0 Sivas Sara\u00e7 K\u00f6y\u00fc \u015eeme Baba Ziyaretine yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi, S\u00fcmer,Hatti,Hurri ve\u00a0 Hitit d\u00f6nemlerinden beri Alevilerce\u00a0 olu\u015fturulan F\u0131rt\u0131na Tanr\u0131s\u0131 Makamlar\u0131ndan biri olan Eldivan -Erduran Da\u011f\u0131 zirvesinde, B\u0130R, \u0130R\u0130 ve D\u0130R\u0130 Tanr\u0131y\u0131 \u00f6l\u00fcml\u00fc\u00a0 olarak alg\u0131latan beton bir mezar yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.Makam\u0131n ete\u011finde Turabi Baba&#8217;n\u0131n f\u0131rlatt\u0131\u011f\u0131 asadan ye\u015ferdi\u011fine inan\u0131lan Koca \u00c7\u0131nar Ziyareti ve a\u015fa\u011f\u0131daki d\u00fczl\u00fckte Ziyaretin tabii\u00a0 bir par\u00e7as\u0131 olarak kutsanan p\u0131nar \u00e7a\u011fl\u0131yordu.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/indir-5-e1439643103612.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-2001 aligncenter\" src=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/indir-5-e1439643103612.jpg\" alt=\"\" width=\"161\" height=\"223\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">Anadolu F\u0131rt\u0131na Tanr\u0131s\u0131-Erduran Baba-\u015eah-\u0131 Merdan Ali<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/IMG_1618.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-5138\" src=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/IMG_1618.jpg\" alt=\"\" width=\"436\" height=\"327\" srcset=\"https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/IMG_1618.jpg 3264w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/IMG_1618-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/IMG_1618-768x576.jpg 768w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/IMG_1618-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/IMG_1618-65x50.jpg 65w\" sizes=\"auto, (max-width: 436px) 100vw, 436px\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">AL\u0130 D\u0130VANI-ERDURAN MAKAMI-FIRTINA TANRISI MAKAMI<\/p>\n<p>Turabi Baba Derne\u011fi Ba\u015fkan\u0131 Ali DEDEO\u011eLU Ulu Makamla ilgili \u015fu hikayeyi aktard\u0131 .Da\u011f\u0131n Eldivan Kasabas\u0131na bakan eteklerinde yer alan Hac\u0131bey K\u00f6y\u00fcnden\u00a0 bir \u00e7oban g\u00fcn\u00fcn birinde koyunlar\u0131yla zirveye geldi\u011finde orada Hac\u0131 Bekta\u015f-\u0131 Veli,Seyh \u015eaban-\u0131 Veli, S\u00fccaattin Veli gibi tanr\u0131ya yak\u0131n ulular\u0131n Cem halinde olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr ve koyunlar\u0131n\u0131n do\u011fadan beslenme hakk\u0131 i\u00e7in bir koyun kurban etmek ister. Onlar itiraz etseler de \u00e7oban koyunu kurban eder.Bunun \u00fczerine Erenler Serveri H\u00fcnkar Hac\u0131 Bekta\u015f-\u0131 Veli \u00e7obana Eldivan Da\u011f\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131ndaki San\u0131 Da\u011f\u0131&#8217;n\u0131 yurt olarak verir.\u00c7oban oraya ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda Hakka y\u00fcr\u00fcr ve koyunlar etraf\u0131nda mele\u015ferek semaha dururlar.S\u00fcr\u00fcn\u00fcn sahibi\u00a0 Erenlerle bulu\u015fup \u00e7oban\u0131 \u00a0ve s\u00fcr\u00fcs\u00fcn\u00fc sorar, \u00e7obana \u00a0yurt olarak San\u0131 Da\u011f\u0131\u2019n\u0131n verildi\u011fi s\u00f6ylenince oraya var\u0131r, ger\u00e7e\u011fi g\u00f6zleriyle g\u00f6r\u00fcr ve erenlere ikrar verir.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/IMG_1629.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-5139\" src=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/IMG_1629.jpg\" alt=\"\" width=\"441\" height=\"331\" srcset=\"https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/IMG_1629.jpg 3264w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/IMG_1629-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/IMG_1629-768x576.jpg 768w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/IMG_1629-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/IMG_1629-65x50.jpg 65w\" sizes=\"auto, (max-width: 441px) 100vw, 441px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Yukar\u0131daki hikaye bir b\u00fct\u00fcn olarak S\u00fcmer, Hatti ,Hitit ve Hurri Tanr\u0131 Mitoslar\u0131ndan kaynakl\u0131 Anadolu Eren ve Evliyalar\u0131yla ilgili\u00a0 yerel bir versiyonudur.Hikayeyi bu temelde ele al\u0131p irdeledi\u011fimizde, Anadolu\u2019nun \u00a0kadim tanr\u0131lar\u0131yla \u00a0makamlar\u0131n\u0131n \u00a0adlar\u0131 bu co\u011frafyada a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde yer alm\u0131\u015ft\u0131r:<\/p>\n<p><strong>Eldivan \u2013 Erduran\u00a0 Da\u011f\u0131<\/strong>: Hitit eserlerinde elinde balta ve \u015fim\u015fek demeti tutan F\u0131rt\u0131na Tanr\u0131s\u0131\u2019na makam olarak adanm\u0131\u015f\u00a0 da\u011flardan biridir. Eldivan formundaki ad, ger\u00e7ekte S\u00fcmerce Hava Tanr\u0131s\u0131\u00a0 EL (EL\u0130-AL\u0130) ve Hitit\u00e7e <sup>d <\/sup>.W (F\u0131rt\u0131na Tanr\u0131s\u0131n\u0131n logosu) ve \u00a0g\u00f6k AN\u2019dan olu\u015fan ad bir b\u00fct\u00fcn olarak Eldivan ve Erenlerin topland\u0131\u011f\u0131 divan olarak AL\u0130 D\u0130VANI\u00a0 formunda haf\u0131zaya al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Hitit\u00e7e asker ER\u0130N, F\u0131rt\u0131na Tanr\u0131s\u0131\u00a0 TARU ve g\u00f6k AN temelli Erduran ad\u0131 ise tanr\u0131n\u0131n sava\u015f\u00e7\u0131\u00a0 i\u015flevini tan\u0131ml\u0131yor. S\u00fcmerlerde tanr\u0131lar\u0131n Ba\u015f Tanr\u0131 EL&#8217;in ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda topland\u0131klar\u0131 DUKU adl\u0131 bir da\u011f motifi\u00a0 var ve bu ad zamanla Tekke ve Da\u011f formuna\u00a0 evrilmi\u015ftir.Benzer \u015fekilde Hititlerin Hattu\u015fa Yaz\u0131l\u0131kaya A\u00e7\u0131k Hava Tap\u0131na\u011f\u0131 da Hatti \u00dclkesi tanr\u0131lar\u0131n\u0131n her \u0130lkbaharda topland\u0131klar\u0131 Tanr\u0131 Divan\u0131&#8217;d\u0131r. Anadolu Alevileri\u00a0 bu temelde tanr\u0131 makam\u0131 olan da\u011flarda ya\u011fmur ya\u011fd\u0131rma t\u00f6renleri, Asitane,Tekke ve Zaviye ad\u0131 verilen yerlerde ise toplan\u0131p Cem Ayini yapmaktad\u0131rlar.Ayn\u0131 \u015fekilde bu kadim gelenekleri ya\u015fatan\u00a0 Hac\u0131 Bekta\u015f-\u0131 Veli Dergah\u0131 Anadolu\u2019nun Ser\u00e7e\u015fme Tanr\u0131 Makam\u0131\u00a0 yani, Ali Divan\u0131\u2019d\u0131r. S\u00fcmer ve Suriye Ra\u015f \u015eamra\u00a0 tabletlerinde Tanr\u0131 EL\u2019in Makam\u0131n\u0131n F\u0131rat\u2019\u0131n do\u011fdu\u011fu da\u011f\u0131n LEL veya LALAPADUVA DA\u011eI&#8217;n\u0131n (LULU veya LULUB\u0130 DA\u011eI ) ba\u015f\u0131nda oldu\u011fu a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmi\u015ftir.Hitit\u00e7e ID MALA ad\u0131 verilen F\u0131rat\u2019tan kaynakl\u0131 olarak da\u011f\u0131n ad\u0131 Dumlu Baba\u2019d\u0131r.G\u00fcncel Dumlu ad\u0131 ile LEL vaya LALAPA DA\u011e adlar\u0131 (Tanr\u0131 Te\u015fup&#8217;un y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc iki da\u011f) S\u00fcmerce \u0130nsanl\u0131k kavram\u0131 DUMU.LU .ULU. LU \u00a0ile LULUB\u0130\u00a0 Halk ad\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r.LEL ad\u0131 S\u00fcmer Tanr\u0131s\u0131\u00a0 EL veya EN-L\u0130L ad\u0131yla \u00f6zde\u015ftir.Bu nedenle F\u0131rat\u0131n ba\u015f\u0131ndaki Tanr\u0131 EL ,toplumsal haf\u0131zaya\u00a0 Ali ve \u201cCE-L\u0130L\u201dad\u0131yla al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p><strong>AL\u0130 D\u0130VANI yak\u0131n\u0131ndaki\u00a0 \u00c7am A\u011fac\u0131<\/strong> : Koca \u00c7\u0131nar\u0131n Turabi Baba\u2019n\u0131n f\u0131rlatt\u0131\u011f\u0131 asadan ye\u015ferdi\u011fine inan\u0131lmaktad\u0131r. A\u011fac\u0131n t\u00fcm dallar\u0131 \u00e7ad\u0131r formunda yere inmi\u015f olup,g\u00f6lgesi yakla\u015f\u0131k 280 m2\u2019dir. Asa A\u011fa\u00e7 motifi, S\u00fcmerlerden beri k\u00fclt unsuru olan Hayat A\u011fac\u0131 ile tanr\u0131lar\u0131n elinde ye\u015ferip bin bir varl\u0131k donuna giren kutsal asaya dayan\u0131yor.Bir \u00e7ok g\u00f6rsel eserde S\u00fcmer tanr\u0131lar\u0131n\u0131n\u00a0 ellerinde halka ve asa var.Halka evren ile tanr\u0131 makam\u0131n\u0131 ,asa ise ye\u015feren evreni\u00a0 ve do\u011fru yolu simgeliyor. Hak Yolu\u2019nun sembol\u00fc olan asan\u0131n Alevilikte Tar\u0131k,Tar\u0131k-\u0131 Evliya, \u00c7up,Sardeste gibi adlar\u0131 var.Hattice F\u0131rt\u0131na Tanr\u0131s\u0131 TARU , Hitit\u00e7e a\u011fa\u00e7 kavram\u0131 \u201cTARU\u201d Zazaca a\u011fa\u00e7 \u201cdare\u201ddir. Bu temelde tar\u0131k kavram\u0131 do\u011fru yol , tarih ve\u00a0 t\u00f6re, yarg\u0131 anlam\u0131ndaysa \u201cDAR\u201danlam\u0131na geliyor.Ayin-i Cemlerde Erenler huzurunda dara duran her can\u201cElifi Asa&#8221;\u00a0 ve &#8220;Taru&#8221;denilen\u00a0 a\u011fa\u00e7 formunda\u00a0 Hakk ile Hakk olup sorulanlara ger\u00e7ek cevaplar\u00a0 veriyor.Varl\u0131\u011f\u0131 birleyen\u00a0 ate\u015f,hava su ve topraktan olu\u015fan evreni a\u011fac\u0131n &#8220;TARU&#8221; ve &#8220;Turab&#8221; ad\u0131yla \u00fcst \u00f6l\u00e7ekte simgeledi\u011fi tanr\u0131 Hattice TARU, g\u00fcncel Alevilikte A\u011fa\u00e7 Ereni ve Turabi Baba\u00a0 ad\u0131yla an\u0131l\u0131yor . Anadolu\u2019daki Toros Da\u011f\u0131 ad\u0131n\u0131 makam olarak adand\u0131\u011f\u0131 Tanr\u0131 TARU\u2019dan alm\u0131\u015f.Abdal Musa T\u00fcrbesinin ard\u0131ndaki DUR DA\u011eI\u00a0 ger\u00e7ekte TUR-\u0130 S\u0130NA da\u011f\u0131n\u0131 sembolize ediyor. Musa\u2019n\u0131n Tur-i Sina Da\u011f\u0131nda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc AL\u0130 ,o d\u00f6nemde ya\u015famam\u0131\u015f\u00a0 olan Arabistanl\u0131 Ebu Talib\u2019in o\u011flu de\u011fil, Ezel Ali ad\u0131yla S\u00fcmer Tanr\u0131s\u0131 Eli\u2019dir.<\/p>\n<p><strong>Eldivan\u2019n\u0131n \u00f6zg\u00fcn ad\u0131 D\u00dcMEL\u0130 , ard\u0131ndaki Dumlu Da\u011f\u0131 ve \u00f6n\u00fcndeki D\u00fcmeli \u00a0Ovas\u0131<\/strong>: Anadolu Uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n Ser\u00e7e\u015fmesi olan S\u00fcmer Su Toprak ve Bilgelik Tanr\u0131s\u0131 Enki\u2019nin lakap adlar\u0131ndan biri F\u0131rat Nehri\u2019nin Hitit\u00e7e ID MALA ad\u0131ndan kaynakl\u0131 DUMULU BABA\u2019d\u0131r. Omuzlar\u0131ndan F\u0131rat ve\u00a0 Dicle nehirlerinin akmas\u0131 nedeniyle , Zazaca omuz \u201cMIL\u201d ,S\u00fcmerce y\u0131ld\u0131z belirtceci \u201cMUL \u2013LU\u201d temelli Dumlu veya DIMIL\u0130 ad\u0131 ta\u015f\u0131yan tanr\u0131, karl\u0131 da\u011flardan akan\u00a0 \u0131rmaklar\u0131 \u00e7a\u011flatan \u00a0i\u015fleviyle Eldivan \u0130l\u00e7esi , ard\u0131ndaki Da\u011f ve \u00f6n\u00fcndeki ovaya\u00a0 S\u00fcmer ve Hitit\u00e7e Dumlu\u00a0 veya D\u00fcmeli \u00a0ad\u0131yla oturtulmu\u015ftur. Dumlu ad\u0131 ,ayn\u0131 i\u00e7erikle F\u0131rat Nehrinin do\u011fdu\u011fu Erzurum Dumlu Baba, Diyarbak\u0131r\u2019\u0131n Kulp \u0130l\u00e7esindeki\u00a0 Melul Baba (DUMU.LU.ULU LU ),Sivas ve Varto Mel\u00fcl (MUL LULU) Baba Ziyaret Da\u011f adlar\u0131yla ya\u015f\u0131yor. S\u00fcmerlerin halk ad\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde DIMIL\u0130 ve\u00a0 D\u00fcmbeli\u00a0 formuna giren Dumu Lulu\u2019dur. S\u00fcmerce insan LU,\u0130nsan \u00e7ifti LULU,Halk ise DUMU.LU.ULU.LU kavram\u0131yla ifade edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/enki.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-4968 aligncenter\" src=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/enki.jpg\" alt=\"\" width=\"282\" height=\"179\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">SU TOPRAK VE B\u0130LGEL\u0130K TANRISI -D\u00dcMEL\u0130 BABA- DEM AL\u0130<\/p>\n<p><strong>San\u0131 Da\u011f\u0131, \u0130nanl\u0131 ve San\u0131 Deresi adlar\u0131<\/strong> :Hitit\u00e7e tanr\u0131 kavram\u0131 \u201cS\u0130UN\u0130\u201d, Hurrice \u0131rmak \u201cSuwenna\u201dd\u0131r.Bu adlar halk belle\u011finde Zazaca\u00a0 \u00e7oban anlam\u0131nda \u201c\u015euane\u201d formundan T\u00fcrk\u00e7e aksanda \u201d SANI \u201cformuna girmi\u015ftir. Tanr\u0131n\u0131n \u00c7oban(Suini) i\u015fleviyle durdu\u011fu SANI DA\u011eI halk belle\u011finde F\u0131rt\u0131na Tanr\u0131s\u0131n\u0131n Hattice ad\u0131 olan TARU ve Hitit\u00e7e Tanr\u0131 kavram\u0131 Siuni&#8217;den kaynakl\u0131 olan Tur-i Sina ile \u0130brahim-i Sani&#8217;dir.Buradaki SANI DA\u011eI ger\u00e7ekte Tur-\u0130 Sina ad\u0131yla Tanr\u0131y\u0131 ve\u00a0 Makam\u0131n\u0131 temsil etmektedir.Evreni\u00a0 kavramla\u015ft\u0131rmada g\u00f6k kubbedeki y\u0131ld\u0131zlar mal ve davar s\u00fcr\u00fcs\u00fc, tanr\u0131 ise\u00a0 evrenin \u00e7oban\u0131d\u0131r. Bu nedenle Peygamberlerin \u00e7o\u011fu \u00f6ncelikle \u00e7oban i\u015flevine girmektedir. Ali Divan\u0131 mitosunda yer verilen San\u0131 Da\u011f\u0131&#8217;ndaki \u00e7oban\u0131n etraf\u0131nda mele\u015ferek d\u00f6nen koyunlar ger\u00e7ekte semah halindeki evreni-y\u0131ld\u0131zlar\u0131 temsil etmektedir. \u00c7oban Tanr\u0131 \u00a0mitoslar\u0131ndan kaynakl\u0131 olarak Anadolu\u2019da\u00a0 Ko\u00e7u Baba, \u00c7oban\u00a0 Dede ve\u00a0 Koyun Baba Ziyaret ve T\u00fcrbeleri bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/\u0130NANNA.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-4970\" src=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/\u0130NANNA.jpg\" alt=\"\" width=\"191\" height=\"362\" srcset=\"https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/\u0130NANNA.jpg 1723w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/\u0130NANNA-158x300.jpg 158w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/\u0130NANNA-768x1455.jpg 768w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/\u0130NANNA-541x1024.jpg 541w\" sizes=\"auto, (max-width: 191px) 100vw, 191px\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>S\u00fcmer Tanr\u0131\u00e7as\u0131 \u0130nanna<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0130nanl\u0131 Deresi<\/strong>\u00a0 ad\u0131 S\u00fcmer Tanr\u0131\u00e7as\u0131 \u0130nanna ad\u0131ndan kaynakl\u0131d\u0131r.A\u015fk ve Sava\u015f Tanr\u0131\u00e7as\u0131 \u0130nanna\u00a0 baz\u0131 g\u00f6rselllerde elindeki\u00a0 su k\u00fcp\u00fcnden f\u0131\u015fk\u0131r\u0131p eteklerinde i\u00e7inde bal\u0131klar\u0131n bulundu\u011fu \u0131rmaklar \u00e7a\u011flayan Su Tanr\u0131\u00e7as\u0131 olarak da bilinmektedir. Eldivan ve San\u0131 Da\u011f\u0131&#8217;ndan do\u011fan San\u0131 ve \u0130nanl\u0131 dereleri \u0130nannan\u0131n etekleri\u00a0 ve Dumlu Baba\u2019n\u0131n omuzlar\u0131ndan d\u00f6k\u00fclen \u0131rmaklar\u0131 temsil etmektedir.<\/p>\n<p><strong>\u015eABAN\u00d6Z\u00dc ADI<\/strong> : Hattice tanr\u0131 kavram\u0131 \u015eAPU, G\u00f6k; AN hecesiyle olu\u015fan ad,g\u00fcncel \u015eABAN\u00a0 formuna girmi\u015f, tanr\u0131n\u0131n heykellerin dikildi\u011fi ulu da\u011flar Zaphon,S\u00fcphan\u00a0 ve S\u00fcphanallah ad\u0131yla, bu k\u00fclt\u00fcn\u00a0 do\u011fdu\u011fu Elaz\u0131\u011f-Van aras\u0131 \u0131rmakl\u0131 \u00fclke ise \u015eUPAN\u0130 ad\u0131yla an\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.G\u00fcncelde \u015eaban formuna giren \u015eUPAN\u0130 ad\u0131 \u00c7orum Ortak\u00f6yde kaz\u0131lar\u0131 devam eden \u015eAP\u0130NUVA ad\u0131yla Hitit yaz\u0131tlar\u0131nda yer alm\u0131\u015ft\u0131r. Hitit-Hurri dilinde F\u0131rt\u0131na Tanr\u0131s\u0131&#8217;n\u0131n bir ad\u0131 Hattice tanr\u0131\u00a0 \u015eAPU\u00a0 ile Hiyeroglif Luvice \u00a0tanr\u0131 aya\u011f\u0131 veya makam da\u011f\u0131n\u0131 belirten \u201cTU\u201d nun birle\u015fmesinden olu\u015fan TU\u015eAPU temelli TE\u015eEBA veya TE\u015eUP\u2019tur.Bu ad ayn\u0131 zamanda S\u00fcmerce UTU S\u0130. temelli Tusi\/T\u0130J\u0130 &#8216;den TE\u015eU.BABA formunda G\u00fcne\u015f Tanr\u0131s\u0131n\u0131\u00a0 da i\u00e7ermektedir. \u015eupani veya Te\u015fupani adlar\u0131 halk dilinde T\u015fepni ve \u00c7EPN\u0130\u2019ye d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr.Hac\u0131 Bekta\u015f Dergah\u0131&#8217;n\u0131n 7 Haneli \u00c7epni K\u00f6y\u00fc&#8217;nde kurulu\u015funun s\u0131rr\u0131 da S\u00fcmer Tanr\u0131lar\u0131n\u0131n makam r\u00fctbeleri ve sembollerine dayal\u0131d\u0131r. Hattu\u015fa Yaz\u0131l\u0131kaya kabartmalar\u0131nda Tanr\u0131 Te\u015fup Hazzi ve Nanni adl\u0131 da\u011flar\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcrken g\u00f6sterilmi\u015ftir.Bu sahne Alevilikte Hac\u0131 Bekta\u015f-\u0131 Veli\u2019nin Tekke Kaya y\u00fcr\u00fctmesi motifiyle ya\u015famaktad\u0131r. Hazzi ve Nanni \u00a0da\u011f adlar\u0131 evrenin y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi imgesinde semahlarda Has Nenni Nenni- Dost Nenni Nenni nakaratlar\u0131yla ya\u015fat\u0131lmaktad\u0131r. Ulu \u0131rmaklar\u0131 \u00e7a\u011flatan Hazzi Da\u011f\u0131, Hatay Hazzi, Bal\u0131kesir Hazzi Da\u011f\u0131 (Kaz), \u00c7ank\u0131r\u0131 Ilgaz (EL-HAZZ\u0130),Kayseri Kara\u00f6z\u00fc adlar\u0131 ve \u201csu gibi aziz olmak\u201d kavram\u0131yla da bilindi\u011fi gibi, halk dilinde sulu toprak- dere \u00a0anlam\u0131nda k\u0131saca \u201c\u00d6Z\u201d ile ifade edilmi\u015f, \u015eAPUAN HAZZ\u0130 adlar\u0131 birle\u015fik olarak \u015eaban\u00f6z\u00fc formuna evrilmi\u015ftir. \u015eaban\u00f6z\u00fc ad\u0131, \u00c7ank\u0131r\u0131\u2019da Ilgaz \u0130l\u00e7esi ve ard\u0131ndaki Ilgaz Da\u011f\u0131 ad\u0131yla da yer alm\u0131\u015ft\u0131r. Hellence Olgasis ad\u0131yla an\u0131lan Ilgaz Da\u011f\u0131, ger\u00e7ekte Tanr\u0131 EL yani Ali ve Tanr\u0131 Da\u011f\u0131 Hazzi den olu\u015fup \u0130LYAS \u015feklinde de belleklenen El HAZZ\u0130\u00a0 i\u00e7eri\u011findedir. Nitekim Ilgaz Da\u011f\u0131\u2019n\u0131n tepeleri \u00a0Ankara Hacettepe gibi k\u00fc\u00e7\u00fck ve b\u00fcy\u00fck Hacet Tepesi\u00a0 (Hazzi TUB\u0130\/ Tanr\u0131 Astabi ) ad\u0131 ta\u015f\u0131maktad\u0131r. \u015eaban\u00f6z\u00fc ad\u0131, Tanr\u0131 \u015eAPUAN-TE\u015eUP AN ve Hazzi\u00a0 Da\u011f\u0131 temelli bir add\u0131r. \u015eaban\u00f6z\u00fc&#8217;ne ad veren Koca \u015eaban Anadolu F\u0131rt\u0131na Tanr\u0131s\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/IMG_1595.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-5141\" src=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/IMG_1595.jpg\" alt=\"\" width=\"412\" height=\"309\" srcset=\"https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/IMG_1595.jpg 3264w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/IMG_1595-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/IMG_1595-768x576.jpg 768w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/IMG_1595-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/IMG_1595-65x50.jpg 65w\" sizes=\"auto, (max-width: 412px) 100vw, 412px\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u015eABAN\u00d6Z\u00dc EVL\u0130YA TEPES\u0130- KOCA \u015eABAN TEPES\u0130<\/p>\n<p><strong>Hac\u0131 AL\u0130 TURAB\u0130 BABA DERGAHI \u00a0ve Mart K\u00d6Y\u00dc ad\u0131<\/strong> : Hac\u0131 s\u0131fat\u0131,Hazzi Da\u011f\u0131\u2019ndan, Ali ad\u0131 ,S\u00fcmer Hava Tanr\u0131s\u0131n\u0131n \u00a0EL ve \u0130LU ad\u0131ndan ,Turabi ad\u0131 TUR ve AB temelinde \u00a0toprak ve sudan ,Dede kavram\u0131 Luvice Tanr\u0131 DATTA, Hitit\u00e7e HADAT\u2019tan kaynakl\u0131d\u0131r.Tanr\u0131 AL\u0130\u2019nin sava\u015f\u00e7\u0131 ve yi\u011fit i\u015flevini kar\u015f\u0131layan \u015eah-\u0131 Merdan kavram\u0131 b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcnde AL\u0130 D\u0130VANI\u2019n\u0131n bulundu\u011fu da\u011f\u0131n ete\u011fine kurulan k\u00f6y\u00fcn ad\u0131 Zazaca Mert,Merde gibi zamanla Mart formuna girmi\u015ftir.Ge\u00e7mi\u015ften g\u00fcn\u00fcm\u00fcze Anadolu Alevi Dergahlar\u0131 Hakka adanm\u0131\u015ft\u0131r.K\u00f6yde kurulu Hac\u0131 Ali Turabi Baba Dergah\u0131 da ger\u00e7ekte\u00a0 ki\u015fiye adanm\u0131\u015f bir Dergah de\u011fil ayn\u0131 adla an\u0131lan Hakka (Hazzi Ali TARU BABA) adanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>SONU\u00c7: Ankara ,\u00c7ank\u0131r\u0131, \u015eaban\u00f6z\u00fc ve Eldivan\/D\u00dcMEL\u0130 \u00a0il\u00e7eleri ile \u00e7evrede yer alan ulu da\u011flar, t\u00fcrbe ve ziyaret yerlerinin orijin adlar\u0131 ve aidiyetleri Alevi K\u00f6kenli S\u00fcmer (DUMULU) ,Hatti,Hitit ve Hurri halklar\u0131na aittir.Resmi ideolojiyle\u00a0 karart\u0131lan bu \u00a0ger\u00e7ek taraf\u0131m\u0131zdan a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131larak Anadolu halk\u0131n\u0131n bilgisine sunulmu\u015ftur.T\u00fcrk -\u0130slamc\u0131 \u0130ttihat Terakki hareketince ba\u015flat\u0131lan Anadolu&#8217;nun Frans\u0131z tarz\u0131 T\u00fcrkle\u015ftirilmesi ve yerli halk\u0131n kendi ana vatan\u0131nda i\u015fgalci pozisyona d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi kapsam\u0131nda tarihi, k\u00fclt\u00fcrel kimli\u011fi ve uygarl\u0131k miras\u0131yla birlikte asimile edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan halk, Anadolu uygarl\u0131klar\u0131n\u0131 yaratan Alevi-Bekta\u015fi Halk\u0131 ile g\u00fcn\u00fcm\u00fcz Anadolu Halk\u0131d\u0131r.Alevi ve Bekta\u015filer Anadolu topraklar\u0131n\u0131n asli sahiplerinden olup, Semavi dinler \u00f6ncesi kadim Anadolu uygarl\u0131klar\u0131n\u0131n da yarat\u0131c\u0131lar\u0131d\u0131r. Anadolu&#8217;nun Ser\u00e7e\u015fme Tanr\u0131 Makam\u0131\u00a0 H\u00fcnkar Hac\u0131 Bekta\u015f-\u0131 Veli ile eren ve evliyalar\u0131n\u0131 soy ve i\u015flevleriyle Ahmet Yesevi ile Arabistanl\u0131 Ebu Talip\u2019in o\u011flu Ali\u2019ye ba\u011flayan secereler Alevilerle Anadolu halk\u0131n\u0131\u00a0 Orta Asyal\u0131 Halk olarak T\u00fcrk-\u0130slama asimile etme amac\u0131yla k\u00fcresel g\u00fc\u00e7lerce\u00a0 d\u00fczenlenen siyasi senaryolara ba\u011fl\u0131 d\u00fczmecelerden\u00a0 ibarettir.<\/p>\n<p>Ger\u00e7e\u011fe H\u00dc, A\u015fk \u0130le. 13.04.2018 .ANKARA<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>ANADOLUDA\u00a0 S\u00dcMER ,HATT\u0130,H\u0130T\u0130T VE HURR\u0130 D\u00d6NEM\u0130 ALEV\u0130 YERLE\u015eMELER\u0130-3 ANKARA VE \u00c7ANKIRI GER\u00c7E\u011e\u0130 Kemal SOYER\/Y.Mimar (Telif haklar\u0131 Kemal SOYER&#8217;E A\u0130TT\u0130R.Kaynak belirtilmeden al\u0131nt\u0131 yap\u0131lamaz , izinsiz kullan\u0131l\u0131p \u00e7o\u011falt\u0131lamaz). Ankara\u2019n\u0131n \u201cEng\u00fcr\u00fc\u201d , \u00c7ank\u0131r\u0131\u2019n\u0131n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5140,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kadence_starter_templates_imported_post":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[443,428,431,427,432,440,442,441,429,433,444,274,426,436,438,430,437,435,434,439],"class_list":["post-5136","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","tag-ali-demi","tag-ankara","tag-ankaranin-enguru-adi","tag-cankiri","tag-cankirinin-kengri-adi","tag-coban-dede","tag-dem-ali","tag-dumlu-baba","tag-eldivan","tag-eldivanin-dumeli-adi","tag-engur-demi","tag-enguru","tag-kengri","tag-mart-koyu","tag-mart-koyu-haci-ali-turabi-baba-dergahi","tag-sabanozu","tag-sabanozu-mart-koyu","tag-sabanozu-ve-eldivan-alevileri","tag-sabanozunun-ad-kaynagi","tag-sani-dagi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5136","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5136"}],"version-history":[{"count":40,"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5136\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8853,"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5136\/revisions\/8853"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5140"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5136"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5136"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5136"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}