{"id":6174,"date":"2019-03-18T12:27:44","date_gmt":"2019-03-18T12:27:44","guid":{"rendered":"http:\/\/www.yolunezeli.com\/?p=6174"},"modified":"2022-06-08T19:50:27","modified_gmt":"2022-06-08T19:50:27","slug":"sumer-ve-hitit-kokenli-bir-motif-duzgun-baba-efsanesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/?p=6174","title":{"rendered":"S\u00dcMER VE H\u0130T\u0130T K\u00d6KENL\u0130 B\u0130R MOT\u0130F- D\u00dcZG\u00dcN BABA EFSANES\u0130"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-family: Calibri;\"><b>\u015eAH HAYDAR \u00a0,D\u00dcZG\u00dcN BABA EFSANES\u0130 ve ZARGOV\u0130TE TEPES\u0130 ,<\/b><\/span><\/p>\n<p>Kemal SOYER\/Y.Mimar-H\u00fcnkar K\u00f6\u00e7e\u011fi<\/p>\n<p>18.Mart 2019-BERL\u0130N (Telif haklar\u0131 sakl\u0131d\u0131r.\u0130z\u0131nsiz kopyalanamaz, \u00e7o\u011falt\u0131lamaz, al\u0131nt\u0131 yap\u0131lamaz.)<\/p>\n<p>Bu yaz\u0131 farkl\u0131 zamanlarda yap\u0131lan uyar\u0131larla&#8221;belki huylu huyundan vaz ge\u00e7er&#8221;diye en az be\u015f y\u0131l s\u00fcreyle beklet\u0131ldi.Ancak bilim ve uzay \u00e7a\u011f\u0131nda dini hurafeler yeniden hortlat\u0131l\u0131nca yay\u0131nlama gere\u011fi do\u011fdu.<\/p>\n<p>Hititlerde oldu\u011fu gibi, Alevi-Bekta\u015filikte\u00a0de Ziyaret da\u011flar Haz\u0131r Baba, Go\u015fkar Baba ve D\u00fczg\u00fcn Baba gibi birer BABA DA\u011e olarak an\u0131l\u0131r. Hititlerde ate\u015f,hava,su ve toprak temelinde da\u011flar,\u00a0g\u00f6ller ve \u0131rmaklar tanr\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Hitit\u00e7e BABA, Urartuca \u201cPaban\u201d kavram\u0131 Tanr\u0131 Makam\u0131 da\u011flar\u0131n ortak s\u0131fat\u0131d\u0131r.Zazaca ayak kavram\u0131 &#8220;n\u0131nge&#8221; ve &#8220;pa&#8221; d\u0131r. BABA terimi PA-PA formunda Tanr\u0131 Aya\u011f\u0131n\u0131 yani halk dilindeki\u201c<em>N\u0131nga XIZIR\u201di<\/em>\u00a0belirtir. S\u00fcmerce Da\u011f Tanr\u0131s\u0131 kavram\u0131 \u201c<sup>d.<\/sup>WAT\u0130\u201ddir. Wati kavram\u0131, volkanik da\u011flar\u0131n kendi g\u00f6vdesiyle birlikte \u00e7evresine y\u0131\u011fd\u0131\u011f\u0131 da\u011f ve tepeleri in\u015faa edi\u015fi ile G\u00fcne\u015f ve gezegenlerin Zazaca &#8220;vite&#8221; denilen topa\u00e7 imgesindeki d\u00f6n\u00fc\u015flerini kavrat\u0131r. Zazaca ortaya \u00e7\u0131karmak ,in\u015faa etmek anlam\u0131nda \u201c<em>vetu ardu meydan<\/em>\u201d deyimiyle e\u015f anlamda kullan\u0131lan \u201cWETE\u201d kavram\u0131yla\u201cSarevit,Dik K\u00fclah ve Papa\u011fe\u201dde denilen Tanr\u0131 K\u00fclah\u0131 imgesindeki da\u011flar\u0131n olu\u015fumu, \u00fczerine da\u011f bezekleri i\u015flenen kete vb.niyazlar\u0131n yan\u0131s\u0131ra\u00a0 kutsal bir k\u00fclt yeme\u011fi olan \u201cZEREWETE\u201dveya Da\u011f Baba anlam\u0131na gelen BABA-KO (Babko) yeme\u011fiyle kavrat\u0131l\u0131r. Zerewet yeme\u011fi seramonik yap\u0131m\u0131 ve kesimiyle sadece da\u011flar\u0131n de\u011fil evrenin olu\u015fumunu da kavrat\u0131r.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Zerefet.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-6177 aligncenter\" src=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Zerefet.jpg\" alt=\"\" width=\"233\" height=\"233\" srcset=\"https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Zerefet.jpg 614w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Zerefet-150x150.jpg 150w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Zerefet-300x300.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 233px) 100vw, 233px\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">ZEREWET YEMEGI<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/cc71134c03d12ddde4f7b39b036775dd.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-6200 aligncenter\" src=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/cc71134c03d12ddde4f7b39b036775dd.jpg\" alt=\"\" width=\"265\" height=\"334\" srcset=\"https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/cc71134c03d12ddde4f7b39b036775dd.jpg 450w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/cc71134c03d12ddde4f7b39b036775dd-238x300.jpg 238w\" sizes=\"auto, (max-width: 265px) 100vw, 265px\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">Da\u011f imgeli Hitit K\u00fclah\u0131<\/p>\n<p>Tanr\u0131 K\u00fclah\u0131 ve bu imgedeki Da\u011f Tanr\u0131lar\u0131 Evreni-G\u00fcne\u015fi temsil eder. G\u00fcne\u015f ba\u015f\u0131m\u0131zda d\u00f6nen Tanr\u0131 K\u00fclah\u0131d\u0131r.Bu imgede Hazzi Bekta\u015f-\u0131 Veli\u2019nin k\u00fclah\u0131 12 \u0131\u015f\u0131nl\u0131 Hatti G\u00fcne\u015fi ve y\u0131ld\u0131zlarla bezelidir. Vartoda BABA Gunni lakapl\u0131 ya\u015fli bir Dede \u201co\u011flum ba\u015f\u0131mdaki k\u00fclah d\u00f6n\u00fcyor,yere atarsam D\u00fcnya harab olur\u201c derdi.Bu deyi\u015f tanr\u0131 k\u00fclah\u0131n\u0131n G\u00fcne\u015f ve evreni kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyuyor.<\/p>\n<p>D\u00fczg\u00fcn Baba gibi G\u00fcne\u015fe ve F\u0131rt\u0131na Tanr\u0131s\u0131na\u00a0 adanm\u0131\u015f da\u011flar, ba\u015f\u0131nda HATT\u0130\u00a0 G\u00fcne\u015fi&#8217;ni ta\u015f\u0131yan bo\u011fa imgesindedir. Bu nedenle Zazaca &#8220;GA&#8221; ve &#8220;KO&#8221; heceleri tanr\u0131y\u0131 ta\u015f\u0131yan da\u011f ve bo\u011fay\u0131 belirtir. Zargovit ad\u0131, Zazaca ba\u015f\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131karan, in\u015fa eden dik k\u00fclahl\u0131 da\u011f manas\u0131nda \u201cSare Ko-i Vite\/ WETE\u201d i\u00e7eriklidir. Naz\u0131miye\u2019deki D\u00fczg\u00fcn Baba Da\u011f\u0131 k\u00f6kleri Hitit\u00a0 ve S\u00fcmer LULUBI\u00b4lere uzanan bir Da\u011f Tanr\u0131s\u0131d\u0131r. Ete\u011findeki Zargowit Tepesi Sarku Wati, \u201cSarru GA WAT\u0130-Ziyarge WAT\u0130 \u201di\u00e7eri\u011fiyle Hititlerde \u201cBo\u011fa Serris\u201d ve Da\u011f Tanr\u0131s\u0131 \u201cWAT\u0130\u201dad\u0131n\u0131n kal\u0131t\u0131d\u0131r. Ula\u015f\u0131m zorlu\u011fundan her zaman \u00e7\u0131k\u0131lamayan D\u00fczg\u00fcn BABA Da\u011f\u0131\u2019na izafeten ete\u011finde k\u00fclt yeri yap\u0131lan Zargovit Tepesi, yerelde asas\u0131yla kuru dallar\u0131 ye\u015ferterek ke\u00e7i besleyen \u201c\u015eah Haydar\u201d ad\u0131yla D\u00fczg\u00fcn BABA Efsanesi\u2019ne konu edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p><strong>Y\u00f6rede dilden dile dola\u015fan hikaye \u015f\u00f6yledir:<\/strong> Kurey\u015fanl\u0131 Seyit Mahmut\u00b4un Haydar ad\u0131nda bir o\u011flu vard\u0131r.Haydar ke\u00e7i \u00e7oban\u0131d\u0131r.. Do\u011fan\u0131n karla kapl\u0131 oldu\u011fu Zemheri ay\u0131nda sabahlar\u0131 ke\u00e7ilerini Zargowit Tepesine a\u00e7 g\u00f6t\u00fcr\u00fcp ak\u015fama tok getirir.Hayvanlar\u0131 neyle besledi\u011fini merak eden babas\u0131 onu takip eder.Elindeki asas\u0131yla a\u011fa\u00e7lar\u0131 ye\u015ferterek ke\u00e7ileri besledi\u011fini g\u00f6r\u00fcnce ke\u00e7ilerden biri tap\u015f\u0131r\u0131r. Bu esnada Haydar ke\u00e7iye d\u00f6nerek \u201cBabam Mahmudu mu g\u00f6rd\u00fcn de tap\u015f\u0131rd\u0131n?\u201c der, bunu duyan Mahmut aya\u011fa kalkar,\u00a0 o\u011flu kaba hitab\u0131ndan dolay\u0131 utan\u0131r ve \u00fc\u00e7 ad\u0131m atarak D\u00fczg\u00fcn Baba Da\u011f\u0131nda s\u0131r olur.B\u00f6ylece Haydar ve D\u00fczg\u00fcn adlar\u0131 b\u00fct\u00fcnle\u015fir.<\/p>\n<p>Sel\u00e7uklu-Abbasi D\u00f6neminde ikta kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 ald\u0131klar\u0131 g\u00f6revle y\u00f6reye gelen aileye keramet vasf\u0131 kazand\u0131rma amac\u0131yla kurgulanan bu hikaye ger\u00e7ekte S\u00fcmer-Lulubi ve Hititlerin do\u011fay\u0131 ye\u015ferten tanr\u0131lar\u0131na ait mitik motiflerden derlenmi\u015ftir. Kurey\u015f&#8217;in o\u011flunun s\u0131rra kadem basmas\u0131\u00a0 Hirirstiyanlar\u0131n\u00a0 s\u0131rdaki \u0130sa&#8217;s\u0131 ile Alevi \u0130slam\u0131n s\u0131rdaki Mehtisi gibi bir kurgudur. Muhammet soylu olduklar\u0131n\u0131 belirten Kurey\u015fan, Pir Mansur ve onlar\u0131n di\u011fer bir kolu olan Baba Mansur ad\u0131yla y\u00f6reye gelen a\u015firetin T\u00fcrk-\u0130slam ad\u0131na g\u00f6rev yapt\u0131\u011f\u0131 kendi a\u00e7\u0131klamalar\u0131yla biliniyor.<\/p>\n<p>Ger\u00e7ekte D\u00fczg\u00fcn Baba Tanr\u0131 Te\u015fup ve Taru adlar\u0131yla G\u00fcne\u015fe-F\u0131rt\u0131na Tanr\u0131s\u0131na adanan bir da\u011fd\u0131r. Zazaca D\u00dcZG\u00dcN formundaki ad, G\u00fcne\u015f T\u0130J\u0130, \u00e7e\u015fme \u201chini\/kani\u201d ve yarat\u0131c\u0131 \u201ckone\/k\u00fcn\u201d i\u00e7eri\u011finde \u201cBaba Ganni\u201d gibi ,Ser\u00e7e\u015fme Tanr\u0131 anlam\u0131ndad\u0131r.Ge\u00e7 Hitit D\u00f6nemi- Adana -Karatepe yaz\u0131tlar\u0131nda Tanr\u0131n\u0131n ad\u0131 \u201cEl Kunirsa (EL Kone Ar\u015f)\u201d \u015feklindedir. Kone, Gunni ve \u201cGun\u201dkavramlar\u0131 \u201c<em>K\u00fcn deyince yaratt\u0131 onsekizbin alemi,Hem yazand\u0131r, hem bozand\u0131r Levh-i Mahfuz Kalem<\/em>i\u201d dizelerindeki gibi yarat\u0131c\u0131 anlam\u0131ndad\u0131r. EL KUNN\u0130 AR\u015e kavram\u0131 yeri-g\u00f6\u011f\u00fc yaradan \u201cEL\u0130\u201d anlam\u0131na geliyor. B\u00f6ylece D\u00dcZG\u00dcN ad\u0131, T\u0130J\u0130 ve K\u00dcN kapsam\u0131ndad\u0131r, bu nedenle Tanr\u0131 ba\u015f\u0131 ,tac\u0131 ve k\u00fclah\u0131 imgesindeki da\u011f ba\u015flar\u0131 kutsan\u0131p \u00f6p\u00fclmektedir. Tunceli ve Varto\u2019da oldu\u011fu gibi, D\u00dcZG\u00dcN ad\u0131 ayr\u0131ca TAZZIGE; TUZZI GA ,TUJIK BABA veya TACIK Baba formunda bir \u00e7ok da\u011f ziyaretin ad\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>D\u00fczg\u00fcn Baba Da\u011f\u0131`n\u0131n ba\u015f\u0131nda geli\u015fig\u00fczel tarzda y\u0131\u011f\u0131l\u0131 ta\u015flarla olu\u015fturulan at nal\u0131 formunda temsili bir huva\u015fi yer alir. D\u00fczg\u00fcn Baba Makberi (Heu\u015f) bir \u00f6l\u00fcye ait de\u011fil, evrenin varolu\u015funu kavratan simgesel kozmik bir halkad\u0131r. Zazaca \u201cHeu\u015f\u201d kavram\u0131, Hitit\u00e7e Tanr\u0131 ad\u0131na da\u011f ve su ba\u015flar\u0131na dikilen sembolik ta\u015flar ile kozmik ta\u015f halkalar\u0131n ad\u0131 olan \u201c<em>huvasi<\/em>\u201cnin kal\u0131t\u0131d\u0131r. Huva\u015fi yak\u0131nlar\u0131nda ayr\u0131ca D\u00fczg\u00fcn Baba\u2019n\u0131n toplar\u0131 ve ni\u015fange denilen dikili ta\u015flar yer alir.<\/p>\n<p><span style=\"font-family: Calibri;\"><b><a href=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/D\u00fczg\u00fcn-BAba.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-6189\" src=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/D\u00fczg\u00fcn-BAba.jpg\" alt=\"\" width=\"259\" height=\"194\" srcset=\"https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/D\u00fczg\u00fcn-BAba.jpg 259w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/D\u00fczg\u00fcn-BAba-82x60.jpg 82w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/D\u00fczg\u00fcn-BAba-65x50.jpg 65w\" sizes=\"auto, (max-width: 259px) 100vw, 259px\" \/><\/a><\/b><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">Dersim D\u00fczg\u00fcn Baba Da\u011f\u0131&#8217;nda sembolik huva\u015fi (Hew\u015f-e Duzge Bava-i)<\/p>\n<p>(Yukar\u0131da resmi verilen ZEREWAT\u0130 yeme\u011fi imgesinde, ger\u00e7ekte Evreni Da\u011f Tanr\u0131s\u0131&#8217;n\u0131n merkezini simgeliyor.)<\/p>\n<p>Kadim zamanlarda tanr\u0131 sembol\u00fc BIT \u0130LU\u00a0 veya\u00a0 Beytel i\u015flevi g\u00f6ren bu ta\u015flar yanarda\u011fdan f\u0131rlayan lav bombalar\u0131 ve da\u011f ba\u015f\u0131nda \u00e7akan \u015fim\u015feklerle birlikte da\u011f\u0131n F\u0131rt\u0131na Tanr\u0131s\u0131 Makam\u0131 oldu\u011funu kavrat\u0131r. Hattice Tanr\u0131 k\u0131saca H\u00dc, F\u0131rt\u0131na Tanr\u0131s\u0131n\u0131n ad\u0131 TARU\u2019dur. Hitit\u00e7e a\u011fa\u00e7\u201d taru\u201d, Zazaca \u201cdare\u201ddir. H\u00fcnkar Bektasi Veli\u00b4nin \u201cBir,Iri ve Diri Olalim\u201c deyimi gibi Tanr\u0131n\u0131n diri niteli\u011fi \u201cHAYY\u201d ve TARU\u2019dan olu\u015fan HAYDAR ad\u0131yla belirtilmi\u015ftir. Evrensel \u00f6lcekte \u201cHayat A\u011fac\u0131\u201cn\u0131n ad\u0131 olan Haydar, Pir Sultan ile Tanr\u0131 Asas\u0131&#8217;n\u0131n da ad\u0131d\u0131r.Evreni darda duran Pir Sultan \u00f6l\u00fcml\u00fc de\u011fil, diridir. Bundan dolay\u0131 \u201cBir gider Bin geliriz\u201d diyen Pir Sultan\u2019dan veya Haydar-\u0131 Kerra\u2019dan arac\u0131s\u0131z olarak medet umulur.Bir gidip bin gelmek deyimi, Hitit ve Lulubilerin (Lolan)\u201cBin Tanr\u0131\u201c kavram\u0131n\u0131n \u015fifresidir.Bu \u015fifre B\u0130NAL\u0130, HAZAR BABA ve HIZIR AL\u0130 ad\u0131yla Arabistanl\u0131 Tarihi ki\u015fi\u00a0 Ali\u00b4yi de\u011fil, Hakk\u0131-Tanr\u0131y\u0131 belirtir. A\u00e7\u0131klamalar\u0131m\u0131zdan da anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 gibi, D\u00fczg\u00fcn Baba Efsanesine konu Zargovit Tepesi ile efsaneye konu D\u00dcZG\u00dcN,HAYDAR ve HIDIR adlar\u0131 iddia edildi\u011fi gibi kendisine ait tek sat\u0131r yaz\u0131 ve kitap bulunmayan Mahmud-i Hayrani\u2019nin o\u011fluna ait de\u011fildir. Haydar ile D\u00fczg\u00fcn Baba adlar\u0131 Hatti G\u00fcne\u015f Tanr\u0131s\u0131\u00a0 ile F\u0131rt\u0131na Tanr\u0131s\u0131na aittir. Ye\u015fertti\u011fi a\u011fa\u00e7larla ke\u00e7ileri besleyen Haydar,a\u015fa\u011f\u0131da resmi verilen Hitit- Asurlar D\u00f6nemine ait Tanri DUMUZI motifiyle ortaya konulmu\u015ftur. Dumuzi adi Zazaca cocuk DUMU ve \u0131\u015f\u0131k \u201cSIU\u201c dan olu\u015fmaktad\u0131r. Hiristiyanlar\u0131n ISA \u015feklinde ifade ettikleri Isik o\u011ful ise, G\u00fcne\u015ftir.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><a href=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/2b-Dumuzi-the-shepherd.jpeg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-6175\" src=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/2b-Dumuzi-the-shepherd.jpeg\" alt=\"\" width=\"374\" height=\"187\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">TANRI DUMUZI YE\u015eERTT\u0130\u011e\u0130 A\u011eA\u00c7LAR VE BESLED\u0130\u011e\u0130 KE\u00c7\u0130LER<\/p>\n<p>D\u00fczg\u00fcn Baba Da\u011f\u0131\u2019yla ilgili yerel tapk\u0131larda bac\u0131lar\u0131 olarak anlat\u0131lan JELE,KARS\u0130N\u0130 ve HASKARE ad\u0131yla \u00fc\u00e7 Ziyaret Da\u011f vard\u0131r. S\u00fcmer, Hatti, Hitit ve Hurri D\u00f6nemlerinde ba\u015flar\u0131 \u00e7ift tepeli olan da\u011flar ile biri birilerini g\u00f6ren baz\u0131 da\u011flar tanr\u0131 ve k\u0131z karde\u015flerine adanm\u0131\u015ft\u0131r.Hititlerle ates,hava-su ve toprak temelinde Da\u011f Tanr\u0131lar\u0131 ,ormanlar, \u0131rmaklar ve denizleri de simgelemektedir. A\u015fa\u011f\u0131daki resimde asas\u0131yla ke\u00e7ileri besleyen Evreni imgeli Anadolu Da\u011f Tanr\u0131s\u0131 ve yan\u0131nda \u0131rmak tanr\u0131\u00e7alar\u0131 yer almaktad\u0131r.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/12963781_865354126908015_2710109118019294996_n-1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-6176\" src=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/12963781_865354126908015_2710109118019294996_n-1.jpg\" alt=\"\" width=\"319\" height=\"567\" srcset=\"https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/12963781_865354126908015_2710109118019294996_n-1.jpg 540w, https:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/12963781_865354126908015_2710109118019294996_n-1-169x300.jpg 169w\" sizes=\"auto, (max-width: 319px) 100vw, 319px\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">ASASIYLA KE\u00c7\u0130LER\u0130 BESLEYEN DA\u011e TANRISI VE YANINDA IRMAK TANRI\u00c7ALARI<\/p>\n<p>(Tanr\u0131n\u0131n kendisi ye\u015feren Hayat A\u011fac\u0131 imgesindedir. HAY TARU Ad\u0131, g\u00f6vdesinden \u00e7\u0131kan a\u011fa\u00e7 dallar\u0131yla yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r)<\/p>\n<p>Bu kapsamda D\u00fczg\u00fcn Baba yak\u0131n\u0131ndaki \u00fc\u00e7 da\u011f\u0131n eski k\u00fcltlerdeki kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131 \u015f\u00f6yledir.F\u0131rt\u0131na Tanr\u0131s\u0131 Hadada (Haydar, H\u0131d\u0131r, Hudeda) ile \u015eala e\u015f tanr\u0131lard\u0131r. Dersimde ya\u011fmur anlam\u0131ndaki \u201c\u015eili\u201c temelli \u201c\u015eala\u201d ad\u0131 \u201cJELE\u201d formundad\u0131r.S\u00fcmer-Hitit\u00e7e Da\u011f Tap\u0131nak E\u2019.KUR, tap\u0131nak KUR.RA, Babilce Ay Tanr\u0131s\u0131 S\u0130N ,Hitit\u00e7e tanr\u0131 kavram\u0131 S\u0130UN\u0130\u2019dir. Dersimdeki KURS\u0130N\u0130 ad\u0131 bunlardan olu\u015fmaktad\u0131r. Hurri-Hitit F\u0131rt\u0131na Tanr\u0131s\u0131 Te\u015fup\u2019un ad\u0131 (TE\u015eUB.BA),Alevilikte Te\u015fu Baba-Bekta\u015fi Baba\u2019d\u0131r. Hattu\u015fa Yaz\u0131l\u0131kaya\u2019da Tanr\u0131 Te\u015fup\u2019un \u00fczerinde durdu\u011fu da\u011flar\u0131n ad\u0131 Hazzi ve Nammi\u2019dir. D\u00fczg\u00fcn Baba\u2019n\u0131n eteklerindeki HASKARE Makam ad\u0131 bir tanr\u0131\u00e7aya ait de\u011fil, ger\u00e7ekte Hitit\u00e7e Tanr\u0131 Te\u015fup\u2019a adanan HAZZ\u0130 KUR.RA DA\u011eI\u2019n\u0131n ad kal\u0131t\u0131d\u0131r. S\u00fcmerce-Hititce\u201c KUR.RA\u201c tap\u0131nak demektir.Bu kavram yerel Alevilikte Haydar ile birlikte \u201cHAYDAR-I KERRA\u201dolarak seslendirilir. HAZ\u0130 KURRA ad\u0131 Zazaca \u201cHeskerdene\u201d ve \u201chesk\u0131r\u0131n\u201d temelli \u201cSevgidir dinimiz bizim, ba\u015fka dine inanmay\u0131z\u201d deyimiyle an\u0131lan Tanr\u0131 Da\u011f\u0131\u2019n\u0131 kavratmaktad\u0131r. Bu a\u00e7\u0131klamalarla Dersimde belli bir aileyi y\u00fcceltmek ad\u0131na y\u00fcz y\u0131llard\u0131r s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen D\u00dcG\u00dcN BABA efsanesi kadim motifleriyle tarihteki ger\u00e7ek temellerine oturtulmu\u015ftur.<\/p>\n<p>Dersimin Tarihi adlar\u0131, B\u00fckl\u00fc Baba (BABA PUK) ve Munzur Efsaneleri ise baska bir yaz\u0131da ele al\u0131nacakt\u0131r.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/wpid-Photo-20141103030152.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-6178\" src=\"http:\/\/www.yolunezeli.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/wpid-Photo-20141103030152.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"768\" \/><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u015eAH HAYDAR \u00a0,D\u00dcZG\u00dcN BABA EFSANES\u0130 ve ZARGOV\u0130TE TEPES\u0130 , Kemal SOYER\/Y.Mimar-H\u00fcnkar K\u00f6\u00e7e\u011fi 18.Mart 2019-BERL\u0130N (Telif haklar\u0131 sakl\u0131d\u0131r.\u0130z\u0131nsiz kopyalanamaz, \u00e7o\u011falt\u0131lamaz, al\u0131nt\u0131 yap\u0131lamaz.) Bu yaz\u0131 farkl\u0131 zamanlarda yap\u0131lan uyar\u0131larla&#8221;belki huylu huyundan vaz [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6176,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kadence_starter_templates_imported_post":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[473,476,400,475,469,471,470,474,472],"class_list":["post-6174","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","tag-baba-mansur-ocagi","tag-bawa-duzgin","tag-buyuk-israil-projesi","tag-dedrsim-efsaneleri","tag-duzgun-baba-efsanesi","tag-jele-dagi","tag-karsini","tag-kecileri-besleyen-sah-haydar","tag-kureysan-ocagi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6174","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6174"}],"version-history":[{"count":40,"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6174\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8846,"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6174\/revisions\/8846"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6176"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6174"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6174"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.yolunezeli.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6174"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}